اكادەميك اقىن تۋرالى سٶز

بيىلعى ەدەبيەت سالاسىنداعى الامان بەيگەگە اكادەميك اقىن باۋىرجان جاقىپ وسىدان بٸرەر جىل بۇرىن جارىق كٶرگەن «بٸلتە شامنىڭ جارىعى» اتتى جىر جيناعىمەن قاتىسىپ وتىر. سول بەيگەدەن ٷمٸتكەر جيناقتى تالداپ, تالقىلاماستان بۇرىن باۋىرجاننىڭ ٶمٸردەرەكتەرٸ مەن وسىعان دەيٸنگٸ شىعارماشىلىق جولىنا توقتالا كەتكەندٸ جٶن كٶرگەن ەدٸك. 

باۋىرجان ابىرالى, شىڭعىستاۋ ٶڭٸرٸنە ورتاق ازامات. ول وسىدان الپىس جىلدان سەل استام ۋاقىت بۇرىن كەزٸندەگٸ سەمەي, قازٸرگٸ اباي وبلىسىنىڭ اباي اۋدانىنداعى «قىزىلتۋ» كەڭشارىنىڭ بٸر بٶلٸمشەسٸ بولىپ تابىلاتىن بۇرىنعى «سوتسياليستٸك قازاقستان», كەيٸندە تاڭات اتانعان شاعىنداۋ اۋىلدىڭ اققورا دەپ اتالاتىن قىستاعىندا ٶمٸرگە كەلگەن. رەسپۋبليكالىق باسىلىمنىڭ اتىن يەلەنگەن «سوتسياليستٸك قازاقستان»  كولحوزى سەمەي اتوم پوليگونىنىڭ وسى ٶڭٸرگە ورنىعۋى سالدارىنان جابىلىپ تىنعان ابىرالى اۋدانىنا قاراستى شارۋاشىلىق بولاتىن. ال وسى شاعىنداۋ قاسيەتتٸ دە قاسىرەتتٸ اۋىلدان ونداعان بٸلٸكتٸ عىلىم دوكتورى مەن سونشالىقتى قابىرعالى قالامگەرلەر شىققانىنا سەنسەڭٸز دە, سەنبەسەڭٸز دە راسى سول.

ٶز زامانىنىڭ شەكتەۋلٸ شەڭبەرٸنە سىيماعان اقىن تٶلەۋجان ىسمايىلوۆ سونداي قالامگەرلەردٸڭ بٸرٸ عانا ەمەس, بٸرەگەيٸ ەدٸ. جاس جەتكٸنشەكتٸڭ سول تٶلەۋجان اعاسىنىڭ كٶزٸن كٶرگەنٸ دە, ونىڭ ىرىمىن جاساپ اۋزىنا تٷكٸرگەنٸ دە راس. وسى ورايدا ۋاقىتتان وزىپ ايتاتىن بولساق, بۇعان دەيٸن ۇمىت قالعان تٶلەۋجان ەسٸمٸ ەلٸمٸز ەگەمەندٸككە قول جەتكٸزگەننەن باستاپ قايتٸپ ورالىپ حالقىمەن قاۋىشقان-دى. سونىڭ ايعاعىنداي, كەڭەس زامانىندا نوقتاعا باسى سىيماعان اقىن زيراتىنىڭ باسىنا كەۋدە مٷسٸنٸ ورناتىلىپ, تاڭاتتا مۋزەيٸ اشىلعان بولاتىن. مۇنىڭ سىرتىندا وسىنداعى اۋىل مەكتەبٸ دە تٷرلەنٸپ, تٷلەپ شىعا كەلگەن. باۋىرجاننىڭ ەكەسٸ ٶمٸرجان قۇسپانۇلىنىڭ سول بٸر يگٸلٸكتٸ شارۋالاردىڭ بەرٸنٸڭ باسى قاسىنان  تابىلعانىن بٸلەتٸنبٸز. بۇل ازاماتتىڭ سول شاقتا جاسىنىڭ كەلٸپ قالعانىنا قاراماستان تٷرلٸ دەڭگەيدەگٸ نەبٸر حالىقارالىق گرانتتاردى جەڭٸپ الىپ, كەشەگٸ يادرولىق سىناق ايماعىنداعى اۋىلدارعا ەلدٸڭ قامىن جەگەن ەدٸگەدەي قامقورلىق تانىتقانى دا ەستە. ٶكٸنٸشكە قاراي, ەسكٸ قازاقستان كەزٸندەگٸ قىرسىزدىق سالدارىنان كٷن ٶتكەن سايىن گٷلدەنٸپ كەلە جاتقان تاڭات اۋىلى دا بولاشاعى جوق اۋىل ساناتىنا جاتقىزىلىپ, اقىر سوڭى جابىلىپ تىنعان.

جە, ەندٸ اقىنجاندى ٶمەكەڭنٸڭ ۇلى باۋىرجاندى ەدەبيەت ەلەمٸنە قالاي جەتەكتەپ الىپ كەلگەنٸنە قاراي ويىسايىق. «مەن نەگٸزٸ بالا كەزٸمدە سۋرەت سالۋعا بەيٸم بولىپ ٶستٸم دەيدٸ بٷگٸندە بۇل. سالعان سۋرەتتەرٸمدٸ «قازاقستان پيونەرٸ» گازەتٸنە جولدايمىن. ارادا بٸراز ۋاقىتتان سوڭ ولاردان «سۋرەتٸڭ جاقسى, تالابىڭدى ودان ەرٸ ۇشتاي بەر» دەگەن ماعىنادا حات كەلەدٸ. رەداكتسييادان حات الۋ ول كەز ٷشٸن ٷلكەن مەرتەبە. سوعان قاناتتانىپ, اتالعان گازەتكە تاعى سۋرەت جولدايمىن. وعان دا جوعارىداعى مازمۇندا ايناقاتەسٸز حات كەلەدٸ. سونسوڭ بالا بولسام دا بۇل بولمايدى ەكەن دەپ سۋرەت سالۋدى دوعاردىم».

سودان كٶكتەمنٸڭ العاشقى نىشانى بايقالىپ, قار ەري باستاعان شاقتا ٷيدٸڭ اۋلاسىن تازالاپ جٷرگەن باۋىرجان «كەلدٸ, كەلدٸ» دەپ ايعايلاپ, سانىن شاپالاقتاي جٶنەلگەندە ٶزٸن تۋعاننان باۋىرىنا باسقان ەجەسٸ  «استاپىراللا, استاپىراللا» دەپ شوشىپ كەتٸپ, نەمەرەسٸنەن «نە كەلدٸ» دەپ سۇراماي ما! سوندا بولاشاق اقىن «شابىت, شابىت كەلدٸ» دەپتٸ دەسەدٸ. سولاي دەپتٸ دە: «كٶكتەم كەلدٸ كٶڭٸلدٸ, گٷل باسىپ تۇر ٶڭٸردٸ. كٶكتەم كەلدٸ شۋاقتى, جىلعالاردان سۋ اقتى» دەپ بٸر شۋماق ٶلەڭدٸ اقىندىقتىڭ العاشقى كٶكتەمٸنٸڭ بايعازىسى رەتٸندە العاش رەت ەجەسٸنە شىن مەنٸسٸندە شابىتتانىپ وقىپ بەرگەن كٶرٸنەدٸ. وعان, ەرينە ەجەسٸ العاشقى وقىرمان رەتٸندە «مەنٸڭ قۇلىنىم اقىن بولادى» دەپ قۋانىپ, ريزا كٶڭٸلمەن اق باتاسىن بەرەدٸ. بۇل كەزدە ٷشٸنشٸ سىنىپتا وقيتىن مۇنىڭ جاسى ونعا ەندٸ جاقىنداپ قالعان-دى.

جوعارىدا ەكەسٸ ٶمٸرجان بالاسى باۋىرجانعا كٸتاپ الىپ كەلٸپ سىيعا تارتۋدى داعدىعا اينالدىردى دەدٸك. ەندٸ بٸردە ول ۇلىنا اتاقتى جۋرناليست- جازۋشى ەزٸلحان نۇرشايىقوۆتىڭ «مەن جۋرناليستپٸن» دەگەن جاڭادا عانا شىققان كٸتابىن الىپ كەلەدٸ. وعان جەنە ەزيز جاندى ەزاعاڭنىڭ: «اينالايىن, باۋىرجان, جۋرناليست بولۋىڭا تٸلەكتەسپٸن» دەپ جازىلعان قولتاڭباسىن قوندىرتىپ ەكەلگەنٸن قايتەرسٸز! بۇدان كەيٸنگٸ جەردە «سوتسياليستٸك قازاقستان» دەپ اتالاتىن اۋىلداعى جاس تٸلشٸنٸڭ ماقالالارى «سوتسياليستٸك قازاقستان» سىندى باس باسىلىمدا بولماسا دا, اۋداندىق, وبلىستىق, تٸپتٸ رەسپۋبليكالىق جاستار مەن بالالار باسىلىمدارىندا جيٸ جارييالانا باستايدى. ەكەسٸنٸڭ قىزمەت جاعدايىمەن اباي ەلٸنٸڭ باسقا بٸر شارۋاشىلىعىنا كٶشٸپ بارىپ, سونداعى ارحات ورتا مەكتەبٸن التىن مەدالگە بٸتٸرگەن باۋىرجان ەندٸ الماتىداعى قازاق مەملەكەتتٸك ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتٸنە قۇجاتتارىمەن بٸرگە  سول كەزدەگٸ تالاپقا ساي وسىعان دەيٸن جازعان ماقالالارىن قوسا تاپسىرعاندا ولاردىڭ جالپى سانى ەكٸ جٷزدەن اسىپ جىعىلعان ەكەن.

باعى جانىپ اتالعان ۋنيۆەرسيتەتكە وقۋعا قابىلداننان كەيٸنگٸ جەردە ونىڭ وقۋدا وزات, تٷرلٸ جىر سايىستارىندا جٷيرٸك اتانعانى دا شىندىق. سوندىعى ەمەس پە, سوڭعى كۋرستا وقىپ جٷرگەندە «جالىن» باسپاسىنان شىققان «اۋديتورييا» دەپ اتالاتىن ستۋدەنت اقىنداردىڭ جىر جيناعىنا بٸرنەشە ٶلەڭدەرٸ ەنەدٸ. سونىڭ بەرٸ, ەسٸرەسە «اقساقالداردى اڭساۋ» دەپ اتالاتىن ٶلەڭٸ جىر قۇمار قاۋىمدى ەلەڭ ەتكٸزەدٸ. وقۋدا وزات, جىردا جٷيرٸك اتانعان باۋىرجاننىڭ سوعان قاراماستان قولعا ديپلوم تيگەندە قينالىپ قالعانى دا راس. ياعني, بۇل جولدامامەن تالدىقورعان وبلىسىنىڭ بٸر قيىرىنداعى بٶرلٸتٶبە اۋدانىنا جٸبەرٸلەدٸ. دەس بەرگەندە الدىنان جانىن تٷسٸنەتٸن جاقسى جاندار كەزٸگٸپ, سولاردىڭ قامقورلىعىمەن الماتىعا قايتىپ ورالادى. بولماسا اۋداندىق گازەتتٸڭ كٷندەلٸكتٸ كٷيبەڭٸمەن جٷرگەندە شابىتىن شاڭ باسىپ قالماسىنا كٸم كەپٸل بولعانداي...

سودان الماتىعا ورالىپ, نەسٸپبەك, جٷرسٸن سىندى جىر جٷيرٸكتەرٸنٸڭ ارقاسىندا رەسپۋليكالىق «قازاقستان» تەلەارناسىنىڭ ەدەبي-درامالىق حابارلار باس رەداكتسيياسىنا رەداكتور بولىپ ورنالاسادى. وندا «ديدار»  ەدەبي تەلەالماناعىن جٷرگٸزەدٸ, «ايتىس» حابارىن جاساۋعا اتسالىسادى. اتاقتى اقىن تٶلەگەن ايبەرگەنوۆتىڭ «الاتاۋ» تەلەارناسىندا قىزمەت ەتٸپ جاتقان قىزى ماحابباتپەن تانىسىپ, وتباسىن قۇراتىنى دا وسى كەز. مۇنىڭ ٶزٸ بۇرىننان سٶز ٶنەرٸن, جىر كيەسٸن ارداق تۇتاتىن باۋىرجانعا جاۋاپكەرشٸلٸك جٷگٸن ودان ەرمەن سەزٸنە تٷسٸنۋگە سەبەپشٸ بولعان.

بۇدان كەيٸن كٶپ ۇزاماي ول «جالىن» جاستار جۋرنالىنا قىزمەت اۋىستىرعان. شىعارماشىلىقپەن اينالىسامىن دەگەن ادامعا ەدەبي جۋرنالداردا, «قازاق ەدەبيەتٸ» گازەتٸندە قىزمەت ەتۋ ارمان بولاتىن ول كەزدە. بٸراق ارادا تاعى دا كٶپ ۋاقىت ٶتپەي, ۋنيۆەرسيتەتتەگٸ بۇرىنعى ۇستازى تاۋمان اماندوسوۆ اعاسىنان جاقسى ۇسىنىس تٷسكەن. «بٸز بازاردان قايتىپ بارا جاتقان ادامدارمىز, ال سەندەر بازارعا ەندٸ كەلە جاتىرسىڭدار دەپ باستاعان ۇستازى ٶز سٶزٸن. ٶزٸڭ وقىعان جۋرفاك ٶزٸڭ سەكٸلدٸ عىلىمعا بەيٸم جاستارعا زەرۋ. وسى ورايدا مەن ساعان ٷش بٸردەي جاقسىلىق جاسايمىن دەپ ۋەدە بەرەمٸن. بٸرٸنشٸدەن ۋنيۆەرسيتەتتٸڭ اسپيرانتتار جاتاقحاناسىنان بٶلمە الاسىڭ. ەكٸنشٸدەن پارتييا قاتارىنا ٶتۋٸڭە جول اشامىن. بۇل زاماندا پارتييا قاتارىندا بولماساڭ قانشا مىقتى بولساڭ دا كٶپ نەرسەگە قول جەتكٸزە المايسىڭ. ٷشٸنشٸدەن عىلىمي جۇمىسىڭا ٶزٸم جەتەكشٸ بولامىن. ال قورعاپ الساڭ, مۇرتىڭدى بالتا شاپپايدى. ياعني, مينيستردٸڭ ايلىعىنا جۋىق جالاقى الاسىڭ».

باۋىرجانعا ۇستازىنىڭ وسى سٶزٸنەن كەيٸن كەلٸسپەسكە امالى قالماعان. تەك «جالىن باسپاسىنىڭ ديرەكتورى, جاس جۋرناليستەردٸڭ شىن مەنٸسٸندەگٸ جاناشىرى سەيداحمەت بەردٸقۇلوۆتىڭ قاتقىل ايتىلعانمەن, قامقور سٶزٸ ەسٸندە مەڭگٸ ساقتالىپ قالعان. «ادام دەگەن بٸر ورنىندا تۇراقتاپ قىزمەت ٸستەپ, سول ەڭبەگٸنٸڭ جەمٸسٸن كٶرۋٸ كەرەك. تاۋمان سالىقبايۇلى مەنٸڭ دە اياۋلى ۇستازىم. سوندىقتان دا ول كٸسٸنٸڭ سٶزٸن جەرگە تاستاي الماي وتىرمىن» دەگەن.

جاس جۋرناليستەردٸڭ قامقورشىسى اتانعان سەيداحمەت اعاسىنىڭ وسى سٶزٸن ەندٸگٸ ٶمٸرٸندە باسشىلىققا العان باۋىرجان ٶزٸ وقىپ, توقىعان الماماتەردە شيرەك عاسىرعا جۋىق  تابجىلماي قىزمەت ەتكەن. ينشاللا دەپ ايتايىق, بۇدان كەيٸنگٸ جەردە باۋىرجان عىلىمدا دا, ەدەبيەت ەلەمٸندە دە  ەر ەكٸ-ٷش جىل سايىن ەر تٷرلٸ دەڭگەيدەگٸ جەتٸستٸكتەرگە جەتتٸ دە وتىردى. ال وعان دەلەل كەرەك ەتسەڭٸز, ايتايىق. ياعني, اتالمىش ۋنيۆەرسيتەتتٸڭ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتٸندە العاشقىدا ەكٸ جىل ستاجەر-زەرتتەۋشٸ, ٷش جىل اسسيسەنت, ٷش جىل اعا وقىتۋشى بولىپ قىزمەت ەتكەن جاس ۇستاز بۇدان كەيٸنگٸ جەردە بٸراز جىل دەكاننىڭ ورىنباسارى, كافەدرا مەڭگەرۋشٸسٸ, ال ودان كەيٸن از كەمٸ جوق جەتٸ جىل جۋرناليستيكا فاكۋلتەتٸنٸڭ دەكانى بولىپ مۇنداعى جەمٸستٸ ەڭبەك جولىن جالعاستىرادى. 1994 جىلى ۇستازى تاۋمان اماندوسوۆتىڭ جەتەكشٸلٸگٸمەن كانديداتتىق ديسسەرتاتسيياسىن سەتٸمەن قورعاسا, ال ارادا ون جىلدان سوڭ عىلىم دوكتورى, ٷش جىلدان سوڭ پروفەسسور اتانادى. وسى جىلدار ارالىعىندا رەسەيدٸڭ مەسكەۋ, اقش-تىڭ وكلاحوما مەملەكەتتٸك ۋنيۆەرسيتەتتەرٸندە تاعلىمدادان ٶتەدٸ. ونىڭ ودان كەيٸنگٸ جەردە دە امەريكاعى جولى تٷسكەنٸ بار. سٶيتە جٷرٸپ اعىلشىن تٸلٸن اۋىز ەكٸ تٸلدە بولسا دا ٷيرەنٸپ الادى. ۋنيۆەرسيتەتكە تٷسكەنشە ٸرٸلٸ, ۇساقتى ەكٸ جٷزدەن استام ماقالا جازسا, بۇل كەزدە ەكٸ جٷزدەن استام سٷبەلٸ عىلىمي ەڭبەكتەردٸڭ اۆتورى ەدٸ. كٶزٸ قاراقتى وقىرمان ونىڭ ودان بەرگٸدە قازاق ەنتسيكلوپەديياسىنىڭ تٸزگٸگٸن قولىندا ۇستاعانىن, قر ۇعا-ىنىڭ كوررەسپوندەنت-مٷشەسٸ, شىڭعىس ايتماتوۆ اكادەميياسىنىڭ, قازاقستان جۋرناليستيكا اكادەميياسىنىڭ اكادەميگٸ اتانعانىن بٸلسە كەرەك.

ەندٸ باۋىرجاننىڭ جىر جانرىنداعى جەتٸستٸكتەرٸنە كەلەتٸن بولساق, ونىڭ العاشقى ٶلەڭدەر جيناعى 1990 جىلى «كٶزٸمنٸڭ نۇرى دەگەن اتپەن جارىق كٶرەدٸ. ول سول جىلى قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇقاعالي ماقاتاەۆ اتىنداعى سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى اتانادى. وعان سەل كەيٸنٸرەكتە اتالعان شىعارماشىلىق وداعىنىڭ جۇماكەن نەجٸمەدەنوۆ اتاعى سىيلىعى كەلٸپ قوسىلادى. اباي, جامبىل, عابيت سىندى الىپتاردىڭ مەرەيتويلارىنا ارنالعان جىر مٷشايرالارىنىڭ جەڭٸمپازى اتاناتىنى ٶز الدىنا. ال ٶتكەن عاسىردىڭ سوڭىندا, ناقتىلاپ ايتقاندا 1999 جىلى باۋىرجان جاقىپ قر «دارىن» مەملەكەتتٸك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى اتانادى. وسىدان كەيٸن-اق جوعارىدا ايتقانداي باۋىرجاننىڭ جاڭا جىر جيناقتارى ەر ەكٸ-ٷش, ەرٸ كەتسە ٷش-تٶرت جىلدا وقىرمان قولىنا تيٸپ وتىرادى. سولاردىڭ بٸرٸندەگٸ «ەجەمنٸڭ ۇرشىعى» دەگەن ٶلەڭٸن پوەزييا پاتشاسى اتانعان ەبەكەڭنٸڭ, ەبدٸلدا تەجٸباەۆتىڭ ٶزٸ استىن سىزا وقىپ, جوعارى باعالاعان ەكەن. عافۋ قايىربەكوۆ, تەمٸرحان مەدەتبەك سىندى ارقالى اقىندار دا باۋىرجان پوەزيياسى تۋرالى تٷرلٸ باسىلىمداردا تولعانا وتىرىپ سٶز قوزعاعانىن جاقسى بٸلەمٸز.

اقىن باۋىرجان شىعارماشىلىعى الىس, جاقىن شەت ەلدەردە دە ٶزٸنٸڭ لايىقتى باعاسىن الۋدا. ونىڭ انا بٸر جىلدارى ماكەدونييا مەن كوسوۆادا ٶتكەن بٷكٸل تٷركٸ دٷنيەسٸ اقىندارى فەستيۆالٸنٸڭ لاۋرەاتى اتانعانى دا بار. وسى ەكٸ ارالىقتا مەسكەۋ باسپاسىنان شىققان قازاق پوەزيياسى انتولوگيياسىندا ٶلەڭدەرٸ جارييالاندى. سودان سەل كەيٸنٸرەكتە بەيجٸڭدەگٸ «ۇلتتار» باسپاسىنان ەكٸ بٸردەي جىر جيناعى جەنە شىقتى. ال ونىڭ جىر كٸتاپتارى بٷگٸنگٸ كٷنگە دەيٸن ەلەمنٸڭ ونشاقتى تٸلٸنە اۋدارىلىپتى.

يادرولىق سىناق ايماعىندا, قاسيەتتٸ دە قاسىرەتتٸ ٶڭٸردە ٶمٸرگە كەلگەن باۋىرجان سول ٶڭٸردەگٸ حالىقتىڭ مۇڭ-زارىن پوەزييا تٸلٸمەن تولعاۋدان ەستە شارشاپ, شالدىققان ەمەس. ونىڭ وسى تاقىرىپقا ارنالعان «جان داۋسى» دەگەن پوەزييالىق شىعارمالار توپتاماسىن سولتٷستٸك قازاقستان وبلىستىق سەبيت مۇقانوۆ اتىنداعى وبلىستىق تەاترى ساحناعا شىعارعان بولاتىن. اتالعان پوەتيكالىق تۋىندىنىڭ رەجيسسەرٸ فارحات مولاداعالي دەگەن ازامات تا ابىرالى ٶڭٸرٸنٸڭ تۋماسى. انا بٸر جىلى ولار وسى درامالىق تۋىندىنى سەمەيگە ارنايى الىپ كەلٸپ, كەشەگٸ سىناق ايماعىنداعى ەلدٸڭ نازارىنا ۇسىندى.

جە, ەندٸ اياڭداپ باۋىرجان اقىننىڭ قازاق ەدەبيەتٸ ايدىنىنداعى ەڭ شوقتىعى بيٸك سىيلىققا ۇسىنىلىپ وتىرعان «بٸلتە شامنىڭ جارىعى» دەپ اتالاتىن ٶلەڭدەر جيناعىنا كەلەيٸك. كٶلەمٸ ٷش جٷز بەتكە جۋىق بۇل كٸتاپ مەنٸڭ بٸلۋٸمشە الماتى قالالىق ەكٸمدٸگٸنٸڭ دەمەۋشٸلٸگٸمەن جارىققا شىعىپ وتىر. ياعني, وسىدان ٷش جىل بۇرىن كٶكشەتاۋ قالاسىنداعى باسپالاردىڭ بٸرٸندە باسىلىپتى. تەگٸندە سونداعى باسپا تەندەردٸ ۇتىپ السا كەرەك. ال شىندىعىن ايتاتىن بولساق, شەتتەگٸ تەندەر جەڭٸمپازدارىنىڭ قالامگەرلەردٸ قارق قىلعاندارى شامالى. ولاي دەيتٸنٸمٸز سول, شەتتەگٸ باسپالاردىڭ شەكتەۋلٸ مٷمكٸندٸگٸنە وراي سىرتتا شىققان كٸتاپتار ساپاسى قارىن اشتىرىپ كەلگەنٸ راس. ال بٸر قۋانارلىعى سول, مىنا كٸتاپتىڭ سىرتقى ساپاسى ٸشكٸ مازمۇنىنا ساي ەكەن.

سونسوڭ بۇل كٸتاپتىڭ العىسٶزٸن كٸم جازدى ەكەن دەپ كٶكەيٸمٸزدەگٸ سول ساۋالىمىزعا جاۋاپ ٸزدەگەندە جەنە جانىمىز جادىراپ قالعان. باۋىرجاننىڭ اقىندىق تالانتى مەن عالىمدىق تۇرپاتى, اينالىپ كەلگەندە ازاماتتىق كەلبەتٸ تۋرالى ەڭ الدىمەن اباي, ابىرالى ەلٸنٸڭ حافيز ماتاەۆ پەن سەرٸكقازى مەيٸرحانوۆ سىندى ابىز اقساقالدارى وي تولعاپتى. ولاردىڭ شاعىن بولسا دا سالماقتى سٶزدەرٸ تەمٸرحان مەمٸرحان مەدەتبەك, اسقار ەگەۋباي, رافاەل نييازبەك,عالىم جايلىباي سەكٸلدٸ الدىڭعى تولقىن اعالاردىڭ شىن جٷرەكتەن شىققان لەبٸزٸنە جالعاسىپتى. ال مۇنداي تارلان تالانت يەلەرٸ ەدەبيەت, قالامگەر تۋرالى پٸكٸر ايتقاندا سٶزدٸ بەكەر شىعىنداماسا كەرەك. مۇنى بٸز «دوسىڭ كٸم ەكەنٸن ايت, مەن سەنٸڭ كٸم ەكەنٸڭدٸ ايتايىن» دەگەن پايىمعا ساي قابىلدادىق.

كٸتاپ اننوتاتسيياسىندا ايتىلعانداي, اقيىق اقىننىڭ بۇل كٸتابٸنا ونىڭ كەيٸنگٸ جىلدار بەدەرٸندەگٸ تاڭدامالىق ليريكالىق ٶلەڭدەرٸ توپتاستىرىلعان. كٸتاپ باۋىرجاننىڭ «بٸلتە شامنىڭ جارىعى» اتتى ەل جادىنداعى بەلگٸلٸ ٶلەڭٸمەن اشىلعان ەكەن. اقىننىڭ  سەمەيدە ٶتكەن ەلۋ جىلدىق كەشٸنە وسى ٶلەڭٸنٸڭ تاقىرىبى الىنعانى دا ەسٸمٸزدە. «ٶرت بولىپ جانىپ جالىنىنان, سونىڭ بەرٸن قانىپ ۇعام. قىمبات نەرسە جوق-اۋ, سٸرە, بٸلتە شامنىڭ جارىعىنان» دەپ اياقتالاتىن باللادا تيپتەس ٶلەڭ ٶتكەن كٷندەرگە, ەستە قالعان ەستٸ كٶرٸنٸستەرگە دەگەن اقىن ساعىنىشى بولار تەگٸ. سولاي دەي تۇرساق تا, باۋىرجان كەش شىمىلدىعىن ەبدٸلداداي جىر شايىرى بٸر كەزدە ۇناتىپ, باتاسىن بەرگەن «ەجەمنٸڭ ۇرشىعى» دەپ اتالاتىن ٶلەڭٸمەن اشقان. «بٸر سەتكە, ەجە, تىنشىپ پا ەڭ, شٷيكەگە مول جٸپ جيىلىپ. وتىرۋشى ەدٸڭ ۇرشىقپەن, ۋاقىتتى قوسا يٸرٸپ» دەپ باستالاتىن جىپ جىلى, اينالاسى جىپ جۇمىر ٶلەڭ شۋماعى اقىندى وقىرمانعا جاقىنداتا تٷسكەن سوندا.

مىنا جيناقتا ەل ەسٸندە جاتتالىپ قالعان سونداي جىر شۋماقتارى بارشىلىق ەكەن. سونىڭ ٸشٸنەن, ەسٸرەسە اقىننىڭ «ابايدىڭ قاسقابۇلاعى» دەگەن ٶلەڭٸن بەيجاي سىدىرتىپ قانا وقي المايسىز. سەبەبٸ, ول حاكٸم اقىن ٶمٸرگە كەلگەن جەر اتى عوي. سەبەبٸ, اقىن جىرلاعانداي ول شەكەرٸم بەتٸن شايعان سۋ, مۇحاڭنىڭ سٶزٸ تۇنعان سۋ عوي. سەبەبٸ, ول قىرىق جىل قىرعىن بولسا دا, سۋى ەلٸ دە مٶلدٸرەپ جاتقان ابايدىڭ قاسقابۇلاعى ەمەس پە! جەنە دە ەل ارداقتىلارىنا ارنالعا ٶلەڭدەر توپتاماسىندا قاز داۋىستى قازبەك بي, ەۋەزوۆ, امانجولوۆ, قابدولوۆ, جۇمادٸلوۆ سىندى تۇعىرى بيٸك تۇلعالار بارشىلىق. سونداي-اق, اقىن شىڭعىستاۋ, قاراۋىلتٶبە, ابىرالى تاۋلارىمەن, ەركە ەرتٸسٸمەن شەكتەلمەي, باياناۋىل, قارقارالى, سىردارييانىڭ كٶركٸن, سۇلۋتٶبەنٸڭ سۋرەتتەرٸن تاماشالاپ كەتسە, ەندٸ بٸردە  ورالدىڭ اق تٷنٸنە, تارازدىڭ سۇلۋلارى مەن اقكەنتتٸڭ بۇلبۇلدارىنا  وقىرماندارىن تامساندىرادى. بٸر سٶزبەن ايتقاندا اقىننىڭ بۇل تۇرعىدان العاندا گەوگرافييالىق تا, بيوگرافييالىق تا كەڭٸستٸگٸ شالقار, سوعان وراي تىنىسى دا كەڭ. سوندىقتان اقىندىعى مەن عالىمدىعى ازاماتتىققا ۇلاسقان «پاراسات» جەنە «قۇرمەت» وردەندەرٸنٸڭ يەگەرٸ,  حالىقارالىق الاش ەدەبي سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى باۋىرجان جاقىپ قانداي قۇرمەتكە بولسىن لايىق دەپ بٸلەمٸز!

رەسپۋبليكالىق اباي اتىنداعى مەملەكەتتٸك سىيلىققا ۇسىنىلعان شىعارما

اكادەميك اقىن تۋرالى سٶز

دەۋلەت سەيسەنۇلى,

جازۋشى, حالىقارالىق الاش ەدەبي سىيلىعىنىڭ يەگەرٸ