الداعى كٷندەرٸ ەلٸمٸزدە تەۋەلسٸز مەديا مەن ەركٸن ويلى جۋرناليستەرگە قارسى ارانداتۋ ەرەكەتتەرٸ جاسالۋى مٷمكٸن دەگەن قاۋەسەت تاراۋدا. قازتاگ-تىڭ مەلٸمەتٸنە سەيكەس, بەلگٸلٸ بٸر قۇرىلىمدار وسى باعىتتاعى جۇمىسقا قاۋىرت كٸرٸسٸپ كەتكەن.
اقپاراتتىق الاڭداعى احۋالدى ۋشىقتىرۋ ارقىلى ەلگٸندەي قۇرىلىمدار "تٶرتٸنشٸ بيلٸكتٸڭ" اۋزى دۋالى ٶكٸلدەرٸن قىپ-قىزىل ينتريگاعا ارالاستىرىپ جٸبەرۋدٸ كٶزدەپ وتىر. سوندا مۇنداعى ماقسات نە? مۇنىڭ ارتىندا ەسكٸ قازاقستاننىڭ سۇلباسى كٶرٸنبەي مە? ەلٸ دە بولسا ەسكٸ جٷيەنٸڭ ىقپالىنداعى اقپارات قۇرالدارى بۇل جاعدايدا قانداي رٶل وينايدى?
وسى تۋراسىندا Dalanews.kz تانىمال ساياساتكەر, جۋرناليست ەمٸرجان قوساننىڭ پٸكٸرٸن بٸلدٸ.
ساراپشى سٶز باسىندا ەسكٸ قازاقستان تۇسىندا تەۋەلسٸز باق-قا نەگە تۇساۋ كٶپ بولعانىن تٷسٸندٸردٸ.
"تەۋەلسٸز باق جٷيەسٸنە ەكٸ تٷرلٸ فورماتسييادا – دەموكراتييالىق جەنە اۆتوريتارلىق – ەكٸ تٷرلٸ كٶزقاراس بولاتىنى بەلگٸلٸ. دەموكراتييالىق, ياعني حالىقتىڭ قالاۋىمەن قۇرىلعان بيلٸك ٷشٸن تەۋەلسٸز باق – بيلٸكتٸڭ تەرەزەسٸ-تەڭ ەرٸپتەسٸ, كٶمەكشٸسٸ, ٶيتكەنٸ ەلدەگٸ شىنايى احۋالدى تەك قانا تەۋەلسٸز باق ايتا الادى. ال اۆتوريتارلىق بيلٸك ٷشٸن كەز كەلگەن تەۋەلسٸز باق – ونىڭ قارسىلاسى, دۇشپانى. سول سەبەپتەن بولسا كەرەك, كٷنٸ كەشەگٸ ەسكٸ قازاقستان تۇسىندا ەركٸن باق قۋعىن-سٷرگٸننٸڭ كٶكەسٸن كٶرٸپ كەلدٸ", - دەيدٸ ساياساتكەر.
ەمٸرجان قوسان باق-تا تاراعان "تەۋەلسٸز باق-قا ارانداتۋ ەرەكەتتەرٸ ورىن الۋى مٷمكٸن" دەگەن اقپاراتقا پٸكٸر بٸلدٸرٸپ, قاۋٸپ قاي جاقتان بولۋى مٷمكٸن ەكەنٸن ەسكەرتتٸ.
"حاباردىڭ ناقتى قاينار كٶزٸ جازىلماسا دا, "جەل بولماسا, شٶپتٸڭ باسى قيمىلدامايدى" جەنە "اۋزى كٷيگەن ٷرٸپ ٸشەدٸ" دەگەن سٶزدەردٸ باسشىلىققا الۋىمىزعا تۋرا كەلەدٸ.
ونىڭ باستى سەبەبٸ سول: بٷگٸندە ەسكٸ قازاقستان مەن جاڭا, ەدٸلەتتٸ قازاقستان اراسىندا مىلتىقسىز مايدان جٷرٸپ جاتىر. شىن مەنٸندە بٸز ەلٸ سول ساياسي ترانزيت كەزەڭٸنەن شىعا الماي كەلەمٸز. وسىنداي تۇستا ساياسي تەحنولوگييالار الدىڭعى قاتارعا شىعادى. قاراپ وتىرساڭىز, تەۋەلسٸز باق-تا جارييالانىپ جاتقان سىن ەكٸ جاقتى: بٸرٸندە ەسكٸ قازاقستان ەشكەرەلەنسە, ەكٸنشٸسٸندە جاڭا بيلٸكتٸڭ كەمشٸلٸكتەرٸ ەمبەگە ايان بولۋدا. سوندىقتان تەۋەلسٸز باق جٷيەسٸنە شابۋىل ەكٸ جاقتان دا بولۋى مٷمكٸن. سونى ەسكەرۋٸمٸز كەرەك", - دەيدٸ ول.
ساياسي ساراپشى مەسەلەنٸڭ تاعى بٸر كٶلەڭكەلٸ جاعىن اتادى.
"بٸزدەگٸ ٶزٸن تەۋەلسٸز اتايتىن باق-تىڭ ناقتى قوجايىندارى بار. ولاردىڭ ناقتى اتى-جٶنى, كەرەك دەسەڭٸز, كٶكەلەرٸ دە بەلگٸلٸ. ەندٸگٸ مەسەلە ناق سولارعا تٸرەلۋٸ مٷمكٸن.
جاڭا قازاقستانعا رەنجۋلٸ ەسكٸ قازاقستان ٶكٸلدەرٸنٸڭ قولىندا ەلٸ دە ىقپالدى ەرٸ تەۋەلسٸز سانالاتىن باق جٷيەسٸ بارشىلىق. ولاردىڭ ويىندا نە بار ەكەنٸن بٸر قۇدايدىڭ ٶزٸ بٸلەدٸ. اقپاراتتىق تاپسىرىس ورىندايتىن تەۋەلسٸز-سىماق باق تا بار. ولار دا ٶزٸنٸڭ كەسٸرلٸ رولٸن ويناپ كەلەدٸ. سونىمەن بٸرگە, ەسكٸ جەنە جاڭا بيلٸككە قاتىستى سىن ايتىپ جٷرگەن جۋرناليستەر دە ٶز جاۋاپكەرشٸلٸگٸن سەزٸنۋ كەرەك سيياقتى: بٸرەۋگە مٸن تاعۋ ٷشٸن الدىمەن ٶزٸڭ تازا بولۋىڭ شارت. ەيتپەسە, شىعارماشىلىعىڭ تاپسىرىسپەن شەكتەلٸپ جاتسا نەمەسە جٷرگٸزٸپ وتىرعان كەسٸبٸڭدە كٸنەرات بولسا, قارسىلاستارىڭ ەرتەڭ سونىڭ بەرٸن الدىڭنان شىعارۋى مٷمكٸن...
جالپى تٷردە ايتقاندا, جوعارىدا ايتىلعان سٶزدٸڭ راس نە ٶتٸرٸگٸ بيلٸكتٸڭ ٶزٸنە بايلانىستى, ونىڭ قيمىل-ەرەكەتٸنە بايلانىستى, ٶيتكەنٸ سونىڭ بەرٸن بولدىرماۋدىڭ بارلىق تەتٸگٸ بيلٸكتٸڭ ٶز قولىندا دەپ سانايمىن", - دەپ تٷيٸندەدٸ ەمٸرجان قوسان.
تەۋەلسٸز باق تۋرالى سٶز بولعاندا ەڭ بٸرٸنشٸ مەسەلە سٶز ەركٸندٸگٸنە كەپ تٸرەلەدٸ. اشىق دەرەككٶز مەلٸمەتتەرٸنە سٷيەنسەك, باق ەركٸندٸگٸ بويىنشا حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ رەيتينگتەرٸندە (مىسالى, "شەكاراسىز رەپورتەرلەر" ۇيىمىنىڭ رەيتينگٸندە) قازاقستان تٶمەنگٸ ورىنداردى الادى. سونىمەن قاتار, كەيٸنگٸ كەزدە جۋرناليستەرگە قاتىستى تٷرلٸ قىلمىستىق ٸستەر قوزعالعانىن دا اتاپ ٶتۋگە بولادى.
دەگەنمەن كەيٸنگٸ جىلدارى ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەر مەن بلوگتار تەۋەلسٸز اقپارات تاراتۋدىڭ ماڭىزدى قۇرالىنا اينالىپ وتىرعانى دا بەلگٸلٸ.
