مۇنايشى – ەر ازاماتقا تەن ماماندىق بولىپ كٶرٸنۋٸ مٷمكٸن. بٸراق مۇندا سانسىز ماماندىق يەلەرٸ بٸر ارناعا توعىسقان. كەڭسەدەگٸ ەسەپشٸدەن باستاپ, مۇناي كەنٸشتەرٸندەگٸ قىز-كەلٸنشەكتەردٸ قايناعان ەڭبەك ورتاسىنان كٶرەسٸز. ولار وتباسىندا قانداي مەيٸرٸمدٸ, جاۋاپتى بولسا, ٶز جۇمىستارى مەن مٸندەتتەرٸنە دە تۋرا سولاي قارايدى جەنە ونى شىن جٷرەكپەن اتقارادى. بٷگٸن بٸزدٸڭ ماقالامىز وسىنداي ەڭبەك يەلەرٸنە – مۇنايشى ارۋلارعا ارنالادى.
«ەر ادامدار ەلەكتريك ەكەنٸمە سەنبەيدٸ»
ەلٸمٸزدٸڭ مۇناي سالاسىندا ويىپ تۇرىپ ورىن الاتىن «ەمبٸمۇنايگاز» كومپانيياسىندا ەكٸ ەلەكتريك ەيەل جۇمىس ٸستەيدٸ. ٶندٸرٸستەگٸ ەلەكتر جابدىقتارىن جٶندەيتٸن جەنە قىزمەت كٶرسەتۋ ەلەكتر مونتەرٸ بولىپ جٷرگەن بيبٸگٷل ۇلجانوۆا مەن سەۋلە ٷمبەتاەۆانىڭ ەرەكشە ماماندىعىن قاراپايىم قىز-كەلٸنشەكتەر بٸلە بەرمەيدٸ. تەك قىزدار ەمەس, جٸگٸتتەر دە تاڭ قالادى.
«مەن نە ٸستەيمٸن? ەرينە, كٶپ ادام وسى سۇراقتى قويادى. مەن ٶندٸرٸستٸڭ توقتارىن جالعايمىن, دەنەكەرلەيمٸن, ۇڭعىمالاردىڭ ەلەكتر قۋاتىن تەكسەرەمٸن. مەنٸ كٶرگەن ەر ادامدار ەلەكتريك ەكەنٸمە سەنبەيدٸ», - دەپ باستادى بيبٸگٷل ۇلجانوۆا ەڭگٸمەسٸن.
سەنبەگەنٸ سونشالىق, بيبٸگٷل حانىمنىڭ ايتۋىنشا, ەر جٸگٸتتەر ٷيمەلەپ, ونىڭ توق جالعاعان سەتٸن قىزىقتايدى ەكەن.
«بٸردە جۇمىس ورنىمدا وتىرسام, جاس بالا كەلٸپ, «اپا, ەلەكتريكتٸ شاقىرىڭىزشى» دەدٸ. جاقسى دەپ قولىما قۇرالىمدى الىپ كەلە جاتسام, «جوق, سٸز ەمەس, ەلەكتريك كەرەك» دەيدٸ. «اينالايىن, مەن ەلەكتريكپٸن» دەپ جۇمىسىمدى ٸستەدٸم. بٸر قاراسام, ەرلەر جينالىپ العان, ٶمٸرٸمٸزدە ەلەكتريك اپانى بٸرٸنشٸ رەت كٶرٸپ تۇرمىز دەپ تاڭ قالدى», – دەيدٸ ەزۋٸنە كٷلكٸ ٷيٸرٸلگەن ول.
بيبٸگٷلدٸڭ ايتۋىنشا, ەرٸپتەسٸ سەۋلە ەكەۋٸن ۇجىمنىڭ ەر ادامداردى بٶلٸپ-جارمايدى. ەڭ قىزىعى, بيبٸگٷل ۇلجانوۆا دا, سەۋلە ٷمبەتاەۆا دا بالا كەزدەرٸنەن وسى ماماندىققا قاتتى قۇمار بولعان.
«بالا كەزدەن ۇل سيياقتى ٶسٸپ, وسى توپققا قىزىققانىمنان دا شىعار, ەر ادامدارمەن تٸل تابىسۋىم وڭاي. ٷيدەگٸ ەسكٸ تەلەديداردى جٶندەپ, شامدارىن قوسىپ ٷيرەنگٸم كەلەتٸنٸ ەسٸمدە», – دەيدٸ كەيٸپكەرٸمٸز.
ال, سەۋلە ٷمبەتاەۆانى بەساسپاپ انا دەۋگە ەبدەن بولادى. جۇمىسىنداعى جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ ۇمىتپايتىن ول ٷيدە جولداسىمەن بٸرگە باۋ-باقشا ٶسٸرٸپ, قىسى-جازى جەمٸسٸن جەپ, راحاتىن كٶرەدٸ.
«جۇمىسىمىز جاۋاپتى, ٶيتكەنٸ ەلەكتر قۋاتى بولماسا, مۇناي الىنبايدى. ۇڭعىمالارداعى, ٶندٸرٸستەگٸ بٷكٸل ەلەكتر جٷيەسٸن تەكسەرەمٸز», – دەيدٸ سەۋلە اپا.
14 كٷن بويى وسىلاي ەلەكتر جٷيەسٸن تەكسەرۋدەن «كٶز اشپايتىن» سەۋلە ٷيٸنە كەلگەندە قول قۇسىرىپ قاراپ وتىرمايدى ەكەن.
وسىنداي اۋىر جۇمىستان دەمالعان كەزدە سەۋلە حانىم جولداسىمەن بٸرگە باۋ-باقشا ٶسٸرٸپ, جىل ون ەكٸ اي تەك قولدان ٶسٸرگەن جەمٸس-جيدەك جەيدٸ.
«جولداسىممەن بٸرگە الما, المۇرت, ابريكوس, جٷزٸم ٶسٸرەمٸز. كٶبٸنەسە, باۋ-باقشاعا جولداسىم قارايدى. ال مەن جۇمىستان قولىم بوساعان دەمالىس كٷندەرٸ قارايلاسامىن», – دەپ سەۋلە ٷمبەتاەۆا قولدان ٶسكەن جەمٸستٸڭ دەمٸ اۋىزدان كەتپەيتٸنٸن ايتتى.
«انا جولىن قۋىپ, مەن دە مۇنايشى بولدىم»
كەلەسٸ كەيٸپكەرلەرٸمٸز ماڭعىستاۋ ٶڭٸرٸندە اتا جولىن قۋىپ, مۇنايشىلار ەۋەلەتٸن جالعاستىرىپ جٷرگەن ازاماتشا. مۇنايشىلار ٶڭٸرٸنە اتى كەڭٸنەن تانىمال حالەل اماندەۋلەتوۆتىڭ قىزى, قازٸر «قاراجانباسمۇناي» اكتسيونەرلٸك قوعامىندا مۇناي جەنە گاز ٶندٸرۋ وپەراتورى گٷلشات اماندەۋلەتوۆا اتا-انا جولىن جالعاستىرىپ كەلەدٸ.
اياۋلى اناسىنىڭ جۇمىسىن ەسكە العان گٷلشات بالا كٷننەن مۇنايشىلار اراسىندا ٶسكەندٸكتەن اتا-اناسىنىڭ جۇمىسىنا قاتتى قىزىققاننان العا تارتادى. قىستىڭ سۋىعىندا, جازدىڭ ىستىعىندا قولىنا سىناما الاتىن ىدىسىن الىپ, باسىنا كاسكا كيٸپ كەڭ دالادا جٷرگەن سەتٸ «ەڭ باقىتتى سەتتەرٸم» دەيدٸ ول.
«مەنٸڭ انام دا, ەكەم دە مۇنايشى بولعان. بٸر قىزىعى – مەنٸڭ قازٸرگٸ قىزمەتٸم انامنىڭ جۇمىسىنا ٶتە ۇقساس. كەزٸندە انام قانشا مۇناي الىناتىنىن ەسەپتەيتٸن. قازٸر مەنٸڭ قىزمەتٸم – ۇڭعىمالاردان ارنايى ىدىسقا سىنالاتىن ٶلشەمٸن الىپ, ول ۇڭعىمادان شىعاتىن مۇناي كٶلەمٸن ەسەپتەۋ. ياعني, ساعاتىنا قانشا مۇناي ٶندٸرٸلٸپ جاتقانىن ەسەپتەپ, گەولوگتارعا تاپسىرامىن», – دەپ تٷيٸندەدٸ ەڭگٸمەسٸن گٷلشات حانىم.
«اقايشانىڭ «قارا التىنعا» سٸڭٸرگەن ەڭبەگٸ»
مۇناي سالاسىندا ەڭبەك ٶتٸلٸ ەڭ كٶپ نەزٸك جاندىلاردىڭ بٸرٸ – اقايشا قۇشباەۆا. «ماڭعىستاۋمۇنايگاز» اكتسيونەرلٸك قوعامىندا مۇناي جەنە گاز قازۋ ينجەنەرٸ بولىپ جۇمىس ٸستەيتٸن اقايشا قۇشباەۆا سوناۋ 1978 جىلدان بەرٸ مۇناي ۇڭعىمالارىنا ساراپتاما جاساپ كەلەدٸ.
ەلەستەتٸپ كٶرٸڭٸزشٸ, 43 جىل بويى مۇناي سٸڭگەن «اۋانى» جۇتىپ, ۇڭعىمادان ۇڭعىماعا شارشاماي, تالماي جٷگٸرۋ ٷشٸن قانداي ەرٸك-جٸگەر كەرەك دەسەڭٸزشٸ!?
تٶرت بالا ٶسٸرٸپ, نەمەرە سٷيٸپ وتىرعان اقايشا ەجە جازدا زەينەتكە شىققان سوڭ ەڭ الدىمەن سول نەمەرەلەرٸنٸڭ قىزىعىنا تويماي, جاندارىندا بولۋدى ارماندايدى. ونىڭ ايتۋىنشا, مۇنايشىنىڭ قىزمەتٸن كەز كەلگەن ادام, ەسٸرەسە, نەزٸك جاندى ەيەلدەر ارقالاپ جٷرە المايدى.
«راس, مۇناي-گاز ٶنەركەسٸبٸ سالاسىندا جۇمىس ٸستەۋ – قىز بالالارعا وڭاي ەمەس. كەن ورنىندا كٶبٸنە ەر ادامدار جٷرەدٸ. دەسەك تە قىز-كەلٸنشەكتەر بۇل سالادا جەمٸستٸ ەڭبەك كەلەدٸ», – دەيدٸ ول.
مٸنە, «قازمۇنايگاز» ۇلتتىق كومپانيياسىنىڭ ەنشٸلەس كەسٸپورىندارىنداعى قىز-كەلٸنشەكتەر ٶمٸرٸنٸڭ كٶپ بٶلٸگٸن مۇناي سالاسىنىڭ دامۋىنا ارناپ, ەرلەردەن قالىسپاي ەڭبەك ەتٸپ, تەر تٶگٸپ كەلەدٸ. «قارا التىندى» يگەرٸپ, ونى تۇتىنۋشىعا دەيٸن جەتكٸزۋ ٷشٸن ەڭبەك ەتٸپ جٷرگەن انالارىمىز بارشا ەيەل قاۋىمىن كٶكتەم مەرەكەسٸمەن شىن جٷرەكتەن قۇتتىقتايدى!
