ەكونوميست ايمان تۇرسىنحان ەلدەگٸ ماكروەكونوميكالىق ساياساتتىڭ قازٸرگٸ باعىتى ەكونوميكاعا اسا قاۋٸپتٸ دەپ سانايدى. ول سۋبسيدييالار مەن قولجەتٸمدٸ نەسيە بەرۋدٸ قىسقارتىپ, پايىزدىق مٶلشەرلەمەنٸ تىم جوعارى ۇستاۋ ارقىلى بيلٸك ەكونوميكانى ٶركەندەتۋدٸڭ ورنىنا, ونى ودان سايىن تىعىرىققا تٸرەپ وتىرعانىن ايتادى. وسىلاي دەپ دابىل قاققان مامان مۇندايدا ينفلياتسييانى جەڭۋ مٷمكٸن ەمەس, كەرٸسٸنشە, ەلدەگٸ داعدارىستى ودان سايىن تەرەڭدەتٸپ الۋىمىز عاجاپ ەمەستٸگٸن دە باسا كٶرسەتەدٸ, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
"قازٸر بٸز سەنگەن مۇنايدىڭ بٸر باررەلٸ 60 دوللاردان دا تٶمەنگە قۇلدىراپ, ەلەمدٸك نارىقتاردا ساۋدا سوعىسى ناعىز قىزعان شاق. ەرينە, مۇندايدا ەل ەكونوميكاسىن شيكٸزات ەكسپورتىنا تەۋەلدٸلٸكتەن قۇتقارىپ, ٸشكٸ ٶندٸرٸستٸ دامىتۋ كەرەك. وندا دا يمپورتتى الماستىراتىن جاڭا ٶندٸرٸس وشاقتارىن اشۋ, شيكٸزاتقا بايلانباعان ەكسپورتتىق تابىستى ارتتىرۋ اۋاداي قاجەت. مۇنى ٷكٸمەت جاقسى بٸلٸپ وتىر. ايتاتىن سٶزدەرٸ دە وسى. بٸراق سٶز بەن ٸستە بٸرٸزدٸلٸك بولماي تۇر. كەرٸسٸنشە, دامۋعا جاعداي جاسايتىن كەزەڭدە بيلٸك ققس (قوسىمشا قۇن سالىعى) مٶلشەرلەمەسٸن ارتتىرىپ, وعان قاتىستى مەجەنٸ تٶمەندەتٸپ, وتاندىق كەسٸپكەرلەردٸڭ تاماعىنا "قوس قولداپ قول سالۋدا", - دەيدٸ ول.
نەتيجەسٸندە, ونىڭ ايتۋىنشا, يمپورتقا تەۋەلدٸلٸكتەن قالاي قۇتىلامىز دەگەن مەسەلە سول كٷيٸ اشىق قالۋدا. ۇلتتىق قوردىڭ تٷبٸ كٶرٸنٸپ, شيكٸزات ەكسپورتىنان تٷسەتٸن ۆاليۋتا تٷسٸمدەرٸ ازايعان تۇستا بۇل مەسەلەنٸڭ ماڭىزى ودان ەرٸ زوراياتىنى ايان.
"ينفلياتسييا قانشاعا دەيٸن ٶسەدٸ, تۇتىنۋشىلىق نەسيەلەۋدەگٸ سپەكۋلياتيۆتٸك مٶلشەرلەمە ساقتالىپ وتىرعان جاعدايدا دەۆالۆاتسييا قانداي دەڭگەيدٸ ەڭسەرەدٸ? شوب شەتٸنەن جابىلىپ, جۇمىسسىزدار قاتارى كٶبەيگەندە ادامداردىڭ باس كٶتەرمەسٸ, نەسيە الماسى, ينفلياتسييانىڭ ٷدەۋٸنە جول بەرمەۋ ماقساتىندا ارتىق تۇتىنىس جاساماسى ٷشٸن "اۋزىن قالاي جابامىز"? بۇل ارادا "بالا ٶلٸمٸ ەمەس" بيزنەس گەنوتسيدٸ تۋرالى مەسەلە قوزعاۋ كەرەك بٸزگە", دەپ اشىنادى ەكونوميست.
ونىڭ ايتۋىنشا, ەلٸمٸزدٸڭ باس بانكيرٸ نارىققا ساي ەمەس نەسيەنٸڭ جاماندىعىن, ەلەۋمەتتٸك جەردەماقىلاردىڭ زيياندىعىن, مەملەكەتتٸك دامۋ باعدارلامالارى مٶلشەرلەمەلەرٸن سۋبسيدييالاۋ قاجەتتٸگٸن, اسىرا جاسالعان تۇتىنىس ينفلياتسييانى زورايتاتىنىن ايتاتىن شىعار. الايدا مەن مىنا بٸر قىزىق فاكتٸمەن بٶلٸسە وتىرايىن:
2021 جىلى شارۋالارعا بەرٸلگەن تٸكەلەي سۋبسدييا جٸٶ-نٸڭ 5,18%-ىن قۇراعان, اكك ارقىلى 5-6% مٶلشەرلەمەمەن نەسيەلەر قولجەتٸمدٸ بولعان. ال 2024 جىلى مۇنداي سۋبسيدييا تٷرٸ جٶٸ-نٸڭ 1,8%-ىن قۇرادى. اكك نەسيەلەندٸرۋ سوماسى 140 ملرد تەڭگەگە دەيٸن ارتقان. بٸراق جۋىرداعى شەشٸم بويىنشا "بەيتەرەكتٸڭ" بارلىق ەنشٸلەسٸنە بەرٸلەتٸن نەسيەنٸڭ ەڭ تٶمەنگٸ مٶلشەرلەمەسٸ 12,6% بولدى. بۇل سۋبسيدييالاۋدى قوسا العاندا. بٸرەۋگە ارتىق, بٸرەۋگە تىرتىق دەگەندەي...
"ەندٸ ەسەپتەڭٸزدەر. ققس - 16%, بازالىق مٶلشەرلەمە - 16.5%, نارىقتىق مٶلشەرلەمە - 24-56%, ققس بويىنشا شەكتٸ كٶلەم – 40 ملن تەڭگەگە دەيٸن, جەڭٸلدٸكتەر مەن 2-3%-داعى بٶلشەك سالىق 4-6% بولدى. ٷي جانىنداعى شاشتاراز نەمەسە شاعىن دٷكەن اينالىمىنان 15% كتس الىنادى. تشك-نىڭ جىل سايىنعى ٶسەتٸن تاريفتەرٸ ققس-تىڭ كٶتەرٸلگەن پايىزىن ەسەپتەمەگەندە 30-40% قۇرايدى. 1 ەۆرونىڭ باعاسى ساۋدا سوعىسى اياسىندا 590 تەڭگەگە دەيٸن "ۇشتى", ال امەريكالىق ۆاليۋتا 515-530 تەڭگە ارالىعىندا "سىرعاناق تەۋٸپ جٷر", ەاەو ٸشٸندە ٸشكٸ نارىقتار تاريفتەردەن قورعالمايدى, ال دسۇ بويىنشا سەل-پەل عانا ارتىقشىلىق بار. رەسەي مەن بەلارۋس سانكتسييادا. قازاقستان سانكتسييادا ەمەس, بٸراق ەسەسٸنە اقش-قا تاۋار ەكسپورتتاۋدا 27% باج سالىعىنا ٸلٸنەدٸ. ال بۇل دەگەنٸڭٸز اقش 34-125% باج سالىعى كەزەڭٸندە جوعالتقان بارلىق تاۋار قازاقستان ارقىلى لاپ قوياتىنىن بٸلدٸرەدٸ. پولياك الماسى ەۆروعا ساتىلادى, ال ەۋروايماقتان كەلٸپ جەتكەن تاۋارلار يمپورتتىڭ 60%-ىن قۇرايدى. مٸنە, ەۆرونىڭ نەگە قىمباتتاپ جاتقانى?.. مۇندايدا وتاندىق ٶندٸرٸسكە قوش دەمەستەن باسقا امال جوق. الدىڭنان جارىلقاسىن...", دەپ جازادى Facebook-تەگٸ جازباسىندا.
بۇعان دەيٸن سايتىمىزدا "ۇلتتىق بانك باسشىسىنىڭ كەڭەسشٸسٸ بازالىق مٶلشەرلەمەنٸ تٶمەندەتۋ نەگە قاۋٸپتٸ ەكەنٸن تٷسٸندٸردٸ" دەگەن ماقالا جارييالانعان بولاتىن. سونداي-اق وسى سيپاتتاعى "بازالىق مٶلشەرلەمەنٸ سىناعان قۇسايىنوۆ تاعى دا مەلٸمدەمە جاسادى" دەگەن ماتەريالمەن دە تانىسا وتىرىڭىزدار.
