"ول كەزدە مەن قر ۇلتتىق بانكتە جۇمىس ٸستەيتٸنمٸن. ۆاليۋتالىق ينتەرۆەنتسييالارعا جاۋاپتى بولدىم. قالاي بولعانىن سول قالپىندا بايانداپ بەرەيٸن. ەشقانداي تسەنزۋراسىز". 2015-2016 جىلدارعى دەۆالۆاتسييا قالاي جاسالعانىن جەلٸدە اعىنان جارىلىپ, اشىق بايانداعان ۇلتتىق بانك ٶكٸلٸنٸڭ جازباسى وسىلاي باستالادى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
"ەڭ بٸرٸنشٸ سەبەپتەن باستايىن. ەگەر جازبام, ورتاسىنان ٷزٸلٸپ, ٷش كٷن بويى پاراقشامدا تٷك بولماسا, دەمەك مەن ۇقك-دا وتىرعانىم. بٸرٸنشٸ سەبەپ. مۇناي باعاسى 110 دوللاردان 45-كە, ودان سوڭ 30 دوللارعا تٷستٸ. ەرينە, مۇندايدا قازاقستان ەسٸرتكٸگە تەۋەلدٸ ادام سەكٸلدٸ دوزاسىز قالدى. بٸز مۇناي اقشاسىنان 65% تابىس تاباتىنبىز, ال اقشا باعامى قولدان بەكٸتٸلەتٸن. ەكٸنشٸ سەبەپ. رەسەيدە قىرىم, سانكتسييا جەنە مۇناي باعاسىنىڭ قۇلدىراۋىنان كەيٸن رۋبل 30-دان 70-كە بٸر-اق كٶتەرٸلدٸ. ال بٸزدە شە? بٸز بولساق, باياعى ەدەتٸمٸزگە باسىپ, تەڭگەنٸ قولدان ۇستاپ تۇردىق. ەش ساسپايتىنىمىزدى كٶرسەتٸپ. سالدارىنان رەسەيلٸك ارزان تاۋار ەلٸمٸزگە لاپ قويدى. حالىق رف-دان بەرٸن تاسي باستادى. ول كەزدە رۋبل باعامى - 2,6 تەڭگە. وتاندىق بيزنەستٸڭ باسىنا كٷن تۋدى. ارزان مۇناي, ارزان يمپورت, جۇمىس باسىندا ٶلٸپ قالاتىن شىعارمىن دەپ ويلادىم", دەپ جازادى Threads جەلٸسٸندەگٸ انونيم.
2015 جىلدىڭ تامىزىنا دەيٸن ۇلتتىق بانك 1 اقش دوللارىنىڭ قۇنىن باسىندا 150 تەڭگەدەن ۇستادى, ودان كەيٸن 185, سەلدەن سوڭ 188 تەڭگە ەتتٸ. بۇل ەكسپورتتاۋشىلارعا ۇنامادى. ولار 230,250 تەڭگە دەگەن ناقتى باعامدى قالادى. 300 تەڭگە بولسا, تٸپتٸ جاقسى.
ۇلتتىق بانك شاماسى كەلگەنشە قارسىلاستى. تۇراقتىلىق تۋرالى ايتىپ, قايتا-قايتا ەل الدىنا شىعىپ وتىردى. ودان كەيٸن اقىرى بولار ٸس بولدى...
2015 جىل تامىز: تەڭگە اۋىتقىمالى باعامعا قالاي كٶشتٸ, سولاي "قۇلادى": بٸر تەۋلٸك ٸشٸندە 30 %.
"ۇلتتىق بانك ەدەل-جەدەل جيىن ٶتكٸزٸپ: "فيسكالدى ايىرمانى جابامىز, بانكتەرگە كٶمەكتەمٸز", دەپ مەلٸمدەيدٸ. ال, شىنتۋايتىندا كٸم كٸمدٸ قۇتقارعانى بەلگٸلٸ عوي. بٸردەن جٷيە قۇراۋشى ەلٸمٸزدەگٸ 5 ٸرٸ بانكتٸڭ توپ-مەنەدجەرلەرٸ شاقىرىلادى, ونىڭ ٸشٸندە قازكوم, حالىق تا بار. زالدا ۇلتتىق بانك باسشىسى, اقوردادان ەكٸ-ٷش ادام, قۇزٸرەتٸ جوق, بٸراق ىقپالدى ادامدار (كٸمدەر ەكەنٸن ٶزدەرٸڭٸز اۋىپ كٶرٸڭٸزدەر) وتىردى. "كٸمگە كٶمەكتەسەمٸز" دەپ ٶزدەرٸنشە باستارىن قاتىرۋدا. دەۆالۆاتسيياعا شامامەن 2 اپتا قالعان كەز. جيىن ٶتٸپ جاتىر. بارلىق "جۇلدىز" ورنىندا. بٸر ساعاتتان كەيٸن باسشىلىق ول اراعا مەنٸ شاقىرادى. اناليتيكالىق ەسەپ بەرۋٸم ٷشٸن. شىقتىم دا بارلىعىن ايتىپ, كٶرسەتٸپ شىقتىم. ول ارادان مەنٸڭ ايتقاندارىمدى قۇلاعىنا قىستىرعان بٸرەۋ دە بولماعانىن ايقىن بٸلٸپ شىقتىم. نەگٸزٸنەن, كەلٸسٸمشارتتار قىزۋ تالقىلاندى,كٸم قانشا پايدا تابادى, ال قايسى قانشا جوعالتادى دەگەن تۇرعىدا. ال حالىق تۋرالى بٸر سٶز جوق. قاراشاعا كەلگەندە ولاردى تەك بٸر-اق نەرسە الاڭداتادى: دٷربەلەڭ بولماسا بولدى. اتالعان جيىننان كەيٸن قاۋٸپسٸزدٸكتٸ ارتتىرۋ تۋرالى بۇيرىق بەرٸلگەنٸن بٸلدٸم (كٸمدٸ كٸمنەن قورعاۋ كەرەك ەكەنٸن ۇققانىن شىعارسىزدار). جاس كوماندانىڭ 2 تومنان تۇراتىن اناليتيكاسىن وسىلايشا كەرەكسٸز ەتٸپ تاستادى. ٶيتكەنٸ كەلٸسٸمشارت بويىنشا قاجەتتٸ 350 تەڭگە وندا قامتىلماعان! بٸز اۋىتقىمالى اقشا باعامىنىڭ دەلٸزٸ 230-240 تەڭگە دەپ كٶرسەتكەنبٸز. ايتقانداي, ول ارادا رەسەيلٸك وليگارحتار دا وتىردى", دەپ جازادى ول.
ونىڭ ٷستٸنە حالىقتى الداۋسىراتىپ ۇستاۋ ٷشٸن بيۋدجەتتەگٸلەردٸڭ جالاقىسىن, زەينەتاقىنى, ەلەۋمەتتٸك تٶلەمدەردٸ ازداپ بولسىن, كٶتەرۋ كەرەك بولدى. باعدارلامالار تاعى بار. دەۆالۆاتسييا جاساماس ٷشٸن قانداي قۇرالداردى قولدانۋعا بولاتىنىن ويلاپ كٶرٸڭٸزدەرشٸ? جوق, ونى قايتەمٸز, بار شىعىندى پوليتسيياعا, قاۋٸپسٸزدٸكتٸ ارتتىرۋعا جۇمسايىق, 370 تەڭگەنٸ بٸرتٸندەپ ەمەس, بٸردەن جاسايىق دەستٸ.
ال رەسەي شە, ولار بٸزگە قاراپ, ٷنسٸز وتىردى دەيسٸز بە? رف دا مۇناي باعاسى ارزانداپ, سانكتسييا قىسپاعى ٷدەگەن سوڭ رۋبلدٸ "قۇلاتتى". ولار ۇلتتىق قورداعى اقشانى بٸز سەكٸلدٸ "جاقپادى". ال بٸز جاساندى تٷردە ۇلتتىق ۆاليۋتانى قولداپ, اياماي «جاقتىق». رۋبل ارزانداپ, قازاقتار قۋانىپ جٷر, ەكونوميكا بولسا, شەتٸنەن بٷلٸنۋدە.
"مەملەكەتتٸك بانكتەر اراسىندا بٸرنەشە جابىق كەزدەسۋ بولدى. ولاردى ميى جەتپەيدٸ, نە بولىپ, نە قويىپ جاتقانىنان. بٸزدٸڭ جاساندى ەرەكەتەمٸز ولارعا دا تەرٸس ەسەر ەتتٸ. ەر كەز ٷستەلدٸ توقپاقتاپ, تەڭگەنٸ ەركٸن دەلٸزگە جٸبەرۋ تالاپ ەتٸلدٸ. سٶيتٸپ ەكٸ قىسپاقتىڭ ورتاسىندا قالدىق: بٸر جاعىنان رف, بٸر جاعىنان ٶز ەلەگٸمٸز. باستارىن ٶتٸرٸك قاتىرىپ, ٶز ەسەبٸمٸزدٸ تٷگەندەپ جٷرگەنٸمٸزدٸ تٷسٸنگەن رف اقىرى ٶز پوزيتسيياسىن اشىق تانىتتى: نە تەڭگە باعامىن ەركٸنە جٸبەرەسٸزدەر, نە بٸز شەكارانى جابامىز. راسىندا, ول كەزدە شەكارا ماڭى ٶڭٸرلەر تاۋارلارىنان ايىرىلىپ جاتتى. ول كەزدە بٸزگە دەۆالۆاتسييانى جۇمساق جاساۋ تۋرالى ٷكٸم بەرٸلگەن, الايدا كٶرشٸنٸڭ ۋلتيماتۋمىنان كەيٸن بٸزدە تاڭداۋ قالمادى. ەگەر رەسەي سەكٸلدٸ بٸردەن دەۆالۆاتسييا جاساعاندا, شامامەن 28 ملرد دوللار ٷنەمدەر ەدٸك. ودان بايىپ كەتكەن ەشكٸم جوق, ال حالىققا بەرٸبٸر. ەرتەرەك, ويبايعا باساتىندىعىمىز بولماسا", - دەيدٸ انونيم.
2015 جىل 20 تامىز. 1 اقش دوللارى 187 تەڭگەدەن 255 تەڭگە, ٸلە-شالا 377 تەڭگە بولدى.
"2015 جىل 19 تامىز. دوساەۆ: "بٸز كەز كەلگەن ستسەنارييگە دايىنبىز, بٸراق دەۆالۆاتسييا جاساۋعا نەگٸز جوق" دەپ مەلٸمدەدٸ ەل الدىنا شىعىپ. الايدا ول ەرتەڭ قارالى بەيسەنبٸ ەكەنٸن ول جاقسى بٸلٸپ تۇردى. ەسٸرەسە, الدىن الا لانكاستەر بٸلدٸ. تاعى كٸمدەر بٸلدٸ دەيسٸزدەر مە? قارجىلىق-ٶندٸرٸستٸك توپتار, اقورداعا جاقىندار. ولار دوللاردى شٸلدە ايىندا ساتىپ الىپ قويدى, سودان كەيٸن باعا شىڭىنا جەتكەندە ساتتى. كۆازيمەملەكەتٸك كومپانييالار, سامۇرىق-قازىنا, بجزق, قمگ جەنە باسقالارى. ولار ٶزدەرٸن, تٸپتٸ جابايى ۇستادى. شەنەۋنٸكتەر. ولار بەرٸن بٸلۋگە تىرىسىپ, بارلىق جەرگە باسىن سۇعۋمەن بولدى. باستىسى – بارلىعى شەتٸنەن قولدارىنان تٷك كەلمەيتٸن ميسىزدار, بٸراق قولدارىندا قىرعىن اقشا بار", دەپ جازادى ول.
قازاقستان 1,5 جىلدا ۇلتتىق قورداعى 28 ملرد دوللارى "جاعىپ تاستاعان". جەي عانا...
"كٷندە كەشكٸسٸن مەنٸڭ كابينەتٸمدە ەسەپ-قيساپ جٷرگٸزٸلەدٸ. اقشا باعامىن جاساندى جولمەن ۇستاپ تۇرۋ ٷشٸن 100-دەن 500 ملن دوللارعا دەيٸنگٸ كٶلەمدٸ رەزەرۆتٸك قوردان نارىققا شىعارۋ ٷشٸن. ەر كەز بولىپ جاتقان وقيعالار ٷشٸن ٶزٸمدٸ كٸنەلٸ سەكٸلدٸ سەزٸنەتٸنمٸن. ايقاي-ۇرىس. باسشىم تٶبەمە كەلٸپ تٶنگەندە, ونىڭ تٷرٸنە قاراپ تۇرىپ: "قازٸر ينفاركتى ۇستاپ قالسا قايتەمٸن" دەپ ويلايتىنمىن. ەندٸ كٸنەلٸ كٸم دەگەنگە كەلەيٸك. 10 جىلدان كەيٸن مۇنى ايتۋ وڭاي, ەرينە. ول كەزدە بارلىعىنىڭ باسى داڭ, نە بولىپ, نە قويىپ جاتقانىن دۇرىستاپ ۇعىنىپ-تٷسٸنبەدٸ دە عوي. ال جۇمىستان شىعىپ كەتۋگە تاعى بولمايدى. №1 كٸنەلٸ. نان. ول ادامداردىڭ نارازىلىعىنان قاتتى قورىقتى, تاڭداۋعا كەلگەندە قاتتى كٸبٸرتٸكتەدٸ. ونىڭ ادامدارى ارقىلى قاتتى قىسىم جاسالدى. اقشا تٷك ەمەس, باستىسى – ابىروي. وسىلاي دەدٸ. جوعارىعا كٷندە ەسەپ بەرۋ ٷشٸن جٷگٸرەمٸن. سوندا ايتاتىنىم, بٷگٸن قانشا اقشا "جاققانىمىز" تۋرالى. سودان كەلەسٸ تاراپ مەنەن: "بۇل قالاي, كٶپ پە" دەپ سۇرايدى. بٸردەن جاۋاپ بەرمەيمٸن. "ماسقارا, بۇل گرۋزييا مەن قىرعىزستاندى قوسا العانداعى جىلدىق بيۋدجەتتەرٸ عوي" دەپ ٸشتەي جاۋاپ بەرٸپ, ٸشتەي ٶرت بولامىن...", - دەيدٸ انونيم.
ال وسىنىڭ بەرٸنەن حاباردار جازبا اۆتورى بايىعان بولار دەپ ويلاساڭىزدار, قاتەلەسەسٸزدەر.
"ٶكٸنٸشكە قاراي, ول كەزدە مەندە اقشا بولعان جوق, كەرٸسٸنشە 28 ملن تەڭگە قارىزىمىز بار ەدٸ. انام قولىنا تيگەن جالاقىسى 80 مىڭ تەڭگەنٸ ايىرباستاۋعا تىرىسىپ كٶردٸ, بٸراق اقشا ايىرباس ورىندارى بوس ەدٸ, دوللار بولمادى. يە, بۇرىن ٶزٸمەن بٸرگە جۇمىس ٸستەگەن جٸگٸتتەردٸ قۇلاقتاندىرۋعا تىرىستىم. ٶيتكەنٸ ولار ول كەزدە ەلٸمٸز ٷشٸن ماڭىزدى ەرٸ قۇنى 108 ملن دوللار بولاتىن جوبامەن اينالىسىپ جاتقان. ەرينە, دوللارداي نەسيە العان. تەڭگەگە قايتا قارجىلاندىرىپ كٶرٸڭٸزدەر دەدٸم. سٶيتسەم, بتسك ورتاڭعى ساۋساعىن كٶرسەتٸپتٸ ولارعا, ەندٸ شە... مورال: دەۆالۆاتسييا اياق-استى بولمايدى. ول "كەرەك ادامدار" دوللاردى كٶپتەپ ساتىپ الىپ قويعاندا بولادى.
تٷپتەپ كەلگەندە, شيكٸزات تابىسىنا تەۋەلدٸ ەلدە ەكسپورتتاۋشىلاردىڭ مٷددەسٸ الدىڭعى ورىنعا شىعادى ەكەن.
"ەندٸ مۇنىڭ بارلىعىنىڭ استارىندا نە جاتقانىن ايتايىن: بۇل اراداعى باستى ويىنشى – ەكسپورتتاۋشى. ول مۇناي, گاز, مەتال, استىق جەنە باسقاسىن ساتىپ, دوللارداي تابىس تابادى. ال جالاقىلار, سالىقتار, جالداۋ قۇنى, كوممۋنالدىق قىزمەتەر تاريفتەرٸ, بارلىعى تەڭگەلەي جٷرەدٸ. بۇدان شىعاتىن قاراپايىم لوگيكا مىنانداي: تەڭگە قانشالىقتى وسال بولسا, سونشا ەربٸر دوللار ٷشٸن ارتىق اقشا الىنادى", دەگەن ول سول كەزەڭدٸ بىلايشا سيپاتتايدى: "ول كەزدە بٸرەۋ قايتا سايلانىپ الدى, تاعى بٸرەۋٸ بار سوققىنى ٶزٸ قابىلدادى, ال تاعى بٸرەۋلەرٸ ەدەل-جەدەل اكتيۆتەرٸن سىرتقا شىعارىپ جاتتى, تاعى بٸرٸ ەكٸ الاقانىن ىسقىلاپ, ناعىز ۇرىمتال سەتتٸ كٷتٸپ تۇردى, ال تاعى بٸرٸ شىنىمەن دە ەلٸ ٷشٸن قاتتى ۋايىمداپ, كٶزٸنە جاس الدى...".
