بۇل تۋرالى قالا ەكٸمٸنٸڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى شىڭعىس مۇقان جەلٸدەگٸ پاراقشاسىندا ەگجەي-تەگجەيلٸ جازدى.
"بٸر نەرسەدەن قورقامىن. جۇمىر جەر تٸرشٸلٸك ەتۋگە تٶزگٸسٸز بولىپ قالا ما دەپ قورقام. اڭعال ادامنىڭ قورقىنىشى سيياقتى كٶرٸنۋٸ مٷمكٸن. بٸراق بۇل مەسەلە قازٸر ەزٸل بولۋدان قالدى.
2014 جىلى شىققان “ينتەرستەللار” دەگەن فيلمدٸ كٶرگەن شىعارسىز. فيلم جەلٸسٸ بويىنشا, كليماتتىڭ ٶزگەرگەنٸ سونشالىق, جاڭبىر جاۋمايدى, ٷنەمٸ جەل, شاڭدى داۋىل, كٷن ىستىق, جەرگە دىم شىقپايدى. عالىمدار تٸرشٸلٸككە قولايلى جاڭا پلانەتا ٸزدەپ كەتەدٸ. عاجاپ تۋىندى.
ٶتكەن كٷزدە “ينتەرستەللاردى” ەسكە تٷسٸرگەن قورقىنىشتى بٸر وقيعا بولدى. وڭتٷستٸكتە شاڭدى داۋىل تۇرىپ, تۇمان سيياقتى باسىپ قالدى. شىنى كەرەك, مۇندايدى بۇرىن-سوڭدى كٶرمەگەم. وعان بيىلعى جازداعى اپتاپ ىستىقتى قوسىڭىز. سول كەزدە بٸزدٸڭ پلانەتامىزدىڭ قانشالىقتى قورعانسىز ەكەنٸن سەزدٸم.
سوڭعى 10 جىلدان بەرٸ جەردٸڭ ورتاشا تەمپەراتۋراسى قايتا-قايتا رەكورد جاڭارتىپ جاتىر.
بٷگٸن شىمكەنتكە كليماتتىڭ ٶزگەرۋٸ جەنە ورنىقتى دامۋ بويىنشا ساراپشى, جەردٸڭ جاناشىرى دەسەك تە بولاتىن شىعار, سول ٷشٸن 2007 جىلى نوبەل سىيلىعىن العان راە كۆون چۋنگ كەلدٸ.
وقۋ-دىڭ رەكتورى دارييا قوجامجاروۆانىڭ شاقىرۋىمەن كەلگەن عالىمنىڭ لەكتسيياسىن راحاتتانىپ وتىرىپ تىڭدادىق.
سونىمەن بٸرگە ۋنيۆەرسيتەت جانىنان راە كۆون چۋنگ اتىنداعى ورنىقتى دامۋ ورتالىعى اشىلدى.
“ٶكٸنٸشكە قاراي”, - دەيدٸ چۋنگ مىرزا, - عالىمدار قانشا جەردەن دابىل قاعىپ, جەردەن كٷي كەتٸپ بارا جاتقانىن ايتىپ جاتسا دا, بۇل مەسەلەگە جٷردٸم-باردىم قارايمىز. سوندىقتان ەربٸر ادام جەرگە جاناشىر بولۋى كەرەك”.
بٸز نە ٸستەي الامىز? “ٶز ەلٸم, ٶلەڭ تٶسەگٸم” دەمەكشٸ, ەركٸمنٸڭ ٶز ەلٸ, تۇرعان جەرٸ - تٶر. ەركٸمنٸڭ اياق باسقان جەرٸ - جەردٸڭ جٷرەگٸ.
دەمەك ٶز تٶرٸڭنٸڭ ەلەكتر قۋاتى مەن سۋىن ٷنەمدەۋ - ەركٸمنٸڭ قولىنان كەلەتٸن ٸستٸڭ ەڭ وڭايى. قورشاعان ورتاعا كەرٸ ەسەر ەتەتٸن ەربٸر ٸسٸمٸز جەردٸڭ جٷرەگٸن جارالايدى.
بٸر گيپوتەزا بار. ادام اۋىرسا, قىزۋى كٶتەرٸلەدٸ, سەبەبٸ ادامنىڭ قىزۋى بويعا تٷسكەن ۆيرۋسپەن وسىلاي كٷرەسەدٸ. سول سيياقتى جەر دە اۋىرىپ, جىلدان جىلعا قىزۋى كٶتەرٸلٸپ كەلە جاتىر. ادامداردى ۆيرۋس دەۋدەن اۋلاقپىن, بٸراق بۇل پٸكٸردٸڭ دە جانى بار.
دەسە دە, ۆيرۋستا دا ۆيرۋس بار, ۆيرۋستىڭ جاقسىسى بار, جامانى بار. نە بولساق تا, كٸم بولساق تا, جەرگە جاناشىر بولايىق, جاناشىرلىعىمىزدى كٷندەلٸكتٸ ەرەكەتٸمٸزبەن دەلەلدەيٸك".
