اۋىلداعى قاۋٸپسٸزدٸك مەسەلەسٸ – كٶپتەن بەرٸ حالىقتى تولعاندىرىپ كەلە جاتقان تاقىرىپ. ٶرت شىقسا, الىستان جەتەتٸن كٶمەك كەشٸگٸپ, تالاي ٷي مەن قورا-قوپسى وتقا ورانىپ جاتاتىنى جاسىرىن ەمەس. جاعدايدى ٶزگەرتۋ ٷشٸن «اۋىل قۇتقارۋشىلارى» باعدارلاماسى ٸسكە قوسىلدى. بۇل باستاما اۋىلدىڭ ٶز ٸشٸندە ەرٸكتٸ ٶرت سٶندٸرۋ جاساقتارىن قۇرىپ, ولاردى قاجەتتٸ تەحنيكامەن جابدىقتاۋعا باعىتتالعان. وسى رەتتە Dalanews.kz تٸلشٸسٸنە قر تٶتەنشە جاعدايلار ۆيتسە-مينيسترٸ, گەنەرال-مايور راميل كامالوۆ وسى باعدارلامانىڭ جٷزەگە اسۋ بارىسىن, ونىڭ اۋىل تۇرعىندارىنىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸنە ەسەرٸ جايىندا ايتىپ بەردٸ.
– راميل قايىرگەلدٸۇلى, سوڭعى جىلدارى اۋىلدىق جەرلەردە ٶرت قاۋٸپسٸزدٸگٸ مەسەلەسٸ جيٸ كٶتەرٸلٸپ جٷرگەنٸن بٸلەسٸز. «اۋىل قۇتقارۋشىلارى» باعدارلاماسى اياسىندا بۇل مەسەلە وڭ شەشٸمٸن تابادى دەپ ايتۋعا بولا ما?
– ويىڭىز دۇرىس. باعدارلامانىڭ باستى ماقساتى – اۋىلداعى قاۋٸپسٸزدٸكتٸ كٷشەيتۋ. بۇرىن ٶرت نەمەسە باسقا تٶتەنشە جاعداي تۋىنداعاندا, ورتالىقتان ٶرت سٶندٸرۋشٸلەر جەتكەنشە بٸراز ۋاقىت ٶتەتٸن. سول ۋاقىت ٸشٸندە قورا-قوپسى, ٷي-جاي تٷگەل جانىپ كەتەتٸنٸ جاسىرىن ەمەس. قازٸر بٸز ەرٸكتٸ ٶرت سٶندٸرۋ قۇرالىمدارىن اۋىلدىڭ ٶزٸندە قۇرىپ جاتىرمىز. بۇل – جەرگٸلٸكتٸ ەكٸمدٸكتەردٸڭ ەرەكەتٸن جەدەلدەتٸپ, اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ٶمٸرٸن, مال-مٷلكٸن قورعاۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
– وسى ەرٸكتٸ قۇرالىمداردىڭ ەرەكشەلٸگٸ نەدە?
– ەڭ باستىسى – ولار اۋىلدىڭ ٶز ادامدارى. قاۋٸپ تٶنگەن كەزدە ٶز كٶرشٸسٸن, ٶز تۋىسىن قورعاۋ ٷشٸن جٷگٸرٸپ شىعاتىن ادامدار. بٸز ولاردى ارنايى تەحنيكامەن, جابدىقتارمەن قامتىپ جاتىرمىز. ٶرت سٶندٸرۋگە ارنالعان تسيستەرنالار, سۋ ايدايتىن موتوپومپالار, جەكە قورعانىس قۇرالدارى جەتكٸزٸلۋدە. ەر اۋىلدا شاعىن بولسا دا كەسٸبي دەڭگەيگە جۋىق قۇرالىم جاساقتالۋدا.
– بۇل تەك ٶرت سٶندٸرۋگە باعىتتالعان شارا ما, ەلدە باسقا جاعدايلاردا دا كٶمەك بەرە الا ما?
– ەرينە, تەك ٶرتپەن شەكتەلمەيدٸ. قىس مەزگٸلٸندەگٸ بوران, جازداعى سۋ تاسقىنى, جول-كٶلٸك اپاتتارى سيياقتى كەز كەلگەن جاعدايدا العاشقى ەرەكەتتٸ جاساي الاتىن دايىن توپ بولعانى ماڭىزدى. ولار تەك ٶرتكە قارسى ەمەس, جالپى تٶتەنشە جاعدايلارعا قارسى دايىندىقتى كٷشەيتەدٸ. بٸز ولاردى وقىتۋ كۋرستارىنان ٶتكٸزٸپ, تەجٸريبەلٸك ساباقتار ۇيىمداستىرىپ جاتىرمىز.
– ەلٸمٸزدەگٸ اۋىلداردىڭ جارتىسىندا ٶرت قاۋپٸ جوعارى ەكەنٸ ايتىلىپ جٷر. باعدارلاما وسى قاۋٸپتٸڭ الدىن الۋدا قانشالىقتى تيٸمدٸ بولماق?
– شىندىققا تۋرا قاراساق, اۋىلدا قاۋٸپ-قاتەر كٶپ. پەشپەن جىلىتامىز, گاز باللوندارىن قولدانامىز, جازدا شٶپ تٷسەدٸ, دالا ٶرتٸ جيٸلەيدٸ. وسىنداي جاعدايدا اۋىلدىڭ ٸشٸندە دايىن تۇرعان ەرٸكتٸ جاساقتار ٷلكەن قاۋٸپتٸڭ الدىن الادى. ەلەمدٸك تەجٸريبەگە قاراساق, ەۋروپادا دا, رەسەيدٸڭ الىس ايماقتارىندا دا دەل وسىنداي ەرٸكتٸ جاساقتار نەگٸزگٸ تٸرەك سانالادى. بٸز دە وسى جٷيەنٸ ەنگٸزٸپ وتىرمىز.
– اۋىل حالقىنىڭ بۇل باستاماعا كٶزقاراسى قانداي?
– كٶڭٸل قۋانتادى. قاراپايىم تۇرعىندار بەلسەندٸ قاتىسىپ جاتىر. بٸر اۋىلدا جاس جٸگٸتتەر ٶز ەركٸمەن كٸرسە, بٸر اۋىلدا زەينەت جاسىنا جاقىنداعان ازاماتتار دا شەتتە قالماي, ٶز ٷلەستەرٸن قوسۋدا. سەبەبٸ بەرٸ ٶز اۋىلىن قورعاۋعا مٷددەلٸ. بۇل جەردە تەك قۇتقارۋشىلىق ەمەس, ازاماتتىق جاۋاپكەرشٸلٸك تە ارتادى. ەر ٷيدە قاۋٸپسٸزدٸك مەدەنيەتٸ قالىپتاسادى.
– باعدارلامانى جٷزەگە اسىرۋدا قانداي قيىندىقتار بار?
– ەرينە, كەمشٸلٸكتەر جوق ەمەس. كەيبٸر ايماقتاردا تەحنيكا جەتكٸلٸكسٸز, كەيبٸر جەرلەردە ەرٸكتٸلەردٸ دايىنداۋ ەلٸ تولىق جٷيەگە تٷسكەن جوق. بٸراق العاشقى نەتيجەلەر بار. جٷزدەگەن اۋىلدا جاساق قۇرىلدى, ونداعان ٶرتتٸڭ الدىن الدىق. الداعى ۋاقىتتا قارجىلاندىرۋدى ارتتىرىپ, ەرٸكتٸلەردٸ قولداۋدى كٷشەيتەمٸز.
ەر اۋىلدا ٶز قۇتقارۋشىسى بولۋى تيٸس. مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ بار, ەڭ باستىسى – حالىقتىڭ ىنتاسى بار. ەكەۋٸ توعىسقاندا عانا بٸز كەز كەلگەن تٶتەنشە جاعدايعا قارسى تۇرا الامىز.
– ەڭگٸمەڭٸزگە راحمەت!
اسحات رايقۇل
