بٷگٸن الماتىدا, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق كٸتاپحاناسىندا «چەتىرە تەترادي» كٸتابىنىڭ تۇساۋكەسەرٸ ٶتتٸ, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
كٸتاپ قازاقستاننىڭ ەڭبەك سٸڭٸرگەن ٶنەر قايراتكەرٸ, كسرو كينەماتوگرافيستەر وداعىنىڭ مٷشەسٸ, اكتريسا, كينودراماتۋرگ, وتاندىق كينو مەن تەلەۆيزييانى ۇيىمداستىرۋشى لەيليا عاليقىزى عالىمجانوۆانىڭ (1924-2017) بالالىق شاق پەن جاسٶسپٸرٸم كەزٸ, جاستىق شاعى تۋرالى ەستەلٸكتەردٸ بەينەلەيدٸ.
«چەتىرە تەترادي» 2024 جىلى ل. ع. عالىمجانوۆانىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي وتباسى مٷشەلەرٸمەن دايىندالىپ, باسىپ شىعارىلعان. كٸتاپ وقىرمانداردىڭ كەڭ اۋقىمىنا ارنالعان.
كٸتاپقا قازاقستان مەن سوۆەت وداعى كەزٸندەگٸ قازاق حالقىنىڭ كٷردەلٸ جەنەكەيدە قايعىلى تاريحىن, شىعارماشىلىق زييالى قاۋىمنىڭ جارقىن ٶكٸلدەرٸنٸڭ تاعدىرىن بەينەلەيتٸن لەيليا عاليقىزىنىڭ ەستەلٸكتەرٸ مەن سۇحباتتارى ەنگەن.
تۇساۋكەسەرگە الماتى قالاسىنىڭ شىعارماشىلىق جەنە عىلىمي زييالىلارىنىڭ ٶكٸلدەرٸ, ل. ع. عالىمجانوۆانىڭ سەرٸكتەستەرٸ مەن ەرٸپتەستەرٸ, وتباسى مٷشەلەرٸ جەنە بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى قاتىستى.
لەيليا عالىمجانوۆانىڭ «چەتىرە تەترادي» كٸتابى- ۇرپاقتارىنا قالدىرعانٶتكەن دەۋٸردٸڭ بٸرەگەي ايعاعى. بۇل ەستەلٸكتەر اۆتوردىڭ تۋىلعان جىلىنان باستاپ 1947 جىلعا دەيٸنگٸ ۋاقىت ارالىعىن قامتيدى. بۇل كٸتاپ لەيليا عالىمجانوۆانى جاقىن بٸلمەگەندەر ٷشٸن دە قىزىقتى بولادى دەپ ٷمٸتتەنەمٸز. مەنٸمەن سٶيلەسكەندە ول ەرقاشان جازۋشى, ستسەناريست, دراماتۋرگ بولعىسى كەلەتٸنٸن مويىندايتىن. بٸراق تاعدىرى باسقاشا بولدى. وسى كٷندەلٸكتەردٸ جارييالاي وتىرىپ, بٸز ونىڭ ەدەبي مانساپ تۋرالى ارمانىن, ٸشٸنارا بولسىن ورىنداعىمىز كەلدٸ", - دەپ اتاپ ٶتتٸ, ل.ع. عالىمجانوۆانىڭ نەمەرەسٸ ەسەل قاراۋلوۆا.
ەرتە جەتٸم قالىپ – الدىمەن عالىمجانوۆانىڭ اناسى قايتىس بولدى, سودان كەيٸن 1938 جىلى ستاليندٸك قۋعىن-سٷرگٸن كەزٸندە ل. ع. عالىمجانوۆانىڭ ەكەسٸ مەن اتاسى قۋعىن-سٷرگٸنگە ۇشىرادى (كەيٸننەن ەكەۋٸ دە قىلمىس قۇرامىنىڭ جوقتىعىنان اقتالدى) قيىن بالالىق شاعىنا قاراماستان- لەيليا عاليەۆنا مەكتەپتٸ سەتتٸ بٸتٸرٸپ, 1942 جىلى ۆگيك الماتى قالاسىنداعى ەۆاكۋاتسييادا بولعان كەزدە سوعان وقۋعا تٷستٸ. 1947 جىلى ينستيتۋتتى سەتتٸ بٸتٸرگەن (كسرو حالىق ەرتٸسٸ اڭىزعا اينالعان بوريس بابوچكيننٸڭ شەبەرحاناسى) ل.ع. عالىمجانوۆا الماتىعا ورالىپ, جاس كٶرەرمەن تەاترىنىڭ اكتريساسى بولىپ جۇمىس ٸستەي باستادى. 1948 جىلى ول "زولوتوي روگ" فيلمٸندە وينادى. 1950 جىلداردىڭ سوڭىندا ونى قازاق تەلەۆيزيياسىنىڭ ۇيىمداستىرۋشىلارىنىڭ بٸرٸ بولۋعا شاقىردى. 1959 جىلى ل. ع. عالىمجانوۆا قازكسر مەدەنيەت مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى, ال ەكٸ جىلدان كەيٸن مينيستر بولىپ تاعايىندالدى.
حرۋششەۆتٸڭ كەزٸندە, ۇزاق جىلدار بويى ستاليندٸك قۋعىن-سٷرگٸننەن كەيٸن ەرەكشە ۇلتتىق مەدەنيەتتٸڭ ٶسكٸندەرٸ سىنعا تٷسە باستاعان كەزدە, ل.ع. عالىمجانوۆا قازاق زييالىلارى ٶكٸلدەرٸنٸڭ شىعارماشىلىق جەنە تۇرمىستىق جاعدايلارىن جاقسارتۋ ٷشٸن تىنىمسىز جۇمىس ٸستەدٸ, شىعارماشىلىق ۇجىمداردى قورعادى, ولاردىڭ كەسٸبي ٶسۋٸنە كٶمەكتەستٸ. 1970 جىلدارى لەيليا عاليقىزى قازاق كسر مينيسترلەر كەڭەسٸنٸڭ ٸس باسقارماسىنىڭ مەدەنيەت بٶلٸمٸنٸڭ مەڭگەرۋشٸسٸ قىزمەتٸن اتقاردى. 1975-77 جىلدارى قازكسر مەملەكەتتٸك كوميتەتٸ تٶراعاسىنىڭ كينەماتوگرافييا جٶنٸندەگٸ ورىنباسارى قىزمەتٸن اتقاردى. 1977-81 جىلدارى وسى كوميتەتتٸڭ باسشىسى قىزمەتٸن اتقاردى. ول "قىز جٸبەك", «كونەتس اتامانا», «زا نامي - موسكۆا», «پەسن و مانشۋك», «ترانسسيبيرسكيي ەكسپرەسس» فيلمدەرٸ تٷسٸرٸلگەن جىلدارى ۇلتتىق مەدەنيەتتٸ باسقاردى. بٷكٸلوداقتىق جەنە شەتەلدٸك ساحنادا «الما-اتا جاس بالەتٸ» جەنە «گٷلدەر», «دوس-مۇقاسان» توبى انسامبلدەرٸ كٷركٸرەدٸ. وسى جىلدارى ەسترادالىق-تسيرك ٶنەرٸ ستۋديياسى, قازاق تسيركٸ, "قازاقفيلم" كينوستۋديياسىنىڭ كەشەنٸ, بٷكٸل رەسپۋبليكا بويىنشا ونداعان جاڭا كينوتەاترلار سالىندى. لەيليا عاليقىزى قازاقستان كپ وك مٷشەلٸگٸنە كانديدات (1961-71 جج.), 6-شى, 10-شى سايلانعان قازكسر جوعارعى كەڭەسٸنٸڭ دەپۋتاتى بولدى.
قازاقستان ٷكٸمەتٸنٸڭ مٷشەسٸ رەتٸندە (1961-67 جىلدارى مەدەنيەت مينيسترٸ جەنە 1977-81 جىلدارى كينەماتوگرافييا جٶنٸندەگٸ مەملەكەتتٸك كوميتەتتٸڭ تٶراعاسى رەتٸندە) ل.ع. عالىمجانوۆا قازاق مەدەنيەتٸنٸڭ دامۋىنا ەلەۋلٸ ٷلەس قوستى. لەيليا عاليقىزى قازاق تەلەۆيزيياسىنىڭ باس رەجيسسەرٸ (1957-59 جج.) قىزمەتٸن اتقارعان العاشقى قازاق ەيەل جەنە قازاقستاننان بٷكٸلوداقتىق مەملەكەتتٸك كينەماتوگرافييا ينستيتۋتىنىڭ (ۆگيك) العاشقى تٷلەكتەرٸنٸڭ بٸرٸ بولدى.
