«قۇقىقتىق مەديا-ورتالىق» قوعامدىق قورى, «ەدٸل سٶز» سٶز بوستاندىعىن قورعاۋ قورى, MediaNet حالىقارالىق جۋرناليستيكا ورتالىعى, ادام قۇقىقتارى مەن زاڭدىلىقتى ساقتاۋ جٶنٸندەگٸ قازاقستاندىق بيۋرو قازاقستان رەسپۋبليكاسى قۇرىلتايى عيماراتىنداعى جۋرناليستەردٸڭ جۇمىس تەرتٸبٸنٸڭ ٶزگەرۋٸنە الاڭدايدى, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
قولدا بار اقپاراتقا سەيكەس, باق ٶكٸلدەرٸنٸڭ دەپۋتاتتارمەن ٶزارا بايلانىسىن ارنايى بەلگٸلەنگەن باسپاسٶز ورتالىعىندا ۇيىمداستىرۋ كٶزدەلٸپ وتىر. ال جۋرناليستەردٸڭ عيمارات ٸشٸندە جٷرٸپ-تۇرۋى الىپ جٷرۋ ارقىلى جٷزەگە اسىرىلۋى مٷمكٸن. مۇنداي شەكتەۋلەر جۋرناليستەردٸ اككرەديتتەۋ جٶنٸندەگٸ جارييالانعان ەرەجەدە نەمەسە قۇرىلتايداعى باق ٶكٸلدەرٸنٸڭ جۇمىس تەرتٸبٸن رەتتەيتٸن ٶزگە دە قابىلدانعان قۇجاتتاردا كٶرسەتٸلمەگەن, دەپ ايتتى ۇيىمدار.
ولاردىڭ پٸكٸرٸنشە, جۋرناليستەردٸڭ جۇمىس تەرتٸبٸنە ەنگٸزٸلۋٸ مٷمكٸن جاڭا تالاپتار قۇقىقتىق ايقىندىق پەن بولجامدىلىق قاعيداتتارىنا ساي بولۋى كەرەك. كەسٸبي قىزمەتكە قاتىستى كەز كەلگەن شەكتەۋ زاڭدا ناقتى بەكٸتٸلٸپ, رەسمي تٷردە جارييالانۋى جەنە بارشاعا بٸردەي تەرتٸپپەن قولدانىلۋى قاجەت.
«بۇل جاعداي قولدانىلاتىن تالاپتاردىڭ قۇقىقتىق ايقىندىعى مەن بولجامدىلىعى تۇرعىسىنان سۇراقتار تۋعىزادى. جۋرناليستٸك قىزمەتكە قاتىستى كەز كەلگەن شەكتەۋدٸڭ ناقتى قۇقىقتىق نەگٸزٸ بولۋى, ول رەسمي تٷردە بەلگٸلەنۋٸ جەنە تٷسٸنٸكتٸ ەرٸ بٸرٸزدٸ تەرتٸپپەن قولدانىلۋى تيٸس», – دەپ ايتتى ۇيىمدار.
ۇيىمدار كونستيتۋتسييا مەن «ماسس-مەديا تۋرالى» زاڭدا جۋرناليستەردٸڭ اقپارات الۋىنا جەنە تاراتۋىنا قاتىستى بٸرقاتار كەپٸلدٸكتەر كٶزدەلگەنٸن ەسكە سالدى. اتاپ ايتقاندا, جۋرناليستەر مەملەكەتتٸك ورگاندارعا بارىپ, لاۋازىمدى تۇلعالاردىڭ قابىلداۋىندا بولۋعا جەنە اككرەديتتەلگەن ورگاننىڭ ٸس-شارالارىنا قاتىسۋعا قۇقىلى.
«قازاقستان كونستيتۋتسيياسى سٶز بوستاندىعىنا كەپٸلدٸك بەرەدٸ, تسەنزۋراعا تىيىم سالادى جەنە ەركٸمنٸڭ اقپاراتتى ەركٸن الۋ جەنە تاراتۋ قۇقىعىن بەكٸتەدٸ. «ماسس-مەديا تۋرالى» زاڭ جۋرناليستەرگە مەملەكەتتٸك ورگاندارعا بارۋعا, لاۋازىمدى تۇلعالاردىڭ قابىلداۋىندا بولۋعا, ٶزدەرٸن اككرەديتتەگەن ورگاننىڭ ٸس-شارالارىنا قاتىسۋعا, سونداي-اق زاڭدا بەلگٸلەنگەن جاعدايلاردى قوسپاعاندا, اۋديو, فوتو جەنە ۆيدەوتٷسٸرٸلٸم جاساۋعا تٸكەلەي قۇقىق بەرەدٸ», – دەپ ايتتى ولار.
ۇيىمدار مەملەكەتتٸك ورگان عيماراتىنداعى قاۋٸپسٸزدٸك تالاپتارىن ەنگٸزۋ قاجەتتٸگٸن جوققا شىعارمايدى. الايدا مۇنداي رەجيم جۋرناليستەردٸڭ كەسٸبي قۇقىقتارىن شەكتەمەۋٸ جەنە قوعام ٷشٸن ماڭىزدى اقپاراتقا قول جەتكٸزۋگە كەدەرگٸ كەلتٸرمەۋٸ تيٸس دەپ سانايدى.
«مەملەكەتتٸك ورگان عيماراتىنداعى قاۋٸپسٸزدٸك مەن وبەكتٸشٸلٸك رەجيم تالاپتارىنىڭ بولۋى زاڭدى ەرٸ قاجەتتٸ شارا. بٸراق ونى قولدانۋ جۋرناليستەردٸڭ كەسٸبي قۇقىقتارىن جەنە قوعامدىق ماڭىزى بار اقپاراتتى الۋ مٷمكٸندٸگٸن شامادان تىس شەكتەۋگە ەكەلمەۋٸ تيٸس», – دەپ ايتتى ۇيىمدار.
قۇقىق قورعاۋ جەنە جۋرناليستٸك ۇيىمدار دەپۋتاتتارمەن تٸكەلەي بايلانىس پارلامەنتتٸك جۋرناليستيكانىڭ اجىراماس بٶلٸگٸ ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. ولاردىڭ ايتۋىنشا, جۋرناليست دەپۋتاتپەن الدىن الا بەلگٸلەنگەن جەردە عانا كەزدەسۋگە مەجبٷر بولماۋى كەرەك. سەبەبٸ وتىرىستان كەيٸن دەپۋتاتقا جەدەل سۇراق قويۋ, پٸكٸرٸن ناقتىلاۋ نەمەسە قوعامدا تالقىلانىپ جاتقان مەسەلە بويىنشا جاۋاپ الۋ اقپاراتتىڭ جەدەل ەرٸ تولىق بەرٸلۋٸنە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
«جۋرناليست الدىن الا «دۇرىس» دەپۋتاتقا جازىلىپ, ونى ارنايى بەلگٸلەنگەن جەردە كٷتٸپ, اپپاراتقا ىڭعايلى سۇراقتاردى عانا قويۋعا مٸندەتتٸ ەمەس. بەيرەسمي كوممۋنيكاتسييالار — پارلامەنتتٸك جۋرناليستيكانىڭ ماڭىزدى بٶلٸگٸ. وتىرىستان كەيٸن دەپۋتاتتىڭ قاسىنا جەدەل بارىپ, ناقتىلاۋ نەمەسە قولايسىز سۇراق قويۋ, ٶزەكتٸ تاقىرىپ بويىنشا پٸكٸر الۋ مٷمكٸندٸگٸ — دەموكراتييالىق پارلامەنتتەگٸ باق جۇمىسىنىڭ قالىپتى تەجٸريبەسٸ», – دەپ ايتتى ۇيىمدار.
ولار جۋرناليستەرگە قاتىستى مۇنداي تەرتٸپتٸڭ پارلامەنت سايلاۋىنان كەيٸن جەنە جاڭا قۇرىلتاي جۇمىسىنىڭ العاشقى كٷندەرٸندە ەنگٸزٸلۋٸ قوعام ٷشٸن ەرەكشە ماڭىزدى كەزەڭدە اشىقتىقتى تٶمەندەتۋٸ مٷمكٸن ەكەنٸن ايتتى. سەبەبٸ جاڭا دەپۋتاتتاردىڭ ۇستانىمى, جۇمىس تەسٸلٸ جەنە سىنعا كٶزقاراسى دەل وسى ۋاقىتتا قوعام مەن باق تاراپىنان بەلسەندٸ زەرتتەلٸپ جاتىر.
«مۇنداي شەكتەۋدٸڭ پارلامەنت سايلاۋىنان كەيٸن جەنە جاڭا قۇرىلتاي جۇمىسىنىڭ العاشقى كٷندەرٸندە ەنگٸزٸلۋٸ ەسٸرەسە تٷسٸنٸكسٸز. دەل قازٸر قوعامعا جاڭا دەپۋتاتتاردىڭ قالاي جۇمىس ٸستەيتٸنٸ, قانداي ۇستانىمدا ەكەنٸ, سىنعا قالاي قارايتىنى جەنە ازاماتتار مەن باق ٶكٸلدەرٸنٸڭ سۇراقتارىنا جاۋاپ بەرۋگە دايىن با, سونى بٸلۋ ماڭىزدى», – دەپ ايتتى ولار.
ۇيىمدار قۇرىلتاي اپپاراتى مەن باسشىلىعىن جۋرناليستەردٸڭ جۇمىس تەرتٸبٸنە قاتىستى قولدانىستاعى ەرەجەلەردٸ اشىق جارييالاۋعا جەنە ٸس جٷزٸندە قولدانىلىپ وتىرعان تالاپتاردىڭ زاڭنامالىق نورمالارعا سەيكەستٸگٸن قامتاماسىز ەتۋگە شاقىردى.
«بٸز قازاقستان رەسپۋبليكاسى قۇرىلتايىنىڭ اپپاراتى مەن باسشىلىعىن باق ٶكٸلدەرٸنٸڭ جۇمىس ٸستەۋٸنە قاتىستى قولدانىستاعى ەرەجەنٸڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋگە جەنە ٸس جٷزٸندە قولدانىلىپ وتىرعان تەرتٸپتٸ رەسمي قابىلدانعان قۇجاتتار مەن جۋرناليستەردٸڭ كەسٸبي قىزمەتٸنە بەرٸلگەن زاڭنامالىق كەپٸلدٸكتەرگە سەيكەستەندٸرۋگە شاقىرامىز», – دەپ ايتتى ۇيىمدار.
سونىمەن قاتار ولار قۇرىلتايداعى ساياسي پارتييالار مەن فراكتسييالاردى دەپۋتاتتاردىڭ باق-پەن بايلانىسىن كٷشەيتۋگە شاقىردى. ۇيىمداردىڭ پٸكٸرٸنشە, قوعام دەپۋتاتتاردىڭ زاڭ شىعارۋ قىزمەتٸ مەن قۇرىلتايدا قابىلدانىپ جاتقان شەشٸمدەر تۋرالى اقپاراتتى ەركٸن الۋعا تيٸس.
«بٸز قۇرىلتايداعى ساياسي پارتييالار مەن فراكتسييالاردى دەپۋتاتتار مەن پارتييالاردىڭ باق-پەن اقپاراتتىق ٶزارا ٸس-قيمىلىن كٷشەيتۋگە شاقىرامىز. باق اۋديتوريياسىنىڭ دەپۋتاتتاردىڭ زاڭ شىعارۋ قىزمەتٸ, قابىلدايتىن شەشٸمدەرٸ جەنە قۇرىلتاي قابىرعاسىندا ەزٸرلەنٸپ جاتقان زاڭدار تۋرالى بٸلۋگە قۇقىعى بار ەكەنٸن تٷسٸنۋ قاجەت», – دەپ ايتتى ولار.
ۇيىمدار پارلامەنتتٸڭ اشىق جۇمىس ٸستەۋٸ مەن قاۋٸپسٸزدٸك شارالارىن قامتاماسىز ەتۋ بٸر-بٸرٸنە قايشى كەلمەيتٸنٸن اتاپ ٶتتٸ. سوندىقتان قاۋٸپسٸزدٸك تالاپتارى بەلگٸلەنگەن جاعدايدا دا جۋرناليستەردٸڭ اقپارات الۋ قۇقىعى مەن كەسٸبي قىزمەتٸنە بەرٸلگەن زاڭنامالىق كەپٸلدٸكتەر ساقتالۋى قاجەت.
«پارلامەنتتٸڭ اشىقتىعى مەن قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋ بٸر-بٸرٸنە قايشى كەلەتٸن مٸندەتتەر ەمەس. بۇل رەتتە قاۋٸپسٸزدٸك تالاپتارى مەن قوعامنىڭ مەملەكەتتٸك ورگاننىڭ قىزمەتٸ تۋرالى اقپارات الۋ قۇقىعى اراسىنداعى تەپە-تەڭدٸك ساقتالۋى تيٸس», – دەپ ايتتى «قۇقىقتىق مەديا-ورتالىق» قوعامدىق قورى, «ەدٸل سٶز» سٶز بوستاندىعىن قورعاۋ قورى, MediaNet حالىقارالىق جۋرناليستيكا ورتالىعى جەنە ادام قۇقىقتارى مەن زاڭدىلىقتى ساقتاۋ جٶنٸندەگٸ قازاقستاندىق بيۋرو.
