ال شەكارالاس اۋماققا جاتاتىن پانفيلوۆ اۋىلدىق وكرۋگٸ ەكٸمٸ ازاماتتىق بەلسەندٸگە وق اتقانى ٷشٸن ۇستالىپ, بۇل مەلٸمەت تە ەلدٸ ەلەڭ ەتكٸزدٸ. سول سەكٸلدٸ ٶڭٸر باسشىسى ۋەدە ەتكەنمەن, «التىن وردا» ماڭىنداعى جول ورامى بيىل سول كٷيٸ اياقتالمادى. شامالعانداعى پويىز بەن اۆتوبۋستىڭ سوقتىعىسۋى دا بٷكٸل ەل حالقىنىڭ جٷرەگٸن ۇشىرعان. وسى جايتتاردى نازارعا العان ەكسپرەسس-ك باسىلىمى الماتى وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ اماندىق باتالوۆپەن سۇحباتتاسقان ەكەن.
– سۇحباتىمىزدى ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق مەسەلەدەن باستاساق. ەلٸمٸزدە ٶندٸرٸلەتٸن اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸنٸڭ 17 پروتسەنتٸ الماتى وبلىسىنا تيەسٸلٸ ەكەن. بۇل – قوماقتى كٶلەم. وسىعان كەڭٸرەك توقتالا كەتسەڭٸز...
– ەلباسى مەنٸ وبلىس ەكٸمٸ قىزمەتٸنە تاعايىنداعاندا اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتىپ, اۋىلدى كٶتەرۋدٸ تاپسىرعانىن بەرٸ بٸلەدٸ. ەرينە, جاسالۋى تيٸس جۇمىس كٶپ بولدى. اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ٶزٸ ەرتٷرلٸ باعىتقا بٶلٸنەدٸ. بٸزدە سونىڭ قاي باعىتىن قولعا العان تيٸمدٸ?
سونى انىقتاۋ ٷشٸن حالىقپەن كەزدەسۋلەر ٶتكٸزدٸك. الماتىنىڭ اتاقتى اپورتىن قايتا ٶسٸرۋ قاجەت بولدى. ونىڭ جوعالىپ كەتە جازداعان كەزٸ بولعان. ال قازٸر بٸز اپورتتى «تٸرٸلتتٸك» دەپ سەنٸمدٸ تٷردە ايتا الامىز.
يە, ينۆەستورلاردى تارتا وتىرىپ, ەۋروپادان ەشقانداي كەم جەرٸ جوق 20 مىڭ گەكتاردان اسا اۋماقتا اپورت باقتارىن جايقالتىپ قويدىق.
المانىڭ بۇل سورتى تەك جەتٸ جىلدان كەيٸن عانا جەمٸس بەرەدٸ جەنە كٷردەلٸ اۋىلشارۋاشىلىق تەحنولوگيياسىن قاجەت ەتەدٸ. بٸز ونى قايتا جانداندىردىق.
جاقىندا بٸز بۇل باقتاردى ٷكٸمەت باسشىعا كٶرسەتتٸك, ول ونى ودان ەرمەن كەڭەيتۋدٸ تاپسىردى. ٶتكەندە بٸر كەسٸپكەردٸ كەزدەستٸردٸم, ول رەسەي مەن بٸرٸككەن اراب ەمٸرلٸكتەرٸنەن كەلگەن ساۋداگەرلەر بٸر-بٸرٸمەن تالاسىپ, باعانى كٶتەرٸپ, قويماداعى بٷكٸل المانى سىپىرىپ ەكەتكەنٸن ايتتى. ياعني بٸزدٸڭ المالارعا دەگەن سۇرانىس, مٸنە, وسىنشالىقتى جوعارى!
سونىمەن قاتار بٸزدٸڭ جەر قوعالى جەنە كەگەن كارتوپتارىمەن جەنە باسقا دا كٶكٶنٸس ٶنٸمدەرٸمەن بارشاعا تانىمال. ٶتكەن جىلى بٸز ەليتالى گوللاندييالىق كارتوپ تۇقىمىن ساتىپ ەكەلٸپ, ەككەنبٸز. ودان ٶزٸمٸزدٸڭ ساپالى تۇقىمدى الدىق, ەندٸ ونى شارۋالارعا ليزينگكە بەرٸپ جاتىرمىز. بەرٸنە جەتەدٸ, ونى 5 مىڭ گەكتار القاپقا ەگۋگە بولادى.
ەگەر بۇرىن ەر گەكتاردان 170 تسەنتنەر كارتوپ الاتىن بولساق, بيىل 300 تسەنتنەر, ياعني ەكٸ ەسەگە جۋىق ٶنٸم الىندى, بٸز بۇل باعىتتاعى جۇمىستى جانداندىرا بەرەتٸن بولامىز.
اۋىلشارۋاشىلىق ٶنٸمدەرٸ القابى مەن الاتىن ٶنٸم كٶلەمٸن ۇلعايتۋدى عانا ەمەس, سونىمەن قاتار قايتا ٶڭدەۋ ٶندٸرٸسٸن دە جانداندىرۋدى قاراستىرىپ جاتىرمىز.
بۇل باعىتتا بٸز Farm Frites كومپانيياسىمەن, وسىمەن ٷشٸنشٸ جىل كەلٸسسٶزدەر جٷرگٸزٸپ جاتىرمىز. بۇل زاۋىت ورتالىق جەنە وڭتٷستٸك-شىعىس ازييانى كارتوپپەن قامتاماسىز ەتەتٸن بولادى. جوبا ٸسكە اسىرىلۋ ساتىسىندا.
– جاقىندا ٶتكەن ينۆەستيتسييالىق فورۋمنىڭ نەتيجەلەرٸ قانداي جەنە قاتتى قالدىقتاردى ٶڭدەۋ مەسەلەسٸ قالاي شەشٸلٸپ جاتىر?
– ينۆەستيتسييالىق فورۋمنىڭ نەتيجەسٸنە كٶڭٸلٸمٸز نىق تولادى. ٶيتكەنٸ فورمالدىلىقتان گٶرٸ دايىندىق جۇمىستارىنا مۇندا كٶپ باسىمدىق بەرٸلدٸ.
ونى ۇيىمداستىرۋعا كەسٸبي ماماندار تارتىلعاندىقتان دا شىعار, ول سەتتٸ ٶتتٸ. وعان كٶپتەگەن ٸرٸ بيزنەس جەنە ديپلوماتييالىق ٶكٸلدٸكتەردٸڭ ٶكٸلدەرٸ قاتىستى. بٸز وندا ماڭىزدى مەموراندۋمدارعا قول قويدىق.
فورۋمنان كەيٸن ناقتى كەزدەسۋلەر دە بولدى. مەسەلەن, KUSTO كومپانييالار توبى الماتى وبلىسىن ەت ٶندٸرٸسٸنٸڭ ورتالىعىنا اينالدىرعىسى كەلەتٸنٸن ايتتى. ول ٷشٸن مۇندا 100 مىڭ باسقا ارنالعان 10 بورداقىلاۋ الاڭىن سالۋدى ۇسىندى.
بۇل بيزنەس مۋلتيپليكاتيۆتٸ ەسەرگە يە بولادى: جەم كەرەك, جەر قاجەت. ول ٷشٸن يرريگاتسييالىق جەلٸلەردٸ رەتكە كەلتٸرۋ كەرەك.
يرريگاتسييالىق جەلٸنٸڭ ەڭ ٷلكەنٸ شامامەن 17 مىڭ شاقىرىم, 144 سۋ قويماسى. مۇنىڭ بەرٸ وسى باعدارلاماعا كٸرٸپ كەتەدٸ.
فورۋمدا پانفيلوۆ اۋدانىندا ٸرٸ قۇس فابريكاسىن سالعىسى كەلەتٸن كومپانييا ٶكٸلٸ دە سٶز سٶيلەدٸ. قاسىندا قىتايدىڭ ٷلكەن نارىعى تۇر. سوعان قىزىعىپ وتىر. بارلىق ٶنٸمدەر سوندا ٶتكٸزٸلەدٸ.
بۇل – تەك, تٸلگە تيەك ەتٸلگەن بٸرنەشە مىسال عانا.
ەندٸ وسى جوبالار ٸسكە قوسىلسا, قانشاما جۇمىس ورىندارى پايدا بولادى جەنە ادامدار جاقسى جالاقى الا باستايدى.
ال ەكٸنشٸ ساۋالعا كەلەر بولساق, وبلىستا جىلىنا ميلليون تونناعا دەيٸن تۇرمىستىق قاتتى قالدىقتار جينالادى, وعان قوسا 600 مىڭ تونناسى الماتىدان ەكەلٸنەدٸ. ٶڭدەۋدٸ قاجەت ەتەتٸن بٸزدە قوقىس كٶپ جينالادى.
وسى مەسەلەنٸ شەشۋگە فرانتسۋزدىق ينۆەستورلار اتسالىسۋعا بٸزگە ۋەدە بەردٸ. ولارمەن بٸرگە ٶڭٸردە قوقىس پوليگونىن سالۋ مەسەلەسٸن پىسىقتاعان بولاتىنبىز.
بٷگٸندەرٸ بٸزدە 14 قوقىس پوليگونى بار, بٸراق ولار قازٸرگٸ زامانعى تالاپتارعا ساي ەمەس. ولاردى فرانتسۋز كومپانيياسى رەتكە كەلتٸرۋٸ كەرەك. ٶيتكەنٸ ولاردىڭ وسى سالادا مول تەجٸريبەسٸ بار. بٸز ولارعا ەكٸ نۇسقانى ۇسىندىق: بٸرەۋٸ تالعار ماڭىنان پوليگون جاساپ, كەيٸن تۋرا سول ارادان قوقىستى ٶڭدەۋ ٶندٸرٸسٸن دامىتۋعا بولادى. دەل وسىنى تالدىقورعان ماڭىندا دا جاساۋعا بولادى دەدٸك.
بۇل دا بٸزدٸڭ ينۆەستيتسييالىق فورۋمنىڭ نەتيجەسٸ.
– مەملەكەت باسشىسى نان باعاسىن كٶتەرۋگە تىيىم سالدى. بٸراق سٸزدٸڭ كەيبٸر اۋدانداردا باعا ٶسٸمٸ تەندەنتسيياسى بايقالادى. الماتى وبلىسىندا نان باعاسى قانداي جەنە باعانى ۇستاپ تۇرۋ ٷشٸن قانداي شارالار قابىلدانۋدا?
– بٸزدە باعا ٶسٸم جوق. تاپسىرما بەرٸلدٸ, بٸز بٸردەن تيٸستٸ شارالاردى قابىلدادىق. «جەتٸسۋ» ەكك ٷنەمٸ شىعىنعا جۇمىس ٸستەيتٸن, ايتقانداي ەندٸ ول دا اقشا تابۋعا كٶشتٸ. ولار ارقىلى وبلىستىڭ ناۋبايحانالارىنا 238 ميلليون تەڭگەنٸڭ ۇنىن ساتىپ الدىق. سونىڭ ارقاسىندا بٸزدەگٸ ەلەۋمەتتٸك نان باعاسى 85 تەڭگە تۇرادى. وسىلاي مەسەلەنٸ بٸر اپتا ٸشٸندە شەشتٸك.
باسقا ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار ٶنٸمدەرگە كەلەتٸن بولساق, ياعني ازداپ ماۋسىمدىق جاعدايعا بايلانىستى ٶسٸم بار, بٸراق جالپى باعالار تۇراقتى. جالپى, بۇل جاعداي باقىلاۋدا, قاجەت بولعان جاعدايدا «جەتٸسۋ» ەكك تۇراقتاندىرۋ قورىن پايدالانامىز.
– پانفيلوۆ اۋىلدىق وكرۋگٸ ەكٸمٸنٸڭ ازاماتتىق بەلسەندٸگە وق اتقانى ٷشٸن ۇستالعانى تۋرالى مەلٸمەت بار, سوعان تٷسٸنٸكتەمە بەرە كەتسەڭٸز. سونداي-اق جاسىل ايماقتا جەردٸ زاڭسىز ساتۋ مەسەلەسٸ بولعان دەي ما?..
– ەرينە, بۇل وقيعامەن ماقتانا المايمىز. ول كەزدە مەن ٸشكٸ ٸستەر دەپارتامەنتٸنٸڭ باستىعىنا بۇل جاعدايدى زەرتتەپ, ونى دەرەۋ شەشۋدٸ تاپسىرعان بولاتىنمىن. قۇقىق قورعاۋ ورگانى كٸنەلٸلەردٸ تاپتى, ولار ٶز جازاسىن الاتىن بولادى.
جەر تەلٸمٸنە كەلەتٸن بولساق, وكرۋگكە جاڭا ەكٸم تاعايىندالدى. بٷگٸنگٸ تاڭدا ول قوعامدىق بەلسەندٸلەرمەن تىعىز جۇمىس ٸستەپ, ولار كٶتەرگەن بارلىق مەسەلە ٶزەكتٸ ەرٸ شىنايى دەپ سانايدى.
جاسىل ايماقتا مەسەلە ەرقاشان بولعان. ٶيتكەنٸ الماتى قالاسىنىڭ ماڭىنداعى ەلدٸ مەكەندەردٸڭ جەر تەلٸمدەرٸ ٷلكەن سۇرانىسقا يە. كەزٸندە كەيبٸر ادامدار جەر اكتٸسٸن العان. قازٸر بٸز پروكۋراتۋرامەن بٸرگە بۇل مەسەلەنٸ قاتاڭ باقىلاۋعا الدىق. اعاشتاردى كەسٸپ, قۇرىلىس سالۋعا جول بەرمەۋدەمٸز.
كٶپ ادام: «بٸزدٸڭ قولىمىزدا جەر تەلٸمٸنٸڭ اكتٸسٸ بار, نەگە اعاشتى كەسكٸزبەيسٸڭدەر, نەگە ٷي سالعىزبايسىڭدار» دەپ شاعىمدانادى.
شىندىعىندا, بۇل جەر تەلٸمٸ اكتٸلەرٸ «قىزىل سىزىق» پەن «قۇرىلىس سىزباسى» دەگەن زاڭدىلىقتاردى بۇزا وتىرىپ, زاڭسىز بەرٸلگەن. بٸز بۇل مەسەلەلەردٸڭ بارلىعىن باقىلاۋدا ۇستاۋدامىز.
– رايىمبەك پەن كەگەن وبلىستارىنىڭ شەكارالىق ايماعىندا جول سالۋ مەسەلەسٸنە كەلسەك. اتاپ ايتقاندا, كەگەن مەن نارىنقول اراسىنا دۇرىس جول قاشان تٷسەدٸ?
– بٸز شەكارالاس اۋماقتارعا ەرەكشە نازار اۋدارامىز. الماتىدان قورعاسقا دەيٸن 304 شاقىرىم جول سالىندى, ەندٸ كەگەن مەن نارىنقول اراسىنداعى جولعا كەزەك كەلٸپ تۇر.
بۇل جول رەسپۋبليكالىق ماڭىزعا يە بولعاندىقتان, ونى كٷردەلٸ جٶندەۋگە ۇسىنىستار ەنگٸزدٸك, جوباسى جاسالىپ جاتىر.
بٷگٸندەرٸ وبلىسقا قايتا جان بٸتۋدە. 2000-نان استام جاس ەلدٸ مەكەندەرٸنە ورالدى. سوندىقتان جولدار ايماقتىڭ دامۋى ٷشٸن ٶتە ماڭىزدى.
بٷگٸندەرٸ تاعى بٸر جولدىڭ قۇرىلىسى اياقتالۋعا جاقىن, جىل سوڭىنا دەيٸن ول دا اياقتالادى.
كٶلساي كٶلٸنە دەيٸن جول سالىندى, بۇل تۋريستەر سانىن ەدەۋٸر ارتتىرۋى تيٸس. كەلەسٸ جىلى قايىڭدىعا دەيٸن 14 شاقىرىم جول سالۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز.
– جول دەمەكشٸ, ٶتكەن جىلى سٸز «التىن وردا» جول وراماسىن تەز اياقتاۋدى بۇيرعانسىز. الايدا جانار-جاعارماي بەكەتٸ مەن جەكە جەر يەلەرٸنە قاتىستى ول ارادا پروبلەما بار كٶرٸنەدٸ. سونىمەن بۇل جول وراماسىن سالىپ بٸتۋ قاشان مٷمكٸن بولادى?
– بولاشاق ەشقايدا قاشىپ كەتپەيدٸ. كەپتەلٸستٸ ازايتۋعا بايلانىستى بۇل باستامانى كەزٸندە بٸز كٶتەرگەن بولاتىنبىز. ٷكٸمەتكە ۇسىنىس جاساپ, جاپ-جاقسى جوبانى دايىندادىق. كٶپ تالقىلاۋ بولدى, قاي جول وراماسىن قاي جاعىنان سالامىز دەگەننٸڭ تٶڭٸرەگٸندە, ەسٸرەسە.
ترانزيتتٸك كٶلٸكتەرگە, سول جەردٸڭ جول قوزعالىسىنا, اۆتوبۋستارعا ارنالعان جولاقتار مەسەلەسٸن بٶلەك-بٶلەك قاراپ, شەشتٸك. جەر تەلٸمٸن مەملەكەت مەنشٸگٸنە الۋ مەسەلەسٸن دە شەشتٸك. جانار-جاعارماي بەكەتٸ جول قۇرىلىسىنا كەدەرگٸ كەلتٸرمەيدٸ. مەسەلە وندا ەمەس. ول ارادا مەردٸگەر كومپانييا دۇرىس جۇمىس ٸستەپ جاتقان جوق دەپ ويلايمىن. بٶلٸنگەن اقشانى باياعىدا دۇرىستاپ يگەرۋگە بولاتىن ەدٸ. قالاي دەگەنمەن دە, قۇرىلىستى اياقتاۋدى سوڭىنا دەيٸن تالاپ ەتەتٸن بولامىن.
– شامالعاندا پويىز بەن اۆتوبۋس سوقتىعىسىپ, قايعىلى جاعداي ورىن العانىن جاقسى بٸلەسٸز. ول اراعا كٶپٸر قاشان سالىنادى?
– بۇل – ٶتە قيىن جەنە قايعىلى جاعداي. قايعىلى وقيعا تەمٸرجول ٶتكەلٸندە بولدى. ول اراداعى كٶلٸك اعىنى ٶتە ٷلكەن. بۇل مەسەلەنٸ بٸز ٷنەمٸ كٶتەرٸپ كەلەمٸز.
بٷگٸنگٸ كٷنٸ جوبا انىقتالدى, كەز -كەلگەن كٶلٸك تٷرٸنٸڭ اۋىرتپالىقسىز ٶتۋٸن ەسكەرە وتىرىپ, جول تورابى سالىنادى. بٸز ٶز كەزەگٸمٸزدە 360 ميلليون تەڭگە بٶلەمٸز. بٸز ەكٸ جاعىنان ەكٸ جەدەل ساتىمەن كٶتەرٸلەتٸن جولٷستٸ كٶپٸرٸن سالامىز. قازٸردٸڭ ٶزٸندە ونى قولعا الىپ, جٷزەگە اسىرا باستادىق.
– وڭتايلاندىرۋ اياسىندا وبلىستا قانشا اۋىل جويىلادى جەنە اۋىلدىق وكرۋگتەردٸڭ بيۋدجەت مەسەلەسٸ قالاي شەشٸلۋدە?
– وبلىستا كەلەشەگٸ جوق اۋىلدار جوق, سوندىقتان ەشقانداي اۋىلدىق وكرۋگ وڭتايلاندىرۋعا جاتپايدى. كەيبٸر اۋىلدىق وكرۋگتەردە 30 مىڭعا دەيٸن ادام تۇرادى. سوندىقتان مۇنداي ورىنداردىڭ ٶز ەلەۋەتتەرٸن دامىتۋعا مٷمكٸندٸكتەرٸ بار دەپ ويلايمىن. ال شاعىن اۋىلداردىڭ بيۋدجەتٸن ٶز تاراپىمىزدان قولداپ وتىرامىز, ولارعا جەتكٸلٸكتٸ دەڭگەيدە قاراجات بٶلەمٸز.
پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ الماتى وبلىسىنا جازداعى ساپارى كەزٸندە حالىقتى اۋىزسۋمەن قامتاماسىز ەتۋ مەسەلەسٸ كٶتەرٸلگەن ەدٸ ...
– بٸزدە 742 ەلدٸ مەكەن بار. سونىمەن قاتار رەسپۋبليكا بويىنشا اۋىزسۋمەن قامتاماسىز ەتۋدٸڭ ەڭ جوعارى كٶرسەتكٸشٸ الماتى وبلىسىنا تيەسٸلٸ. ٶتكەن جىلى ول 86% قۇرادى. بٶلٸنگەن اقشا ەسەبٸنەن جاسالىپ, اقشا دۇرىس يگەرٸلدٸ, بيىل بٸز بۇل كٶرسەتكٸشتٸ 91 پايىزعا جەتكٸزەمٸز, بۇيىرتسا.
– ٶڭٸردەگٸ ٷش اۋىسىمدى مەكتەپتەر مەسەلەسٸ قاشان شەشٸلەدٸ?
– الماتى وبلىسىندا مۇنداي پروبلەما بار. ٷش اۋىسىمدا قازٸر 38 مەكتەپ بالالارعا بٸلٸم بەرۋدە. مۇنىڭ ەكٸ سەبەبٸ بار. بٸرٸنشٸسٸ – دەموگرافييا, ەكٸنشٸسٸ – ٸشكٸ كٶشٸ-قون.
بٸزدٸڭ الماتى وبلىسىندا جىل سايىن 50 مىڭ بالا دٷنيەگە كەلەدٸ. بيىل 46 مىڭ بالا بٸرٸنشٸ سىنىپقا باردى. ال جالپى, وقۋشىلار سانى 100 مىڭ بالاعا ارتتى.
بٸز جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتامانى دايىندادىق, بٷگٸن شامامەن 15 مەكتەپ سالىپ جاتىرمىز. ونىڭ بەسەۋٸ بيىلعى وقۋ جىلىنىڭ باسىندا ٶتكٸزٸلٸپ بەرٸلدٸ, ال قالعاندارى كەلەسٸ جىلى پايدالانۋعا بەرٸلەدٸ. جالپى, ٷش اۋىسىمدىق ينديكاتوردى ٷش-تٶرت جىلدىڭ ٸشٸندە جويعىمىز كەلەدٸ.
– ٶڭٸرگە گاز قالاي جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر? بٸزدٸڭ بٸلۋٸمٸزدە, تٸپتٸ وبلىس ورتالىعى دا گازعا تولىقتاي كٶشپەگەن عوي...
– بۇعان دەيٸن الماتى وبلىسىن گازداندىرۋ كٶرسەتكٸشٸ 9% شەكتە بولعان. الماتىدان تالدىقورعانعا دەيٸن گاز قۇبىرىن جٷرگٸزٸپ, اۋقىمدى ٸس جٷزەگە اسىرىلدى, ول ٷشٸن ٷكٸمەت اقشا بٶلدٸ. ودان بٶلەك, بٸز جەكە ينۆەستورلاردى تارتىپ, جىل سايىن جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەتتەن اقشا بٶلٸپ بۇل مەسەلەنٸ شەشۋگە ٷنەمٸ اتسالىسامىز.
مەسەلەن, تالدىقورعاننان تەكەلٸگە دەيٸنگٸ گاز قۇبىرىنا 1 ميلليارد 400 ميلليون تەڭگە بٶلٸپ, ماگيسترالدى ٶزٸمٸز سالدىرتتىق.
بٷگٸنگٸ تاڭدا بالقاش اۋدانىنىڭ باقاناسىندا, كەربۇلاق اۋدانىنا قاراستى سارىٶزەكتە, قاراتال اۋدانىنىڭ ٷشتٶبەسٸندە اۆتوماتتاندىرىلعان گاز ستانسالارى تۇر. جالپى, 12 اۋداندا گازداندىرۋ جۇمىستارى جٷرٸپ جاتىر. گازداندىرۋ دەڭگەيٸ 30%-عا جەتتٸ. بۇل جۇمىس ەرمەن قاراي ٶز جالعاسىن تابادى.
كەگەن مەن نارىنقولعا, اقسۋ اۋدانىنا, سارقانعا, ٷشارالعا دەيٸن گازداندىرۋ جۇمىستارىن جالعاستىرۋ قاجەت. بۇل – ٶتە ماڭىزدى. مەسەلەن, سوندا اقسۋ قانت زاۋىتىن گازعا كٶشٸرۋگە بولادى. جالپى, گازداندىرۋ جۇمىستارى جٷرٸپ جاتىر جەنە جاقسى قارقىنمەن جٷرۋدە.
