اتا-انانىڭ ٷندەۋٸ: "ساعاديەۆ مىرزا, وقۋشىلارعا جانىڭىز اشىماي ما?

الماتى وبلىسىنىڭ 1-سىنىپ وقۋشىسىنىڭ اتا-اناسى قر بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترٸ ەرلان ساعاديەۆ مىرزاعا ەلەۋمەتتٸك جەلٸ ارقىلى ۆيدەوٷندەۋ جولدادى.

ۆيدەودا مينيسترلٸك جاساعان رەفورمانىڭ باستاۋىش سىنىپقا قاتىستى ايقىندالىپ جاتقان تەرٸس ەسەرلەرٸ فاكتٸلەرمەن اتاپ كٶرسەتٸلٸپ, مينيسترگە ناقتى ساۋالدار قويىلادى. وندا ايتىلعان پروبلەمالاردى قازاقستاندىق اتا-انالار تولىقتاي قوستاپ وتىر.

سالتانات تەجيەۆانىڭ بۇل ۆيدەوٷندەۋٸ ەلەۋمەتتٸك جەلٸگە سالىنعانىنا بٸر تەۋلٸك بولىپ ٷلگەرمەي, 47 مىڭ رەت اشىلىپ, ونى 4 مىڭنان اسا ادام بٶلٸسكەن.

ەلٸ دە وعان پٸكٸرلەر جازىلىپ, بٶلٸسٸپ جاتقاندار قاتارى كٶپ.

„…الماتىنىڭ شەتٸندەگٸ اۋىلدا بيىل بالامىز 1-سىنىپتا وقيدى. بىلتىر مەكتەپكە دەيٸنگٸ دايارلىق سىنىبىندا وقىدىق. ەر پەنگە ارنالعان وقۋلىقتاردى ەر اتا-انا 15-20 مىڭ تەڭگە ارالىعىندا ٶز قالتاسىنان اقشا شىعارىپ, ساتىپ الدى. سەبەبٸن ٷكٸمەتتٸڭ وقۋلىقپەن قامتاماسىز ەتۋگە قاۋقارى جەتپەگەن دەپ تٷسٸندٸردٸ. جارايدى. وعان دا كەلٸستٸك.

بٸرٸنشٸدەن, مٸنە, مىناۋ قورشاعان ورتامەن تانىستىرۋ. ەكولوگييا نەگٸزدەرٸ وقۋلىعى. بۇل پەندە مىسالى بالاعا مىنانداي سۇراق قويىلادى: „قىزىل كٸتاپقا ەنەتٸن قازاقستاندىق قۇستاردى بەلگٸلەڭدەر„. نٶلەۆوي سىنىپقا جاسى ەلٸ 6-عا تولماعان 5 جاستاعى بالالار بارىپ جاتىر.

ەندٸ ەرٸپ تانىپ, ەندٸ سٶيلەم قۇراپ ٷيرەنٸپ جاتقان بالالار وعان كٸرەتٸن قۇستار تٷگٸلٸ, قىزىل كٸتاپتىڭ نە ەكەنٸن قايدان بٸلەدٸ? بۇل سۇراق بالانىڭ جاس ەرەكشەلٸگٸنە قانشالىقتى سەيكەس كەلەدٸ?

ەكٸنشٸدەن, مٸنە, مىناۋ — جاراتىلىستانۋ پەنٸ — 1-سىنىپ وقۋلىعى. بيىل ٶتٸپ جاتىرمىز. مۇندا جاڭادان مەكتەپ تابالدىرىعىن اتتاپ, ورتاعا ەندٸ ٷيرەنٸسٸپ, ەرٸپتٸڭ باسىن ەندٸ قۇراپ جٷرگەن بالاعا مىنانداي ساۋال قويىلادى:

„ەگەر ٷلكەن جٷك مەشينەسٸ مەن جەڭٸل مەشينەنٸ بٸر مەزەتتە جوعارىدان تٶمەن قاراي جٸبەرسە, ەكەۋٸنٸڭ قايسى ۇزاعىراق جٷرەدٸ„. بۇل — فيزيكالىق زاڭدىلىق. بۇعان 1-سىنىپ وقۋشىسى قالاي جاۋاپ بەرۋٸ كەرەك?

ٷشٸنشٸدەن, كەلەسٸ سۇراق: „قوزعالىس تراەكتوريياسى دەگەن نە?„. „كٶلٸكتٸڭ جەنە باسقا دا زاتتاردىڭ قوزعالىس كەزٸندەگٸ سىزىعى„. „جول تراەكتوريياسىنىڭ ۇزىندىعى دەگەن نە?„ „توپىراقتى قۇنارلاندىرۋ ٷشٸن قانداي مينەرالدى زات قولدانىلادى?„. بالا بۇل سۇراقتارعا جاۋاپ بەرۋٸ كەرەك.

ياعني, بۇل كٸتاپتىڭ ٸشٸندە فيزيكا, حيمييا, بيولوگييا, سونداي-اق ايتىلماي كەتكەن استرونومييا سىندى جوعارى سىنىپتا وقيتىن پەندەردٸڭ سۇراقتارى بار. ەرٸپتٸ تولىق تانىپ ٷلگەرمەگەن, 6 جاستاعى بالالالار بۇل سۇراقتارعا قالاي جاۋاپ بەرۋٸ كەرەك?..

بۇل سۇراقتاردىڭ 1-سىنىپقا ەنگٸزٸلۋٸ قانشالىقتى زاڭدى, ول بالانىڭ جاس ەرەكشەلٸگٸن ەسكەرٸلٸپ جاسالعان با? مەن بٸر-ەكەۋٸن ايتىپ وتىرعانىمەن, بالانىڭ جاس ەرەكشەلٸگٸنە ساي كەلمەيتٸن سۇراقتار ەر پەندە ٶتە كٶپتەپ كەزدەسەدٸ.

تٶرتٸنشٸدەن, ەر پەن وقۋلىقتان جەنە دەپتەردەن تۇرادى. بٸر كٷندە 1-سىنىپ وقۋشىسى 5-6 پەننٸڭ ساباعىن ٶتەدٸ.

كٷندەلٸكتە كٶرسەتٸلگەن پەندەر بويىنشا سٶمكەنٸ كٸتاپقا تولتىرعان كەزدە ونىڭ سالماعى 5 كەلٸدەن اسىپ كەتەدٸ: 5,5-6 كەلٸ بولادى. ال 6 جاستاعى بالا دەنساۋلىق ساقتاۋ نورماتيۆتەرٸ بويىنشا تەك 2 كەلٸ كٶتەرۋٸ كەرەك. ونىڭ ٷستٸنە مەكتەپ بالاعا تاماق بەرمەگەندٸكتەن, سٶمكەسٸندە سۋى, تاماعى تاعى بار. بالا سٶمكەسٸنە دەنە شىنىقتىرۋعا كيەتٸن كيٸم مەن مەكتەپ ٸشٸندە اۋىستىراتىن اياق-كيٸمدٸ دە سالامىز. وسىنىڭ بارلىعىن قوسقاندا بالا سٶمكەسٸ 6 كەلٸ, تٸپتٸ ودان دا اسىپ كەتەدٸ.

بۇل بالانىڭ دەنساۋلىعىنا ٶتە قاتتى زييان. سٷيەگٸ قاتىپ ٷلگەرمەگەن بالانىڭ ومىرتقاسى بٸرتە-بٸرتە وتىرا بەرەدٸ. بٷتٸن بٸر ۇرپاقتىڭ ەرگەجەي بولۋ قاۋپٸ تٶنٸپ تۇر. بۇل دابىل قاعاتىن ٷلكەن مەسەلە. وسى مەسەكلەلەرگە قاتتى كٶڭٸل بٶلسە ەكەن دەيمٸز.

بەسٸنشٸدەن, ەر سىنىپ بٶلمەسٸندە شكافتا سٶرەلەر بولادى. مەسەلەن, سىنىپتا 30 بالا بولسا, سول 30 بالاعا ەر پەننەن 30 تٸركەۋ كٸتاپشاسى بولادى. ەر پەننەن بٸرنەشە فايل تولتىرۋ كەرەك. ياعني, مۇعالٸم ەر ساباق ٶتكٸزگەن سايىن سول تٸركەۋ كٸتاپشاسىن ەر بالا بويىنشا تولتىرۋ كەرەك بولادى. دەمەك, وقىتۋشىنىڭ وقۋشىنى وقىتۋعا ەشقانداي ۋاقىتى جوق. مۇعالٸمنٸڭ ۋاقىتى سول قاعازدى تولتىرۋمەن ٶتەدٸ.

قر بٸلٸم مينيسترلٸگٸنٸڭ بيىلعى تالابى بويىنشا مۇعالٸم بالانى وقىتپايدى, تەك باعىت-باعدار عانا سٸلتەيدٸ, ال بالا ٶزٸ وقۋى كەرەك. كەشٸرٸڭٸزدەر, 7 جاسقا تولماعان بالا ٶزدٸگٸنەن قالاي وقيدى? ول — ويىن بالاسى. وعان ۇستاز باس-كٶز بولىپ, قامقور بولىپ وقىتۋى كەرەك. بالامەن تٸكەلەي قارىم-قاتىناس بولۋى تيٸس. وعان تەك باعىت-باعدار بەرۋ جەتكٸلٸكسٸز. ال ۇستازدىڭ كٷنٸنە ەر پەن بويىنشا قاعاز تولتىرۋدان قولى بوساماعاندىقتان, وقىتۋعا ۋاقىتى جوق. قاعازدى تولتىرۋ كەرەك, ونى فايلعا سالۋ كەرەك, ونى تٸركەۋ كٸتاپشاسىنا تٸركەۋ قاجەت. بٸتپەيتٸن ٷزدٸكسٸز كوميسسييالاردان ٶتۋٸ كەرەك.

بولاشاق ۇرپاق ٷشٸن الاڭ ەكەندەرٸڭٸز راس بولسا, وندا مۇعالٸمدەردٸ كەرەكسٸز قاعازداردى تولتىرۋدان بوساتساڭىزدار ەكەن. سوندا ۇستازدىڭ وقۋشىعا كٶڭٸل بٶلەتٸن ۋاقىتى كٶبٸرەك بولار ەدٸ. بۇل باستاۋىش سىنىپتار ٷشٸن اسا ماڭىزدى جايت.

مەكتەپ تابالدىرىعىن جاڭادان اتتاعان بالاعا ۇستازدىڭ جانىندا بولعانى, ونىڭ قامقورلىعى ٶتە اۋاداي قاجەت. بۇل ايتىلعاندار — باستاۋىش سىنىپتاعى پروبلەمالاردىڭ 100-دەن بٸر پايىزى عانا ەكەنٸن باسا ايتقىم كەلەدٸ„ دەلٸنەدٸ ۆيدەوٷندەۋدە.

ەلەۋمەتتٸك جەلٸدە جارييالانعان بۇل ۆيدەوٷندەۋ استىنا ٶز پٸكٸرلەرٸن قوسىپ, ساۋالدارىن قوسا قوساقتاپ جولداپ جاتقان قازاقستاندىق اتا-انالار ەندٸ مينيستردەن جاۋاپ كٷتٸپ وتىر. ەرلان مىرزا, ەندٸ سٸز نە دەيسٸز?..

كەمشات سەتيەۆا

دەرەككٶز: kaz.365info.kz