«حاق نازار» قورى «رەسپۋبليكالىق پسيحيكالىق دەنساۋلىق عىلىمي-پراكتيكالىق ورتالىعىمەن» بٸرلەسٸپ, رەسپۋبليكا بويىنشا اۋقىمدى زەرتتەۋ جٷرگٸزٸپ, قۇمار ويىندارعا تەۋەلدٸلەردٸڭ سانىن انىقتاماقشى.
– دٷنيەجٷزٸلٸك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ اۋرۋ كارتاسىنا كٸرگەنٸمەن, قۇمار ويىندارعا تەۋەلدٸلٸككە قاتىستى قازاقستاندا ەشقانداي ستاتيستيكا جٷرگٸزٸلمەيدٸ.
جىل سوڭىنا دەيٸن بٸز زەرتتەۋٸمٸزدٸ اياقتاۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز, وندا ەلدەگٸ لۋدوماندار سانىن, ولاردىڭ پسيحوتيپٸن, ەڭ باستىسى اۋرۋدىڭ سەبەپتەرٸن كٶرگٸمٸز كەلەدٸ. بٸزدە بۇل مەسەلەنٸ شەشۋدٸڭ ناقتى جولدارى, سوعان سەيكەس ۇسىنىستار دا بار, – دەپ اتاپ ٶتتٸ سپيكەر.
قوعام بەلسەندٸسٸنٸڭ ايتۋىنشا, قۇمار ويىندارعا تەۋەلدٸلٸك ەلەۋمەتتٸك قانا ەمەس, ەكونوميكالىق سالدارى دا بار مەسەلە. مەسەلە زاردابىنا كٶپ جاعدايدا لۋدومانداردىڭ جاقىندارى شالدىعادى. مىسالى, اتا-اناسى, جۇبايى, تۋىستارى قارىزدى جابۋ ٷشٸن نەسيە الادى.
– بٸزدە ورتاشا قارىز تۋرالى اقپارات جوق. قازٸر قۇمار ويىنداردىڭ ەلدٸڭ ەكونوميكالىق جەنە ەلەۋمەتتٸك ەل-اۋقاتىنا قانشالىقتى نۇقسان كەلتٸرەتٸنٸ تۋرالى ناقتى اقپارات جوق.
سونىمەن قاتار, قۇمار ويىندارعا تەۋەلدٸلٸك ەمٸ جوق اۋرۋ ەكەنٸن اتاپ ٶتكٸم كەلەدٸ. بۇل وتباسىلىق ەكوجٷيەنٸڭ اۋرۋى. بٸز نە ۇسىنامىز? قازاقستاندا بۋكمەكەرلٸك كەڭسەلەر قاۋىمداستىعى بار.
ەربٸر بۋكمەكەرلٸك كەڭسەدە ويىنشىلار تۋرالى مەلٸمەتتەر بازاسى بار. ولار قانشا اقشا سالدى, قانشا جوعالتتى دەگەن مەلٸمەتتٸ جاقسى بٸلەدٸ. بەلگٸلٸ بٸر سومانى الايىق, ٷش ورتاشا جالاقى, مىسالى, 700 مىڭ تەڭگە دەلٸك. ەگەر ادام 700 مىڭ تەڭگەگە ۇتىلاتىن بولسا, وندا بٸزدٸڭ ويىمىزشا, بۋكمەكەرلٸك كەڭسە وتباسى مٷشەلەرٸنە بۇل تۋرالى حابارلاپ, قارسى ەمەستٸگٸنە كٶز جەتكٸزٸپ, ولاردىڭ رۇقساتىن نوتاريالدى تٷردە كۋەلاندىرۋى تيٸس, – دەيدٸ ن جاقىپوۆ.
بۇل رەتتە قوعامدىق بەلسەندٸلەر كٶپتەگەن ەلدە تاراعان «سالاۋاتتى قۇمار ويىندار» تەجٸريبەسٸن جەنە قۇمار ويىندارعا بەيٸم ەمەس كەسٸبي ويىنشىلاردى تٸركەۋدٸ دە ۇسىنادى.
مامان قۇمار ويىننىڭ سوڭىنا تٷسكەندەردٸ وڭالتۋ مەسەلەسٸندە دە ٶزەكتٸ مەسەلەلەر بارىن اتاپ ٶتتٸ. ەمدەۋدٸڭ كٶپ بٶلٸگٸن جەكە ورتالىقتار جٷزەگە اسىرادى, وندا حالىقتىڭ باسىم بٶلٸگٸ ٷشٸن باعا ٶتە جوعارى.
– قازاقستاندا جەكەمەنشٸك وڭالتۋ ورتالىقتارى كٶپ, دەگەنمەندە ولار كادرلىق بٸلٸكتٸلٸك, كەيبٸر سانيتارلىق-ەپيدەميولوگييالىق نورمالار بويىنشا زاماناۋي تالاپتارعا ساي كەلە بەرمەيدٸ. ەڭ باستىسى, مۇنداي ورتالىقتاردى كٶبٸنە بٸلٸكتٸلٸگٸ جوق ماماندار باسقارادى, ولار كٶبٸنەسە سونداي ورتالىقتاردىڭ بۇرىنعى ەمدەلۋشٸلەرٸ. مۇنداي ورتالىقتا تۇرۋ ايىنا 500 مىڭ تەڭگە تۇرادى. ەمدەۋدٸڭ ورتاشا كۋرسى التى اي. نەتيجەسٸندە بٸر كۋرس ٷش ميلليون تۇرادى. مۇنداي ورتالىقتاردىڭ قىزمەتٸن ەشكٸم قاداعالامايدى, رەتتەمەيدٸ, – دەدٸ ن. جاقىپوۆ.
قورىتىندىلاي كەلە, سپيكەر قۇمار ويىنعا تەۋەلدٸلٸكتٸڭ ەرتە الدىن الۋ بويىنشا ۇسىنىسىمەن بٶلٸستٸ. ونىڭ سٶزٸنشە, تەۋەلدٸ مٸنەز-قۇلىق فورمالارى بالا بەس-التى جاستا بولعانىندا قالىپتاسادى, وسىعان بايلانىستى اتا-انالاردى وسى ۋاقىتتا بالالاردىڭ مٸنەز-قۇلقىنا ەرەكشە نازار اۋدارۋعا شاقىردى.
