MediaNet حالىقارالىق جۋرناليستيكا ورتالىعىنىڭ DEMOSCOPE قوعامدىق پٸكٸردٸڭ ەسپرەسس-مونيتوريڭ بيۋروسى قازاقستاندىقتار اراسىندا قىزىق ساۋالناما جٷرگٸزگەن. 13-24 قاراشا ارالىعىندا جٷرگٸزٸلگەن ساۋالناما تاقىرىبى - "قازاقستاندىقتاردىڭ شەتەلگە كەتكەن بٸلٸكتٸ ماماندار تۋرالى ويى". ساۋالناما نەتيجەسٸندە ەر بەسٸنشٸ قازاقستاندىق ەلدەن كٶشۋدٸ ويلايتىنى انىقتالعان,- دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
DEMOSCOPE بيۋروسى قازاقستان ازاماتتارىنىڭ كٶشٸ-قونعا قاتىستى ويىن جەنە بٸلٸكتٸ مامانداردىڭ ەلدەن كەتۋ سەبەپتەرٸنە دەگەن كٶزقاراسىن زەرتتەدٸ. ساۋالناما نەتيجەسٸ بويىنشا ەر بەسٸنشٸ رەسپوندەنت (21%) ەلدەن كٶشۋ تۋرالى ويلاناتىنىن ايتتى.
ولاردىڭ ٸشٸندە 6,9%-ٸ الداعى 2-3 جىلدا كٶشۋگە نيەتتٸ. 5,6%-ٸ كٶشۋدٸ جوسپارلاپ وتىرعانىمەن, ەزٸرگە مٷمكٸندٸگٸ جوق, ال 8,4%-ٸ بەلگٸلٸ بٸر جاعداي بولسا, كٶشۋ مٷمكٸندٸگٸن قاراستىرىپ وتىر. سونىمەن قاتار, ساۋالناماعا قاتىسۋشىلاردىڭ 78,5%-ٸ جاقىن ارادا ەلدەن كەتۋدٸ جوسپارلامايتىنىن ايتتى.
اناليز كٶرسەتكەندەي, كٶشۋگە دەگەن نيەت كٶبٸنەسە رەسپوندەنتتەردٸڭ جاسىنا بايلانىستى.
كٶشٸپ كەتۋگە ەڭ كٶپ نيەت بٸلدٸرگەن رەسپوندەنتتەر – جاستار مەن ورتا جاستاعى ادامدار اراسىندا بايقالدى. مىسالى, 18-29 جاس ارالىعىنداعى جاستاردىڭ شامامەن 25% كٶشۋ تۋرالى ويلانسا, 30 جاستاعىلار اراسىندا بۇل كٶرسەتكٸش 30%-كە جاقىن. ودان كەيٸنگٸ جاس ساناتىنداعى ەر ونىنشى ادام ناقتى كٶشۋگە نيەتتٸ (10,7% – «الداعى 2-3 جىلدا كٶشۋدٸ جوسپارلاپ وتىر»).
رەسپوندەنتتەردٸڭ باسىم كٶپشٸلٸگٸ (83,7%) قازاقستاندا تۋعان, 9,3%-ٸ ەلدە 20 جىلدان استام ۋاقىت تۇرىپ كەلەدٸ. ال 6,8%-ٸ قازاقستاندا 20 جىلدان از ۋاقىت تۇرادى.
ەلدەن كەتۋدٸ جوسپارلاعان رەسپوندەنتتەردەن ولاردى كٶشٸپ كەتۋگە يتەرمەلەيتٸن ناقتى سەبەپتەر تۋرالى سۇراق قويىلدى.
كٶپشٸلٸگٸ جوعارى جالاقى الۋعا (24,5%), ٶزدەرٸ مەن بالالارى ٷشٸن پەرسپەكتيۆانىڭ جوقتىعىن (23,9%), سونداي-اق جاقسى جۇمىس تابۋ نيەتٸن (14%) اتادى. بٸر قىزىعى, جاستاردىڭ كٶبٸ ساپالى بٸلٸم الۋعا جەنە ٶزٸن-ٶزٸ دامىتۋعا جاعداي جاساۋعا ۇمتىلادى, ال ورتا جەنە ٷلكەن جاستاعى توپتار ٶزدەرٸ مەن بالالارى ٷشٸن مٷمكٸندٸكتەردٸڭ جوقتىعىن جيٸ ايتادى.
سونداي-اق, رەسپوندەنتتەر كٶشٸ-قونعا قاتىستى تٶمەندەگٸ سەبەپتەردٸ اتادى:
- ٶزٸن-ٶزٸ دامىتۋعا جاقسى جاعداي (13,2%)
- ساپالى بٸلٸم (11,7%)
- ساپالى مەديتسينالىق قىزمەت (4,9%)
- كەسٸبي ٶسۋ مٷمكٸندٸگٸ (4,4%)
- قولايلى ەكولوگييا مەن كليمات (3,8%)
- ساياحاتتاۋ (3,3%)
- ٶمٸر سٷرۋگە قاۋٸپسٸز جەر (3%)
- تۋىستارعا جاقىن جەرگە كٶشۋ (2,6%)
- ورتاسىن كەڭەيتۋ (1,3%)
- بيزنەس دامىتۋ (0,7%)
- تاريحي وتانىنا ورالۋ (0,6%).
رەسمي دەرەكتەرگە سەيكەس سوڭعى ەكٸ جىلدا قازاقستاندا – ەلگە كەلگەن ادام سانى كەتكەندەرگە قاراعاندا كٶپ. ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ دەرەكتەرٸنە سەيكەس, 2024 جىلدىڭ العاشقى ٷش توقسانىندا قازاقستانعا 20 مىڭنان استام ادام كٶشٸپ كەلگەن, ال ەلدەن كەتكەندەردٸڭ سانى ەكٸ ەسە از – 10,2 مىڭ ادام.
الايدا كٶشٸ-قوننىڭ وڭ سالدوسى تەك ساندىق كٶرسەتكٸشتەردٸ عانا كٶرسەتەدٸ, ساپالىق كٶرسەتكٸشتەردٸ ەسكەرمەيدٸ. كٶشٸ-قون پروتسەستەرٸن تالداۋداعى نەگٸزگٸ ينديكاتور ميگرانتتاردىڭ بٸلٸم دەڭگەيٸ مەن كەسٸبي بٸلٸكتٸلٸگٸ.
ەلدەن كەتكەندەردٸڭ اراسىندا سۇرانىسقا يە تەحنيكالىق ماماندىق يەلەرٸ (1,2 مىڭ ادام), ەكونوميستەر (589 ادام), پەداگوگتار (385 ادام), سەۋلەتشٸلەر مەن قۇرىلىسشىلار (261 ادام), سونداي-اق زاڭگەرلەر (170 ادام) ٷلەسٸ كٶپ.
رەسمي دەرەكتەرگە قاراماستان, DEMOSCOPE ساۋالناماسىنىڭ نەتيجەسٸ بويىنشا, رەسپوندەنتتەردٸڭ جارتىسىنا جۋىعى (45,9%) سوڭعى 2-3 جىلدا تانىستارى, دوستارى نەمەسە ەرٸپتەستەرٸنٸڭ شەتەلگە بٸرجولا كٶشٸپ كەتكەنٸن ايتتى.
قازاقستاندىقتاردىڭ باسىم بٶلٸگٸ (63,3%) وتانداستارىنىڭ شەتەلگە قونىس اۋدارۋىنا تٷسٸنٸستٸكپەن قارايدى. رەسپوندەنتتەردٸڭ 11,4%-ٸ ولاردى سىناسا, 21%-ٸ بەيتاراپ ەكەنٸن ايتتى.
سىرتقى كٶشٸ-قون تەندەنتسييالارىن بولجاۋ مەسەلەسٸندە رەسپوندەنتتەردٸڭ كٶبٸ (39,2%) الداعى 3-5 جىلدا قازاقستاننان بٸلٸكتٸ مامانداردىڭ كەتۋٸ ارتا تٷسەدٸ دەپ سانايدى. قارسى پٸكٸر بٸلدٸرگەندەر 21,7%-تٸ قۇرايدى, ولار كەرٸسٸنشە, ەلگە ميگرانتتار اعىمى ارتادى دەگەن ويدا. ال 18,7%-ٸ كەلۋشٸلەر مەن كەتۋشٸلەر سانى شامامەن تەڭ بولادى دەپ ەسەپتەسە, 20,4%-ٸ ناقتى جاۋاپ بەرە المادى.
زەرتتەۋ قازاقستاندىقتار ٷشٸن ەميگراتسيياعا ەڭ تارتىمدى ەلدەردٸ دە انىقتادى. كٶش باستاپ تۇرعان ەلدەر – اقش (7,7%), رەسەي (6,2%), ەۋروپا ەلدەرٸ (5,1%), تٷركييا (4,6%) جەنە كانادا (2,6%). سونىمەن قاتار, رەسپوندەنتتەردٸڭ 35%-ٸ كٶشۋگە نيەت بٸلدٸرەتٸن ەل جوق ەكەنٸن ايتتى.
