«ەل بۇزىلسا, قۇرادى شايتان ٶرمەك,
پەرٸشتە تٶمەنشٸكتەپ, قايعى جەمەك...»
اباي
حيكمەتتٸ حيكايا
شىعىس ەفساناسىنان ەلقيسسا. جۇرتتىڭ مٷلكٸ مەن جەرٸن جاۋلاۋدى ەدەتكە اينالدىرعان پاتشا ەكٸ نٶكەرٸن ەكٸ اۋىلعا تىڭشىلىققا جٸبەرٸپتٸ. نيەتٸ ەدەتتەگٸدەي: بەيبٸت ەلدٸ باعىندىرۋ. باسشى بۇيىردى. «جاپپارقۇلدا جان بار ما?» تىڭشىلار تىنىم تاپپايدى. حالىقتى حانعا باعىنىشتى ەتۋ ٷشٸن ەڭبەكتەنەدٸ. ادامنان ايلا اسقان با? ٷلكەن تەرەكتٸ قۇلاتۋعا كٸشكەنتاي قۇرت تا قاۋقارلى. تالدىڭ دٸڭٸن كەمٸرسە بولعانى... قۇلاماعاندا قايتسٸن? بۇلقىنعان بۇقانى دا باعىندىرۋعا بولادى. مۇرنىنان قىسىپ ۇستاساڭىز, قالاي جەتەكتەسەڭٸز سولاي جٷرەدٸ. مەسەلەنٸ مۇرىن ارقىلى شەشۋ وڭاي. سونىمەن ەلگٸ ەكەۋ جەرگٸلٸكتٸ جۇرتتىڭ ەلسٸز تۇسىن وسىنداي ەدٸستٸ پايدالانۋ پيعىلىمەن زەرتتەۋ جٷرگٸزگەن كٶرٸنەدٸ. كٶرگەن-بٸلگەنٸ جايلى حانعا ەسەپ بەرٸپتٸ. «حان يەم, مەن بارعان اۋىلدى الۋ قيىن ەمەس. قىزدارى قىلىقسىز. شالىس قادام باسقان ەيەلگە «ەي» دەيتٸن ەركەك جوق. دۋالى اۋىز اقساقال دا قاراسىن كٶرسەتپەدٸ. تەربيەسٸ جوق ەلدٸ ەش كەدەرگٸسٸز باسىپ الامىز», – دەپتٸ بٸرٸنشٸ تىڭشى. ەكٸنشٸسٸنٸڭ سالى سۋعا كەتسە كەرەك. «مەرتەبەلٸ حان يەم! سٸزگە جاعىمسىز جاڭالىق جەتكٸزۋگە مەجبٷرمٸن. باتالى ەلدٸڭ بالاسى دەستٷرگە تيياناقتى, تەربيە كٶرگەن. ەيەلدەرٸ كٷيەۋٸنە ادال. بٶتەن بٸرەۋمەن بەتالدى ەڭگٸمەلەسپەيدٸ. سالتقا ساق. كٷيەۋلەرٸ دە سولاي. قىزداردى قالاي ازعىرۋدىڭ ايلاسىن تاپپادىم. بەرٸ ەۋرەتٸن جاپقان ەۋلەتتەن. شاراپتان الىس. رۋحاني قۇندىلىعىن قۇلاتپاعان ەلدٸ ٶزٸمٸزگە قاراتۋ قيىن», – دەپتٸ ول.
حيكايانىڭ حيكمەتٸ مول.
[caption id="attachment_11069" align="alignright" width="1145"]
«قازاننان قاقپاق كەتسە...»
قولعا قالام الۋعا ينتەرنەتتەگٸ (سٸلتەمەدەن قاراڭىز: http://news.nur.kz/207049.html - ا.ق) اقپارات تٷرتكٸ بولدى. قازاق قىزىنىڭ ايداي ەلەمگە اتى (جاقسى جاعىنان بولسا بٸر جٶن) شىقتى. ونى ورىس باسىلىمدارى جەردەن جەتٸ قويان تاپقانداي جارىسا جازۋدا. «قارعايىن دەسەم – جالعىزىم, قارعامايىن دەسەم – جالماۋىزىمنىڭ» كەرٸ كەلگەندەي. حالىقارالىق سەن بايقاۋلارىنا قاتىسقان قىزدار اراسىندا رەيتينگ جٷرگٸزٸلٸپتٸ. جەنسٸكقۇمار 500 قىزدىڭ ٸشٸندە 25 ارۋدىڭ جۇلدىزى «جانعان». جۇلدىزبەن اۋىرعان ارۋدىڭ ٸشٸندە جەرلەسٸمٸز جاننا جۇماليەۆا دا بار.
«اۋرۋ قالسا دا, ەدەت قالمايدى». قازٸر بۇل ماقالدىڭ جاڭا تٷرٸ پايدا بولعان. «ەدەت قالسا دا, اگەنت قالمايدى». ينتەرنەتتٸڭ «يگٸلٸگٸن» (ٶكٸنٸشكە قاراي, كەرٸ ەسەرٸن تيگٸزۋدە) پايدالانىپ جاتقان جاستاردىڭ وسى اقپاراتقا قاتىستى پٸكٸرٸن وقىپ شىقتىق. 222 ادام (بەرٸ 18 بەن 25-تٸڭ ارالىعىنداعى جاستار) كٶزقاراسىن بٸلدٸرگەن. ونىڭ اراسىنان مىناداي سٶيلەمدەردٸ وقىپ قالدىق: «ناعىز قازاق قىزىنىڭ بەينەسٸ. ماعان ٶتە ۇنادى. جاننا, جارايسىڭ. جارايسىڭ, قازاقتىڭ قىزى. مەن مۇنداي قازاقتىڭ قىزىمەن ماقتانامىن», ت.ب. مۇنى نامىس كٶرمەيدٸ. قايتا ونىمەن ماقتانادى. بۇل – ۇستانىمى جوق ۇل مەن قىزدىڭ ساناسىندا قالىپتاسقان كٶزقاراس. بۇدان باسقا دا پٸكٸرلەر بار. مەتٸنٸ مىناداي: «...ەلەمگە مازاق بولعان قىزدىڭ قاي جەرٸ ماقتاۋعا تۇرارلىق? بۇل كەدٸمگٸ «تٶسەكتەس بولۋعا كٸم جاقسى?» دەگەن بايقاۋ ەمەس پە? نە ماسقارا? جاننا قازاقستاندا ەمەس, موڭعولييادا تۋۋى كەرەك ەدٸ. بٸزدٸڭ ەلدە بۇدان دا سۇلۋ قىزدار جەتكٸلٸكتٸ. ولار مۇنداي بايقاۋلارعا قاتىسپايدى. بۇل «قىزدىڭ» ەكە-شەشەسٸ باتاسىن بەرٸپ جەتٸسكەن ەكەن...», ت.ب.
سوڭعى سٶيلەم جايلى. ەكە-شەشە, اعايىن-تۋىس, جٶن ايتار اقساقال مۇنى ار كٶرمەگەن سوڭ, وعان نە دەي الامىز? ازدى-كٶپتٸ قۇرمەتٸ بار, بٸرەۋگە ەجە, بٸرەۋگە ەپكە, اقىل ايتاتىن جاستاعى اپامىز شەشٸنٸپ جاتقاندا جاستارعا نە ۋەج ايتامىز. مۇندايدا قازاق: «قازاننان قاقپاق كەتسە, يتتەن ۇيات كەتەدٸ», – دەپ قىسقا قايىرعان. سونىڭ زامانى قازٸر.
[caption id="attachment_11068" align="alignright" width="518"]
ۇرلانعان بالالىق
سەبيدٸ سەنگەر ەتۋ ەتەك الدى. بالالار سەن اگەنتتٸگٸ دەگەن شىقتى. 12 جاسقا دەيٸنگٸلەردٸ قابىلدايدى. جۋىردا الماتىدا Baby Star of Kazakhstan دەگەن اتاۋمەن ەكٸنشٸ رەسپۋبليكالىق بالالار بايقاۋى ٶتتٸ. جەڭٸمپازى قازاقتىڭ قاراكٶزدەرٸ – ايتجان مۇقاتاەۆ پەن توميريس جانەلٸ. تاعى بٸر دەرەك: «ەلەمنٸڭ كٸشكەنتاي ميسٸ – 2008» حالىقارالىق بايقاۋىنىڭ جەڭٸمپازى – الماتىلىق سەبينا شەرٸپ.
ٶتكەن جولى اندرەي مالاحوۆتىڭ «پۋست گوۆوريات» توك-شوۋىندا وسى مەسەلەنٸ كٶتەردٸ. باعدارلاماعا قاتىسقان بەلگٸلٸ جۋرناليست ماكسيم شەۆچەنكو: «جاس ميسسيستەردٸ قولدان جاساۋ – بالالىقتىڭ جوعالۋىنا, قوعامنىڭ سۇرقايلانۋىنا ەكەپ سوعادى, بۇل – رۋحاني ازعىنداۋدىڭ باسى», – دەدٸ.
ەلدٸڭ نازارىنا ٸلٸككەن كٸشكەنتاي ميسس قىز ٶسە كەلە ەركەكتٸ ٶزٸنە ەلٸتۋدٸڭ قام-قارەكەتٸنە كٶشە باستايدى. ەۋرەتٸن كٶرسەتٸپ بولسىن جۇرتتىڭ نازارىن ٶزٸنە اۋدارادى. ونى سانالى تٷردە جاساماۋى مٷمكٸن. الايدا كيٸم كيٸسٸ, جٷرٸس-تۇرىسى ارقىلى تانىمال بولۋدىڭ تىڭ ەدٸسٸن سٸڭٸرە بەرەدٸ. سٶيتٸپ, ەرتە ەسەيگەن ارۋ جۇلدىزبەن اۋىرادى.
بالانىڭ بالالىعىن پايدالانۋ (سۋرەتٸن ساتۋ, بايقاۋعا قاتىستىرۋ, ت.ب.) اتا-انا ٷشٸن دە تابىستىڭ كٶزٸ. بيزنەستٸ باسشىلىققا الادى. سەبەبٸ, سەن ەلەمٸ بۇل قاتال بيزنەس. اسا جوعارى تەۋەكەلدٸ تالاپ ەتەدٸ. ول ٷشٸن «مالىم – جانىمنىڭ, جانىم – ارىمنىڭ ساداعاسى» دەگەن ماقالدىڭ ماعىناسىن «مايىستىپ», قالاۋىنا قاراي كەرٸسٸنشە پايدالانۋعا تۋرا كەلەدٸ...
ەدەمٸلٸك ەلەمدٸ قۇتقارادى دەگەن سٶز بار. وسى سٶزدٸڭ قۇنىن كەتٸرٸپ العاندايمىز. ەدەمٸلٸكتٸڭ اياسىنا كٶپ نەرسە كٸرەدٸ. ماعىناسى تەرەڭ. جان سۇلۋلىعىنان تەن سۇلۋلىعىن جوعارى قويامىز. ەدەمٸلٸك ەدەپسٸز ەرەكەتكە ۇلاسۋدا. زيناقورلىققا. ال پايعامبار دانالىعىندا ايتىلعانداي, زينا جاساۋ بىلاي تۇرسىن, وعان جاقىنداتاتىن نەرسەلەردەن اۋلاق بولۋ قاجەت-اق. پروفەسسور ۆلاديمير جدانوۆتىڭ مىنا بٸر سٶزٸن مويىنداماسقا لاج جوق: «ادامزاتتىڭ دۇشپاندارى (ٶز ٸشٸنەن شىققان) ادام ۇرپاعىن باقىتسىز ەتۋ ٷشٸن ەكٸ نەرسە ويلاپ تاپتى. ولار – ماسكٷنەمدٸك پەن زيناقورلىق».
P.S. بۇرناعى كٷنٸ ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸنٸڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ ارىن تاپتاتىپ, تەنٸن ساۋدالاعانداردىڭ سانىن جارييا ەتتٸ. 4 مىڭ! بۇل رەسمي تٸركەلگەندەر. بەيرەسمي بويجەتكەن تاعى بار... سەنگەر «سۇلۋلار» زينانىڭ ەسٸگٸن ايقارا اشىپ, جاستاردى جاپاتارماعاي ەلٸكتٸرۋدە. جىنىس ەرەكەتٸنە كٷيرەك قىزدىڭ قىلىعى, اللا ساقتاسىن, جەزٶكشەلٸكتٸڭ العاشقى «جەمٸسٸ» ەمەي نەمەنە?
اعابەك قوناربايۇلى,
قازاقستان مۇسىلماندارى دٸني باسقارماسىنىڭ باسپاسٶز حاتشىسى
