Freedom Inside '26

Auezov University-دە اەس سالۋدا شەتەلدٸڭ تەجٸريبەسٸن تالقىلاعان دٶڭگەلەك ٷستەل ٶتتٸ

Auezov University-دە اەس سالۋدا شەتەلدٸڭ تەجٸريبەسٸن تالقىلاعان دٶڭگەلەك ٷستەل ٶتتٸ
Dalanews.kz

بٷگٸن Auezov University-دە«اتوم ەلەكتر ستانتسيياسىن سالۋداعى شەتەلدٸك تەجٸريبەسٸ» تاقىرىبىندا دٶڭگەلەك ٷستەل ٶتتٸ.

ٸس-شاراعا ۋنيۆەرسيتەتتٸڭ پروفەسسورلىق-وقىتۋشىلىق قۇرامى, عالىمدار, شىمكەنت قالاسىنىڭ ەنەرگەتيكالىق كەسٸپورىندارىنىڭ ٶكٸلدەرٸ, دوكتورانتتار, ماگيسترانتتار, ستۋدەنتتەر, ستۋدەنتتٸك بٸرلەستٸكتەردٸڭ ٶكٸلدەرٸ قاتىستى.


كەزدەسۋ بارىسىندا دٶڭگەلەك ٷستەلگە قاتىسۋشىلار كەلەسٸ مەسەلەلەردٸ قارادى:
-ەلەمدەگٸ اتوم ەنەرگەتيكاسىنىڭ قازٸرگٸ جاعدايىن زەرتتەۋ جەنە تالداۋ;
-اتوم ەلەكتر ستانتسييالارى نەگٸزٸندە تۇراقتى جەنە ەكولوگييالىق تازا ەنەرگييا ٶندٸرۋ;
-اتوم ەنەرگەتيكاسى قازاقستاننىڭ ەنەرگەتيكالىق تەۋەلسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ قۇرالى رەتٸندە;
-اتوم ەلەكتر ستانتسييالارىن پايدالانۋدىڭ حالىقارالىق تەجٸريبەسٸ جەنە ونىڭ قازاقستاننىڭ ەنەرگەتيكا سالاسىن دامىتۋداعى ماڭىزى.


باسقارما مٷشەسٸ-ەلەۋمەتتٸك جەنە تەربيە جۇمىسى جٶنٸندەگٸ پرورەكتورى عاني ەبزەلبەكۇلى بەسباەۆ قۇتتىقتاۋ سٶز سٶيلەدٸ.


ٸس-شارادا «ەنەرگەتيكا جەنە دەستٷرلٸ ەمەس ەنەرگەتيكالىق جٷيەلەر» كافەدراسىنىڭ ت.ع.ك., دوتسەنتٸ يلياسوۆ راميل ماحمۋدوۆيچ بايانداما جاسادى. بايانداماشى ٶز سٶزٸندە قازاقستان ەنەرگەتيكاسىنىڭ قازٸرگٸ جاي-كٷيٸن ايتىپ, اتوم ەنەرگەتيكاسى كٶمٸرسۋتەكتٸ وتىنداردى ٶندٸرۋ مەن جاعۋ ٶندٸرٸسٸنٸڭ ۇلعايۋىن توقتاتۋ جەنە ەلەكتر ەنەرگيياسىن قامتاماسىز ەتۋدٸڭ بٸردەن-بٸر ناقتى جولى ەكەنٸن باياندادى.


ٸس-شارادا «ازييا ترافو» جشس باسقارما تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى اتەەۆ دەۋٸربەك تاعايۇلى قوناق رەتٸندە سٶز سٶيلەدٸ. ول قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ وڭتٷستٸگٸندەگٸ ەلەكتر ەنەرگيياسىنىڭ قازٸرگٸ تاپشىلىعىنا بايلانىستى جاڭا گەنەراتسييا كٶزدەرٸن ٸزدەۋ قاجەتتٸلٸگٸ تۋرالى ايتتى. ەلەكترمەن جابدىقتاۋ تۇراقتى, ساپالى جەنە سەنٸمدٸ بولۋى كەرەك, بۇل تالاپتارعا سەيكەس كەلەتٸن اتوم ەلەكتر ستانتسييالارى بولىپ تابىلادى.


«ەنەرگوورتالىق-3» اق پايدالانۋ جٶنٸندەگٸ باس ينجەنەر-مەنەدجەر ەربوتاەۆ جانسەرٸك انارقۇلۇلى ٶز سٶزٸندە مىنالارعا توقتالدى: «بارلىق جۇمىس ٸستەپ تۇرعان جىلۋ جەنە ەلەكتر ستانتسييالارىنىڭ توزۋ دەرەجەسٸ شامامەن 70% قۇرايدى. ەلٸمٸزدٸڭ ەنەرگەتيكالىق قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋدٸڭ بٸر جولى – بەيبٸت اتومداردى پايدالانۋ. اتوم ەلەكتر ستانتسيياسىندا ەنەرگييا ٶندٸرۋ كەزٸندە قورشاعان ورتانىڭ لاستانۋى بولمايدى. اتوم ەلەكتر ستانتسيياسىنىڭ جۇمىس ٸستەۋ پرينتسيپٸ جىلۋ ەلەكتر ستانتسيياسىنا ۇقساس, تەك جىلۋ وتىن جاعۋ ارقىلى ەمەس, يادرولىق رەاكتسييا نەتيجەسٸندە بٶلٸنەدٸ. اتوم ەنەرگيياسى – بولاشاقتىڭ ەنەرگييا كٶزٸ».


سونىمەن قاتار 7م07150 «ەلەكترەنەرگەتيكاسى» ببب ماماندىعىنىڭ 2 كۋرس ماگيسترانتى ەبەن دٸنمۇحاممەد مۇحتارۇلىنىڭ بايانداماسى تىڭدالدى. ماگيسترانت جاس عالىمدار اتىنان سٶز سٶيلەپ, قىتاي مەن رەسەي فەدەراتسيياسىنداعى جۇمىس ٸستەپ تۇرعان اتوم ەلەكتر ستانسالارىنىڭ ارتىقشىلىقتارىنا توقتالدى.
ٶز بايانداماسىندا ەبدٸساتتار ەبدٸعاپپارۇلى اپەتانوۆ («قۋاتجىلۋورتالىق-3» مكك ديرەكتورىنىڭ ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ جٶنٸندەگٸ ورىنباسارى) «اتوم ەلەكتر ستانساسىنىڭ قۇرىلىسى ەلٸمٸزدٸڭ ەنەرگەتيكالىق قاۋٸپسٸزدٸگٸ مەن ەكونوميكالىق ٶسۋٸن قامتاماسىز ەتەدٸ. ەڭ جوعارى جٷكتەمە كەزٸندە بٸز جەتٸسپەيتٸن ەنەرگييانى كٶرشٸ مەملەكەتتەن (رەسەي فەدەراتسيياسى) الامىز.

اتوم ەلەكتر ستانتسييالارى جەتٸسپەيتٸن ەنەرگييانى ورىن تولتىرۋدىڭ سەنٸمدٸ كٶزٸ بولىپ تابىلادى.


PhD دوكتورى, «ەنەرگەتيكا جەنە دەستٷرلٸ ەمەس ەنەرگەتيكالىق جٷيەلەر» كافەدراسىنىڭ دوتسەنتٸ فايز نۇرسۇلتان ساپارۇلى. ول ٶز بايانداماسىندا شەت ەلدەردە: اقش, وڭتٷستٸك كورەيا جەنە فرانتسييادا اتوم ەنەرگەتيكاسىن دامىتۋ مىسالدارىن كەلتٸردٸ. وزىق تەحنولوگييالار مەن ەكولوگييالىق قاۋٸپسٸزدٸك ستاندارتتارىن ەسكەرە وتىرىپ, اتوم ەنەرگەتيكاسىن دامىتۋ قازاقستانعا تۇراقتى دامۋعا, كٶمٸرقىشقىلسىزداندىرۋ ماقساتتارىنا قول جەتكٸزۋگە جەنە جاھاندىق ەنەرگەتيكاداعى قازبا رەسۋرستارىنا تەۋەلدٸلٸكتٸ ازايتۋعا كٶمەكتەسۋٸ مٷمكٸندٸگٸن ايتىپ جەتكٸزدٸ.


ٸس-شارا پٸكٸرتالاسپەن اياقتالدى, ونىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قاتىسۋشىلار سپيكەرلەرگە سۇراقتار قويىپ, پٸكٸر الماسىپ, ٸسكەرلٸك بايلانىس ورناتتى.