ەسەرلٸ سىيلىق (ەڭگٸمە)

ەسەرلٸ سىيلىق  (ەڭگٸمە)
Dalanews.kz

ەسەل ٶزٸنەن بٸرنەشە ٷلكەن جاس تۋىس ەپكەسٸ جاننانىڭ تۋعان كٷنٸن تويلاۋعا شاقىرتۋ العان كٷننەن باستاپ مازاسى كەتە باستادى. ەسەلدٸڭ ەرەكشە تولقۋىنىڭ ٶزٸندٸك سەبەبٸ بار. ٶيتكەنٸ, ول ٶمٸرٸندە العاش رەت تۋعان كٷن تويىنا شاقىرتۋ الىپ وتىر.

بۇعان دەيٸن ول اتا-اناسىمەن تالاي تۋعان كٷن كەشٸنە قاتىسىپ, داستارحاندا سامساپ تۇرعان تەتتٸلەردٸ جەپ, سۋسىندارىندى ٸشٸپ قايتقانى ەسٸندە. ال بۇل جولى... ول اتا-اناسىن ەرتپەي, ٶزٸ جەكە توي تويلاۋعا باراماقشى... بارلىق جاۋاپكەرشٸلٸك... ٶزٸنە تٷسەيٸن دەپ تۇر.

ەرينە, تۋعان كٷن كەشٸ ٶتەتٸن بالالارعا ارنالعان دەمحاناعا مۇنى ەكەسٸ جەتكٸزٸپ, قايتاردا الىپ كەتۋگە ۋەدەسٸن بەردٸ.

مۇندايدا ول قالاي تولقىماسىن... ەرتەڭ قۇربىلارى ەلييا, اينا, بوتالارمەن قاتار وتىرىپ, تۋعان كٷن كەشٸنە جايىلعان داستارحانىنان تەتٸلەردەن دەم تاتاتىن بولادى. بوتا ٶتكەندە بۇلاردىڭ ٷيٸنە كەلٸپ, تۋعان كٷن كەشٸندە بي بيلەپ, جۇرتتى مەز-مايرام قىلعان ەدٸ. كەدٸمگٸ كينوداعى قىزدارداي دەنەسٸن بۇرالاڭداتىپ, اياق-قولىن سەنٸمەن قوزعاپ بيلەيگەنٸ ەلٸ ەسٸندە. ەسٸرەسە, موينىن بۇراڭداتىپ, قولدارىن ەسەم بٸر يٸپ بيلەگەنٸ كٸسٸنٸڭ كٶزٸن قىزىقتىردى.

سول كەزدە داستارحان باسىندا وتىرعانداردىڭ بەرٸ ورىندارىنان تٸك تۇرىپ, بوتانىڭ بيٸنە قاتتى قول سوعىپ, قوشەمەت كٶرسەتكەن-دٸ. ال ەلييا بولسا, اعىلشىن تٸلٸندە ەن سالىپ ٷيٸنە كەلگەندەردٸڭ بەرٸن تاڭىرقالدىرعان بولاتىن. ايتپاقشى, ەلييا لوندوندا اعىلشىنشا مەكتەپتە وقىعان. سوندىقتان ول ٶزٸ وقىعان ەلدٸڭ تٸلٸن جاقسى مەڭگەرٸپ العان بولاتىن.

ەسەل دە مەكتەپتە جٷرٸپ بٸراز ەندٸ جاتتاپ العان بولاتىن. بٸراق ول سول ەندەردٸ كٶپشٸلٸك ورتادا ايتۋعا جٷرەگٸ داۋالاماي-اق قويعانى...

ٶزٸمەن ويناپ, جٷرگەن قۇربىلارىنىڭ ەن سالىپ, بي بيلەگەنٸن كٶرگەندە ەسەل دە ٶزٸنٸڭ بۇيىعى مٸنەزٸن جەڭٸپ, مەكتەپتە اپايى ٷيرەتكەن ەندٸ ايتىپ, بيدٸ بيلەۋدٸڭ ەشقانداي سٶكەتتٸگٸ جوق ەكەنٸن سول كەزدە تٷسٸنگەن بولاتىن.

بٸراق اپاسى ەن ايت دەگەندە قىمىسىنا بەرگەنٸ ەسٸندە. وسىلايشا ول ەن ايتىپ, بي بيلەۋدٸ كەيٸنگە قالدىرعان بولاتىن. اپاسى مەن ەكەسٸ مۇنى قاتتى قىستامادى.

ەسەل وسى جولى تۋعان كٷن كەشٸندە قۇربىلارىمەن بٸرگە ەن ايتىپ, بي بيلەۋگە تاس-تٷيٸن بەكٸندٸ. قاشانعى بي بيلەپ, ەن سالۋدان ۇيالىپ جٷرەدٸ.  

سوندىقتان جان قۇربىسىنىڭ تۋعان كٷن كەشٸندە ەن ايتىپ, بي بيلەپ كەشتٸ كٶڭٸلدٸ ٶتكٸزۋ كەرەك ەمەس پە? ونى قانداي سٶكەتتٸگٸ بار?

ەسەل ٷيدەگٸ كٸتاپتاردى اقتارىپ, تۋعان كٷن كەشٸنە ارنالعان ەكٸ-ٷش شۋماق ٶلەڭدٸ دە جاتتاپ الۋعا بەكٸندٸ. ول ەكەسٸ جيناپ جٷرگەن كٸتاپتاردىڭ اراسىنان بٸراز ٶلەڭ كٸتاپتاردى تاڭداپ الىپ, ٸشٸنەن ٶزٸنە ۇناعان بٸرنەشە ٶلەڭدەردٸ تاڭداپ الدى. وسىلايشا ەن مەن بيدٸڭ مەسەلەسٸن شەشكەندەي بولدى.  

ەندٸ تاعى بٸر مەسەلە بار. تۋعان كٷن يەسٸنە سىيلىقسىز قالاي بارادى? ەكەسٸ مەن شەشەسٸنەن جاننانىڭ تۋعان كٷنٸنە بارۋشى ەدٸم, بٸر نەرسە ساتىپ الايىن دەپ اقشا سۇراۋدان ۇيالدى.

ەندٸ ەسەل تۋعان كٷن كەشٸنە تويعا نە سىيلىق اپارۋى كەرەك, سونىمەن باس قاتىرا باستادى. ٶزٸنٸڭ تۋعان كٷنٸنە قۇربىسى فريدا ٶز قولىمەن تٸككەن كەستە سىيلاعانى ەسٸنە تٷستٸ. فاريدا كەستەسٸندە راۋشان گٷلٸ بەينەلەگەن ەدٸ. ەسەلدٸڭ كەرەۋەتٸنٸڭ باسىندا قۇربىسى تٸككەن كەستە ەلٸ كٷنگە دەيٸن ٸلۋلٸ تۇر. ەلگٸ كەستە ەسەل ٷشٸن اياۋلى زاتقا اينالعانى قاشان?.. فاريدا كەستەنٸڭ بۇرىشىنا «سٷيٸكتٸ قۇربىم ەسەل, تۋعان كٷننٸڭ قۇتتى بولسىن!» دەگەن سٶزدٸ كەستەلەپ جازعان بولاتىن.

ەسەل فاريدا سەكٸلدٸ كەستە تٸگە المايدى. بٸراق سۋرەتتٸ جاقسى سالادى. سۋرەت ساباعىندا ۇدايى بەستٸك باعا الىپ, ۇستازىنان تالاي رەت ماقتاۋ ەستٸگەن بولاتىن.

ول جان قۇربىسى جانناعا ٶز قولىنان شىققان بٸر كەرەمەت دٷنيە ۇسىنۋدى جٶن ساناپ, سۋرەت سالۋعا ارنالعان اق قاعازى مەن قارىنداشتارىن الىپ, ساباق وقيتىن ٷستەلٸنە وتىردى.

ەسەل اپپاق قاعازدىڭ بەتٸنە سۋرەت سالا باستادى. الدىمەن ايدىڭ سۋرەتٸن سالدى. كەدٸمگٸ قارا اسپاندى جارقىراتىپ تۇرعان اي. اپپاق, ەدەمٸ – اي. وعان قاعاز بەتٸنە سالعان ايعا جان بٸتٸپ, جارقىراپ كەتكەندەي كٶرٸندٸ... ول ٸشٸنەن بۇل اي جاننا ەپكەسٸ دەپ ويلادى. ەندٸ قاسىنا ەكٸنشٸ ايدى سالدى. ەكٸنشٸ ايدى بٸرٸنشٸ ايعا قاراعاندا كٸشٸرەك قىلىپ سالدى. ەسەل مۇنى ٶزٸ دەپ ەلەستەتتٸ. ٶيتكەنٸ, جاننا ەپكەسٸ قارا اسپاندا جالعىز ٶزٸ بولسا ٸشٸ پىسىپ, زەرٸگۋٸ مٷمكٸن عوي. ەسەل سول سەبەپتٸ قاسىندا مەن بولۋىم كەرەك شەشتٸ.

ەسەل ٶزٸ سالعان سۋرەتكە كٶز توقتاتىپ تاعى بٸر رەت قاراعاندا ٷلكەن اي كٸشٸ ايدى بٸرتٷرلٸ ەسٸركەپ, ەركەلەتٸپ تۇرعانداي كٶرٸندٸ. وسىلايشا ەسەل ٶزٸ سالعان سۋرەتتە تەرەڭ ماعىنا جاتقان بايقاپ, ريزا بولدى.

ەگەر جاننا ەپكەسٸ «اي بٸرەۋ-اق بولماي ما, ەكٸنشٸ ايدى قايدان تاپتىڭ?» دەسە «ٷلكەن اي بولعاندا, ونىڭ قاسىندا نەگە كٸشٸ اي بولمايدى» دەپ سۋرەتتٸڭ تەرەڭ ماعاناسىن تٷسٸندٸرٸپ بەرۋدٸ دە ويلاستىرىپ قويدى.

ەسەل ەدەمٸ ويدىڭ جەتەگٸندە وتىرىپ, جاننا ەپكەسٸنە سىيلايتىن سۋرەتٸن قالاي تەز سالىپ تاستاعانىن ٶزٸ دە بايقاماي قالدى. بۇدان كەيٸن ەسەل ٶز قولىمەن سالعان ەدەمٸ سۋرەتٸن شاعىن راماعا سالىپ, ارتىنا كارتون قاعازبەن بەكٸتٸپ, سۋرەتتٸ قابىرعاعا ٸلۋگە دايىنداپ قويدى.

سول كٷنٸ ەسەل ٶزٸنە قاتتى ريزا بولدى. اپاسىنان اقشا سۇراپ, ساۋدا ورىنىنان قاندايدا بٸر سىيلىق ساتىپ الىپ, جانناعا سىيلاي سالۋعا بولار ەدٸ. بٸراق دەل ونداي سىيلىقتى جاننانىڭ ٶزگە قۇربىلارى دا سىيلاۋى مٷمكٸن عوي. ال ادام قولىنان شىققان سىيلىقتى ەشكٸم قايتالاي المايدى. راسىندا دا, ەسەلدٸڭ سۋرەتتٸ بار ىنتا-ىقىلاسىن سالىپ سالعانىن كٸمدە بولسا بٸردەن بايقار ەدٸ.   

تۋعان كٷن بولاتىن كٷنٸ ەسەل اق جەلبٸرٸ بار ەدەمٸ كٶيلەگٸن كيٸپ الىپ, بٶلمەسٸندەگٸ اينانىڭ الدىنا كەلٸپ بٸرنەشە رەت شىر اينالىپ قارادى.  اراسىندا كٷنٸبۇرىن دايىنداپ قويعان سۋرەتٸنە دە كٶز سالىپ قويادى. تۋعان كٷن كەشٸندە ايتاتىن ٶلەڭٸن دە ەلدەنەشە رەت قايتالاپ, ەبدەن دايىندالدى.

ساعات تٸلٸ 11-گە كەلگەندە ول قولىنا سىيلىعىن الىپ, ەكەسٸنٸڭ كٶلٸگٸمەن تۋعان كٷن كەشٸ ٶتەتٸن كافەگە كەلٸپ جەتتٸ. ٸشكە كٸرگەندە تۋعان كٷنگە ٶزٸ سەكٸلدٸ تۇلىمشاعى جەلبٸرەگٸن بٸراز قىز جينالعانىن بايقادى. ارالارىندا تانىس قىزدار كٶپ.

بەرٸنٸڭ قولىندا قوراپقا وراعان سىيلىقتارى بار. ەسەل دە ٶزٸ سالعان سۋرەتٸن جىلتىر قاعازعا ەدەمٸلەپ وراپ, القىزىل لەنتامەن ورتاسىنان بايلاپ العان ەدٸ. جاننا مۇنى ايرىقشا قۋانىشپەن قارسى الدى. ەكەۋٸ شۇرقىراسىپ كەزدەسكەن سوڭ, جاننا ەسەلدٸڭ قولىنان جەتەكتەپ ٶزٸنە جاقىن ٷستەلدٸڭ باسىنا ەكەلٸپ وتىرعىزدى.

جاننانىڭ اپاسى ەدەمٸ داستارحاندى جايناتىپ سالىپ تاستاپتى. جەمٸس, سۋسىن, تٷرلٸ جەمٸستەر سامساپ تۇر. داستارحانعا قاراعان سايىن تەبەتٸڭ اشىلادى. داستارحاننىڭ باسىندا ٷلكەن تورت جايعاسىپتى. تورتتىڭ بەتٸندە 10 شىراق تۇر. بۇل – جاننانىڭ 10 جاسقا كەلگەنٸن ەيگٸلەپ تۇرعانى انىق.

جۇرتتىڭ بەرٸ جينالعاننان كەيٸن جاننانىڭ قۇربىلارى جاپپاي داستارحانعا كەلٸپ وتىرا باستادى. بۇلار داستارحانعا وتىرعان سەتتە داياشى بالالاردى سٷيٸكتٸ اسى «پەپپەروني» پيتستساسىن ەكەلٸپ ورتاعا قويدى. تۋعان كٷن كەشٸنە جينالعان قىزدار ورتاعا قويىلعان پيتستسا تٸلٸك-تٸلٸك جەي باستادى. پيتستسا ٶتە دەمٸ ەكەن. بۇدان كەيٸن قىزدار تەتتٸ سۋسىنداردى ٸشٸپ, شٶلٸن قاندىردى. وسى ارالىقتا جاننانىڭ اپاسى:

– قانە قىزدار, جانناعا جاقسى تٸلەكتەرٸڭدٸ ايتا وتىرىڭدار! – دەپ ۇسىنىس تاستادى. بٸراق كەش جاڭا باستالىپ, قىزدار بٸر-بٸرٸنە ەندٸ عانا ٷيرەنٸسە باستاعان سوڭ, ەشكٸم تٸلەك ايتۋ ٷشٸن ورتاعا سۋىرىلىپ شىقققان جوق.

دەل سول سەتتە ەسەل ٶزٸنٸڭ تۋىس ەپكەسٸ جاننانى بٸرٸنشٸ بولىپ قۇتتىقتاپ, ٶز قولىمەن سالىپ كەلگەن سۋرەتٸن تاپسىرۋدى جٶن ەكەنٸن سەزٸنٸپ, تٸلەك ايتۋ ٷشٸن ورنىنان تۇردى.

تۋعان كٷن كەشٸنە جينالعان قىزداردىڭ بەرٸ سٸلتٸدەي تىنىپ, ەسەلگە قارادى. ەسەل وسى ارالىقتا جۇرتتىڭ نازارى ٶزٸنە اۋعانىن سەزٸپ, سەل اڭتارىلىپ قالعانىن سەزدٸ. بٸراق ويى مەن بويىن تەز جيناپ الىپ, ەپكەسٸ جانناعا جٷرەكجاردى لەبٸزٸن ايتىپ, تۋعان كٷن كەشٸنە ارنالعان ٶلەڭٸن وقىپ بەرگەندە جاننىنىڭ قاتتى قۋانىپ, ورىنىنان اتىپ تۇرىپ كەلٸپ, ەسەلدٸ قۇشاقتاپ, اقىلدى سٸڭلٸسٸنٸڭ بەتٸنەن سٷيدٸ.

بۇدان كەيٸن ەسەل ٶزٸ سالىپ كەلگەن سۋرەتٸنٸڭ سىرتىنداعى وراۋىن شەشٸپ, ەكٸ ەدەمٸ اي بەينەلەنگەن كارتينانى ەپكەسٸنە ۇسىندى. سول سەتتە ەسەلدٸڭ سۋرەتتە نە ايتپاق بولعان ويىن جاننا دا ايتقىزباي تٷسٸنٸپ, قاتتى ريزا بولدى. ەسەل ٶزٸنٸڭ ويىن جاقسى تٷسٸنگەن ەپكەسٸنە ريزا بولدى. جاننا ەسەلدٸڭ سالعان سۋرەتٸن ٶزگەلەرگە كٶرسەتٸپ تۇرىپ:

– ەندٸ بۇل سىيلىقتى بٶلمەمنٸڭ ەڭ كٶرنەكتٸ جەرٸنە ٸلٸپ قويامىن. قىزدار, مۇندا ەكٸ اي بەينەلەنگەنٸن بايقادىڭدار ما? بۇل ەسەل ەكەۋمٸز. ٶيتكەنٸ ەسەل ەكەۋمٸزدٸڭ جۇبىمىز جازىلمايدى. جازىعا دەمالىستا اۋىلعا دا بٸر باردىق, – دەپ جاننا ٶزگە قۇربىلارىنا سۋرەتتٸڭ ماعاناسىن تٷسٸندٸرٸپ بەردٸ. ٶزگە قىزدار دا ەسەلدٸڭ سۋرەتتٸ كەرەمەت سالعانىن ايتىپ, تاڭدايلارىن قاعىستى.

ەسەل اشىپ بەرگەن تۋعان كٷن كەشٸ ٶتە كٶڭٸلدٸ ٶتتٸ.

ەسەلدەن كەيٸن جاننانىڭ ٶزگە قۇربىلارى دا تۋعان كٷن يەسٸنە جاقسى تٸلەكتەرٸن ارناپ, سىيلىقتارىن تابىستادى. بٸراز ۋاقىتتان كەيٸن تۋعان كٷن كەشٸنە جينالعان كٸشكەنتاي قوناقتارعا انيماتورلار قوسىلىپ, كەش ودان سايىن قىزا تٷستٸ. قىزدار تٷرلٸ ويىندار ويناپ, ۋاقىتتىڭ قالاي ٶتكەنٸن دە اڭعارماي قالدى.

ەسەل بۇل جولى بۇيىعى مٸنەز تانىتپاي, بي بيلەپ, تٷرلٸ ويىندارعا بەلسەنە قاتىسىپ, مەز-مايرام بولدى. ول الداعى تۋعان كٷن كەشتەرٸندە دە وسىلاي كٶڭٸلدٸ جٷرۋگە بەكٸندٸ.