Munaishy – er azamatqa tán mamandyq bolyp kórinýi múmkin. Biraq munda sansyz mamandyq ieleri bir arnaǵa toǵysqan. Keńsedegi esepshiden bastap, munai kenishterindegi qyz-kelinshekterdi qainaǵan eńbek ortasynan kóresiz. Olar otbasynda qandai meiirimdi, jaýapty bolsa, óz jumystary men mindetterine de týra solai qaraidy jáne ony shyn júrekpen atqarady. Búgin bizdiń maqalamyz osyndai eńbek ielerine – munaishy arýlarǵa arnalady.
«Er adamdar elektrik ekenime senbeidi»
Elimizdiń munai salasynda oiyp turyp oryn alatyn «Embimunaigaz» kompaniiasynda eki elektrik áiel jumys isteidi. Óndiristegi elektr jabdyqtaryn jóndeitin jáne qyzmet kórsetý elektr monteri bolyp júrgen Bibigúl Uljanova men Sáýle Úmbetaevanyń erekshe mamandyǵyn qarapaiym qyz-kelinshekter bile bermeidi. Tek qyzdar emes, jigitter de tań qalady.
«Men ne isteimin? Árine, kóp adam osy suraqty qoiady. Men óndiristiń toqtaryn jalǵaimyn, dánekerleimin, uńǵymalardyń elektr qýatyn tekseremin. Meni kórgen er adamdar elektrik ekenime senbeidi», - dep bastady Bibigúl Uljanova áńgimesin.
Senbegeni sonshalyq, Bibigúl hanymnyń aitýynsha, er jigitter úimelep, onyń toq jalǵaǵan sátin qyzyqtaidy eken.
«Birde jumys ornymda otyrsam, jas bala kelip, «apa, elektrikti shaqyryńyzshy» dedi. Jaqsy dep qolyma quralymdy alyp kele jatsam, «joq, siz emes, elektrik kerek» deidi. «Ainalaiyn, men elektrikpin» dep jumysymdy istedim. Bir qarasam, erler jinalyp alǵan, ómirimizde elektrik apany birinshi ret kórip turmyz dep tań qaldy», – deidi ezýine kúlki úiirilgen ol.
Bibigúldiń aitýynsha, áriptesi Sáýle ekeýin ujymnyń er adamdardy bólip-jarmaidy. Eń qyzyǵy, Bibigúl Uljanova da, Sáýle Úmbetaeva da bala kezderinen osy mamandyqqa qatty qumar bolǵan.
«Bala kezden ul siiaqty ósip, osy topqqa qyzyqqanymnan da shyǵar, er adamdarmen til tabysýym ońai. Úidegi eski teledidardy jóndep, shamdaryn qosyp úirengim keletini esimde», – deidi keiipkerimiz.
Al, Sáýle Úmbetaevany besaspap ana deýge ábden bolady. Jumysyndaǵy jaýapkershilikti umytpaityn ol úide joldasymen birge baý-baqsha ósirip, qysy-jazy jemisin jep, rahatyn kóredi.
«Jumysymyz jaýapty, óitkeni elektr qýaty bolmasa, munai alynbaidy. Uńǵymalardaǵy, óndiristegi búkil elektr júiesin tekseremiz», – deidi Sáýle apa.
14 kún boiy osylai elektr júiesin tekserýden «kóz ashpaityn» Sáýle úiine kelgende qol qusyryp qarap otyrmaidy eken.
Osyndai aýyr jumystan demalǵan kezde Sáýle hanym joldasymen birge baý-baqsha ósirip, jyl on eki ai tek qoldan ósirgen jemis-jidek jeidi.
«Joldasymmen birge alma, almurt, abrikos, júzim ósiremiz. Kóbinese, baý-baqshaǵa joldasym qaraidy. Al men jumystan qolym bosaǵan demalys kúnderi qarailasamyn», – dep Sáýle Úmbetaeva qoldan ósken jemistiń dámi aýyzdan ketpeitinin aitty.
«Ana jolyn qýyp, men de munaishy boldym»
Kelesi keiipkerlerimiz Mańǵystaý óńirinde ata jolyn qýyp, munaishylar áýeletin jalǵastyryp júrgen azamatsha. Munaishylar óńirine aty keńinen tanymal Halel Amandáýletovtyń qyzy, qazir «Qarajanbasmunai» aktsionerlik qoǵamynda munai jáne gaz óndirý operatory Gúlshat Amandáýletova ata-ana jolyn jalǵastyryp keledi.
Aiaýly anasynyń jumysyn eske alǵan Gúlshat bala kúnnen munaishylar arasynda óskendikten ata-anasynyń jumysyna qatty qyzyqqannan alǵa tartady. Qystyń sýyǵynda, jazdyń ystyǵynda qolyna synama alatyn ydysyn alyp, basyna kaska kiip keń dalada júrgen sáti «eń baqytty sátterim» deidi ol.
«Meniń anam da, ákem de munaishy bolǵan. Bir qyzyǵy – meniń qazirgi qyzmetim anamnyń jumysyna óte uqsas. Kezinde anam qansha munai alynatynyn esepteitin. Qazir meniń qyzmetim – uńǵymalardan arnaiy ydysqa synalatyn ólshemin alyp, ol uńǵymadan shyǵatyn munai kólemin esepteý. Iaǵni, saǵatyna qansha munai óndirilip jatqanyn eseptep, geologtarǵa tapsyramyn», – dep túiindedi áńgimesin Gúlshat hanym.
«Aqaishanyń «qara altynǵa» sińirgen eńbegi»
Munai salasynda eńbek ótili eń kóp názik jandylardyń biri – Aqaisha Qushbaeva. «Mańǵystaýmunaigaz» aktsionerlik qoǵamynda munai jáne gaz qazý injeneri bolyp jumys isteitin Aqaisha Qushbaeva sonaý 1978 jyldan beri munai uńǵymalaryna saraptama jasap keledi.
Elestetip kórińizshi, 43 jyl boiy munai sińgen «aýany» jutyp, uńǵymadan uńǵymaǵa sharshamai, talmai júgirý úshin qandai erik-jiger kerek deseńizshi!?
Tórt bala ósirip, nemere súiip otyrǵan Aqaisha áje jazda zeinetke shyqqan soń eń aldymen sol nemereleriniń qyzyǵyna toimai, jandarynda bolýdy armandaidy. Onyń aitýynsha, munaishynyń qyzmetin kez kelgen adam, ásirese, názik jandy áielder arqalap júre almaidy.
«Ras, munai-gaz ónerkásibi salasynda jumys isteý – qyz balalarǵa ońai emes. Ken ornynda kóbine er adamdar júredi. Desek te qyz-kelinshekter bul salada jemisti eńbek keledi», – deidi ol.
Mine, «QazMunaiGaz» Ulttyq kompaniiasynyń enshiles kásiporyndaryndaǵy qyz-kelinshekter ómiriniń kóp bóligin munai salasynyń damýyna arnap, erlerden qalyspai eńbek etip, ter tógip keledi. «Qara altyndy» igerip, ony tutynýshyǵa deiin jetkizý úshin eńbek etip júrgen analarymyz barsha áiel qaýymyn kóktem merekesimen shyn júrekten quttyqtaidy!
