Halyk Finance باسقارماسى تٶراعاسىنىڭ كەڭەسشٸسٸ, قارجىگەر-مامان مۇرات تەمٸرحانوۆ تەڭگەنٸڭ قۇلدىراۋى ۇلتتىق بانك ساياساتىنىڭ تيٸمسٸزدٸگٸن تاعى بٸر دەلەلدەدٸ دەپ سانايدى. سٶيتكەن ول 2024 جىلداعى تەڭگەنٸڭ قۇنسىزدانۋ حرونولوگيياسىن كەلتٸرٸپ, ەر كەزدە قانداي قاتەلٸكتەرگە جول بەرٸلگەنٸن اتاپ كٶرسەتەدٸ, دەپ جازادى Dalanews.kz.
قارجىگەر قازان ايىندا دا ۇلتتىق بانككە جٷرگٸزٸپ وتىرعان اقشا باعامىنا قاتىستى ساياساتى تيٸمسٸز ەكەنٸن بەتٸنە باسقانىن ايتادى.
ۇلتتىق بانك قازانداعى قاتەلٸگٸن قاراشا ايىندا دا اينا-قاتەسٸز قايتالادى
"ولار سول كەزدە تەڭگەنٸڭ ەلسٸرەۋٸنە ٸرگەلٸ فاكتورلار جوعىنا قاراماستان ۇلتتىق ۆاليۋتاعا شاققاندا 1 اقش دوللارىنىڭ 490 تەڭگە دەگەن پسيحولوگييالىق شەكتٸ ەڭسەرۋٸنە جول بەردٸ. سول كەزدەگٸ جاعداي قاراشانىڭ اياعىندا جەنە جەلتوقساننىڭ بٸرٸنشٸ جۇمىس كٷنٸندە دە اينا-قاتەسٸز قايتالاندى. تەك بٸر سول جولعىسىندا - قاراشا ايىنىڭ سوڭىندا ۇلتتىق بانك ۆاليۋتالىق ينتەرۆەنتسييالارعا 1 ملرد دوللار جۇمسادى", - دەيدٸ مۇرات تەمٸرحانوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, قاراشا ايىنىڭ سوڭىندا قازاقستاننىڭ ۆاليۋتا بيرجاسىندا ٸشكٸ جەنە سىرتقى نارىقتا دا ۇسىنىس بولماعان كەزدە ۆاليۋتاعا دەگەن ٷلكەن سۇرانىس پايدا بولىپ, دٷربەلەڭ تۋدى. سالدارىنان تەڭگەگە شاققاندا 1 اقش دوللارىنىڭ باعامى 500 دەگەن پسيحولوگييالىق شەكتٸ ەڭسەرٸپ, بۇل سۇرانىستى ودان ەرٸ كٷشەيتە تٷستٸ. 28 قاراشادا بيرجادا تەڭگەگە شاققانداعى امەريكالىق ۆاليۋتانىڭ ەڭ جوعارى باعامى 519,7-نٸ قۇرادى. قاراشا ايىنىڭ سوڭىندا ۇلتتىق ۆاليۋتانىڭ قۇلدىراۋىن توقتاتۋ ٷشٸن ۇلتتىق بانك 1 ميلليارد دوللارعا ۆاليۋتالىق ينتەرۆەنتسييالار جٷرگٸزە باستادى. وسىعان قاراماستان, دٷيسەنبٸدە ۆاليۋتا بيرجاسىندا دٷربەلەڭ باسىلمادى, 1 اقش باعامى ەڭ جوعارى مەن - 530,8-دٸ قۇرادى.
"سوڭعى كەزدەرٸ ٸشكٸ, سول سەكٸلدٸ سىرتقى نارىقتا دا كٷتپەگەن جەردەن دٷدامال كٷي پايدا بولدى, نەتيجەسٸندە ۇلتتىق بانك ساياساتىنىڭ بٸز ايتىپ وتىرعان مەسەلەلەرٸ قايتادان ايقىن كٶرٸنٸپ قالدى. بٸزدٸڭ ويىمىزشا, تەڭگەگە دەگەن سەنٸمسٸزدٸك جەنە قازاقستاندا شەتەل ۆاليۋتاسىنا دەگەن ەرەكشە تۇراقتى جوعارى سۇرانىستىڭ تۋىنداۋى ٷكٸمەتتٸڭ بيۋدجەتتٸك ساياساتىنىڭ كەزەڭدٸلٸگٸمەن بايلانىستى. سوعان قاراماستان, بٸزدٸڭ ويىمىزشا, ۇلتتىق بانك ٶزٸنٸڭ اقشا باعامى ساياساتىن جٷرگٸزۋ كەزٸندە باسقارۋعا كەلەتٸن تەڭگەنٸڭ ەركٸن جٷزۋ كەڭٸستٸگٸن پايدالانا وتىرىپ, وعان ىقپال ەتۋشٸ ٸرگەلٸ فاكتورلاردان بولاتىن ٷلكەن اۋىتقۋلاردى دەيەكتٸ تٷردە تەگٸستەي وتىرىپ, ەلدەقايدا كٶپ نەرسە اتقارا الار ەدٸ", - دەيدٸ ول.
2024 جىلدىڭ سوڭىندا 1 اقش دوللارى قانشا بولادى
"قىركٷيەك ايىندا 2024 جىلدىڭ اياعىنداعى تەڭگەگە شاققانداعى 1 اقش دوللارىنا قاتىستى بولجامىمىز (ٸرگەلٸ فاكتورلار نەگٸزٸندە ەسەپتەلگەن باعام) 485-تٸ قۇرادى. ول كەزدە اقش-تاعى سايلاۋ نەتيجەلەرٸ بەلگٸلٸ بولعان جوق جەنە 2024 جىلدىڭ اياعىندا مۇنايدىڭ بٸر باررەلٸنە قاتىستى كٷتٸلگەن باعام 75-80 دوللار ارالىعىندا ەدٸ. سونداي-اق قىركٷيەك ايىندا ۇلتتىق قوردان اعىمداعى جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن بيۋدجەت قاجەتتٸلٸگٸ ٷشٸن 2 ترلن تەڭگە مٶلشەرٸندە قوسىمشا ترانسفەرت الىناتىندىعى بەلگٸلٸ بولدى. وسىلايشا 2024 جىلى ۇلتتىق قوردان ۆاليۋتا الىپ, ساتۋدىڭ اي سايىنعى جوعارى دەڭگەيٸ بۇل جولى دا ساقتالدى. ايتا كەتەيٸك, قازاقستاننىڭ ۆاليۋتا بيرجاسىندا ۇلتتىق قوردان ٷلكەن كٶلەمدە دوللار الىپ, ساتۋ تەڭگەنٸڭ نارىقتان تىس نىعايۋ قۇبىلىسىنا ەكەلٸپ سوقتىرادى", - دەيدٸ ول.
5 قاراشادا دونالد ترامپ اقش سايلاۋىندا جەڭٸسكە جەتتٸ, ال ونىڭ سايلاۋالدى ۋەدەلەرٸ اقش دوللارىنىڭ جاھاندىق سيپاتتا نىعايۋىن جەنە مۇناي باعاسىنىڭ بٸرشاما تٶمەندەۋٸن قامتاماسىز ەتتٸ. سونداي-اق بۇل 2025 جىلى دا مۇناي باعاسىن ودان ەرٸ تٶمەندەيتٸندٸگٸ تۋرالى پايىمدى كٷشەيتٸپ, كٶپ ەل بۇل رەتتەگٸ بولجامدارىنا ٶزگەرٸس ەنگٸزۋٸنە تۋرا كەلدٸ.
"اتاپ ايتقاندا, 29 قاراشادا ۇلتتىق بانك 2025 جىلى مۇنايدىڭ بٸر باررەلٸنٸڭ ورتاشا بولجامدى باعاسىن 75-تەن 70 دوللار دەپ ٶزگەرتتٸ. جالپىلاي العاندا, تەڭگە باعامى حالىقارالىق دوللار يندەكسٸنە قاتىستى ٶزگەرگەن جوق, الايدا قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ شيكٸزاتقا تەۋەلدٸلٸگٸنە بايلانىستى تەڭگەگە مۇناي باعاسى ەلەۋلٸ ەسەر ەتتٸ, ەسٸرەسە وسى سٶز ەتٸپ وتىرعان كەزەڭدە ايتارلىقتاي سەزٸمتال بولدى. اتالعان ٸرگەلٸ فاكتورلار ٶزگەرٸسٸنە بايلانىستى, اقش-تاعى سايلاۋدان كەيٸن بٸردەن بٸز 2024 جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن ۇلتتىق قوردان ايتارلىقتاي كٶلەمدە دوللار الىنىپ, ساتىلاتىنىن ەسكەرە وتىرىپ, USD/KZT باعامى بويىنشا بولجامىمىزدى 485-تەن 495-كە ٶزگەرتتٸك", - دەيدٸ قارجىگەر.
سودان كەيٸن 21 قاراشادا رەسەيدٸڭ 52 نەسيەلٸك ۇيىمىنا, ونىڭ ٸشٸندە رەسەي گازىنىڭ شەتەلدٸك تۇتىنۋشىلارىمەن ەسەپ ايىرىسۋ جٷرگٸزٸلگەن "گازپرومبانككە" قارسى جاڭا اۋقىمدى سانكتسييالار سالىنا باستادى. وسىدان كەيٸن بٸرنەشە كٷن ٸشٸندە رەسەيدە رۋبلگە شاققانداعى 1 اقش دوللارى ۋكراينادا سوعىس باستالعان كەز - 2022 جىلداعى ەڭ تٶمەنگٸ دەڭگەيگە, وندا دا پسيحولوگييالىق شەك — 100 رۋبلدٸ ەڭسەردٸ. بٷگٸنگٸ تاڭدا رەسەيدە رۋبلگە شاققاندا 1 اقش دوللارىنىڭ رەسمي باعامى 107-نٸ قۇرايدى.
"بٸزدٸڭ ويىمىزشا, جاڭا سانكتسييالارعا بايلانىستى رەسەيدە رۋبل باعامىنىڭ قۇلدىراۋى قازاقستانداعى ۆاليۋتا بيرجاسىندا دوللارعا دەگەن سۇرانىستى تۋدىردى, ٶيتكەنٸ حالىق پەن بيزنەس اراسىندا تەڭگە باعامى دوللارعا, رۋبلدٸڭ دوللارعا تەۋەلدٸلٸگٸ جوعارى دەپ سانايتىندار بار. سونداي-اق بٷگٸنگٸ تاڭدا رەسەيدەن كەلەتٸن يمپورت قازاقستانداعى بارلىق يمپورتتىڭ 29%-ىن قۇرايدى, بۇل ايتارلىقتاي ٷلەس بولىپ تابىلادى جەنە رەسەيدەگٸ رۋبل باعامىنداعى كٷرت ٶزگەرٸسكە ۇلتتىق ۆاليۋتا باعامى رەاكتسييا جاسايتىنىن بٸلدٸرەدٸ. الايدا, قازاقستاننىڭ بارلىق سىرتقى ساۋدا-ساتتىق (يمپورتتىق جەنە ەكسپورتتىق) وپەراتسييالارىنداعى رۋبلمەن ەسەپ ايىرىسۋ ٷلەسٸ سالىستىرمالى تٷردە از, دەمەك رەسەيدەگٸ رۋبل باعامى ٶزگەرٸسٸنە تەڭگە باعامىنىڭ رەاكتسيياسى دا سالىستىرمالى تٷردە شامالى بولۋى كەرەك. قاراشا ايىنىڭ سوڭىندا رەسەيدەگٸ رۋبلدٸڭ ايتارلىقتاي ەلسٸرەۋٸنە بايلانىستى بٸز USD/KZT باعامى بويىنشا بولجامىمىزدى 2024 جىلدىڭ سوڭىندا (ٸرگەلٸ فاكتورلار نەگٸزٸندە ەسەپتەگەندە) 495-تەن 505-كە (ٶسٸم - 2%) ٶزگەرتتٸك", - دەيدٸ ول.
دەگەنمەن 2 جەلتوقسانداعى 1 اقش دوللارىنىڭ ورتاشا باعامى 524,79 دەڭگەيٸندە قالىپتاستى. 2024 جىلعى جەلتوقساندا ۇلتتىق بانك بجزق ٷشٸن ۆاليۋتا ساتىپ المايدى, ۇلتتىق قوردان 800-دەن 900 ميلليون دوللارعا دەيٸنگٸ مٶلشەردە ۆاليۋتا الىپ, ساتۋدى جوسپارلاپ وتىر. 2024 جىلعى 19 قاراشاداعى ٷكٸمەتتٸڭ قاۋلىسىنا سەيكەس, كۆازيمەملەكەتتٸك سەكتور سۋبەكتٸلەرٸ ۆاليۋتالىق تٷسٸمدەرٸنٸڭ 50% -ىن مٸندەتتٸ تٷردە ساتۋ تەڭگەگە ايىرباستاۋ تۋرالى نورما قايتا قالپىنا كەلتٸرٸلدٸ.
ۇلتتىق بانكتٸڭ باعالاۋى بويىنشا, مۇنداي جاعدايدا اي سايىن كۆازيمەملەكەتتٸك سەكتور تۇراقتى تٷردە 500 ملن دوللار ساتادى, ال بۇل ٶز كەزەگٸندە ۆاليۋتا نارىعىن تۇراقتاندىرادى.
"2025 جىلعا ارنالعان دوللار باعامىنا قاتىستى بولجامدى بٸز اقش-تىڭ جاڭا پرەزيدەنتٸنٸڭ سايلاۋالدى ۋەدەلەرٸن ورىندالۋىنا قاتىستى ايقىندىلىقتىڭ جوق بولۋىنا بايلانىستى كەلەسٸ جىلدىڭ قاڭتار نەمەسە اقپان ايلارىندا ۇسىناتىن بولامىز. ال قازٸر تەڭگەنٸڭ بولاشاق قۇنسىزدانۋى ەڭ ماڭىزدى فاكتور - مۇنايدىڭ بٸر باررەلٸنٸڭ قۇنى 60 دوللارعا جۋىقتاعاندا مٷمكٸن دەپ ناقتى ايتۋعا بولادى", - دەيدٸ مۇرات تەمٸرحانوۆ.
كٶپتەگەن ساراپشىلار تەڭگەگە شاققاندا بٸزدەگٸ 1 رۋبل 5,0 تەڭگەدەن تٶمەن دەڭگەيدە نىعايۋى رەسەيدەن كەلەتٸن يمپورتتىڭ تەز ٶسٸمٸنە ەكەلٸپ سوعادى, سالدارىنان وتاندىق تاۋار ٶندٸرۋشٸلەر, ەسٸرەسە اۋىلشارۋاشىلىعىنداعىلار زارداپ شەگەدٸ دەپ پايىمدايدى.
"بٸزدٸڭ ويىمىزشا, مۇنداي جاعداي قازاقستان ەكونوميكاسىنا قاتتى تەرٸس ەسەر ەتە قويمايدى. يە, وسال رۋبل رەسەيدەن قازاقستانعا ەكسپورتتى ۇلعايتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ, بٸراق سونىمەن بٸرگە رەسەيدە ينفلياتسييا كٷرت ٶسەدٸ, ال كٶتەرٸلگەن رۋبلدەگٸ باعالار رۋبلگە شاققانداعى تەڭگەنٸڭ شامالى تٶمەندەگەن باعامىنداعى ايىرمانى ٶتەيدٸ. سونداي-اق رەسەي يمپورتى ٶسٸمٸنە قاتىستى باسقا دا شەكتەۋلەر بار. جالپىلاي العاندا, ەگەر رۋبلگە شاققاندا تەڭگە 4,0 مەندە نىعايا تٷسسە, بٸز ودان پروبلەما تۋىندايدى دەپ سانامايمىز", - دەيدٸ قارجىگەر.
جۇرتتىڭ ۇلتتىق ۆاليۋتاعا دەگەن سەنٸمٸ نەگە تٶمەن
"بٸزدٸڭ ويىمىزشا, 2 جەلتوقساندا قالىپتاسقان تەڭگەگە شاققانداعى 1 اقش دوللارىنىڭ باعامى (524,79 USDKZT) ٸرگەلٸ فاكتورلارعا ساي كەلمەيدٸ. بٸزدٸڭ ەسەپتەۋلەرٸمٸز بويىنشا, ٸرگەلٸ فاكتورلارعا نەگٸزدەلگەن كۋرس 505 اۋماعىندا بولۋى كەرەك. جالپى, قاراشا ايىنىڭ سوڭىندا ۇلتتىق بانكتٸ 1 ملرد دوللارعا ۆاليۋتالىق ينتەرۆەنتسييالار جٷرگٸزۋگە مەجبٷر ەتكەن دوللارعا قاتىستى دٷربەلەڭ, سودان كەيٸن جەلتوقساننىڭ بٸرٸنشٸ جۇمىس كٷنٸندە تەڭگەنٸڭ ودان ەرٸ ەلسٸرەۋٸ بيزنەس پەن حالىقتىڭ ۇلتتىق ۆاليۋتا باعامىنا دەگەن سەنٸمٸنٸڭ تٶمەندٸگٸن كٶرسەتەدٸ. ۇلتتىق ۆاليۋتاعا دەگەن سەنٸمسٸزدٸك, ەڭ الدىمەن, قازاقستاندا تەڭگە باعامىنىڭ قالاي قالىپتاساتىنىن تٷسٸنبەۋمەن بايلانىستى", - دەيدٸ ول.
بيىلعى جىلدىڭ بٸرٸنشٸ جارتىجىلدىعىندا تەڭگەگە شاققانداعى 1 اقش دوللارىنىڭ ورتاشا باعامى 449-دى قۇرادى, مامىر ايىندا ورتاشا باعام ودان دا تٶمەن بولدى — 442.
"بٸزدٸڭ ويىمىزشا, جىلدىڭ بٸرٸنشٸ جارتىسىندا تەڭگەنٸڭ نىعايۋى ەكونوميكاداعى ٸرگەلٸ فاكتورلاردىڭ جاي-كٷيٸن تانىتپايدى. تەڭگەنٸڭ بۇلايشا نىعايۋى بيۋدجەت ساياساتىنىڭ كەزەڭدٸلٸگٸمەن جەنە بيۋدجەتتٸك تەرتٸپتٸڭ وسالدىعىمەن بايلانىستى. شٸلدە ايىنىڭ سوڭىنا دەيٸن ۇلتتىق قوردان جىل بويىنا جوسپارلانعان ترانسفەرتتەردٸڭ بارلىق كٶلەمٸ پايدالانىلدى. جىلدىڭ بٸرٸنشٸ جارتىجىلدىعىندا ترانسفەرتتەردٸ جەدەل پايدالانۋ ۇلتتىق قوردان كٶپتەپ ۆاليۋتانىڭ الىنعانىن, ونىڭ اسىرا كٶلەمدە ساتىلعانىن بٸلدٸرەدٸ, بۇل تەڭگەنٸڭ نەگٸزسٸز نىعايۋىنىڭ تٷرتكٸ بولدى. بٸز ٷنەمٸ ايتىپ جٷرگەنٸمٸزدەي, دۇرىس قۇرىلعان كونترتسيكلدٸ بيۋدجەتتٸك ساياسات ۇلتتىق ۆاليۋتا باعامىنىڭ مۇناي باعاسىنا دەگەن تەۋەلدٸلٸگٸن تٶمەندەتٸپ, ونى تۇراقتى ەتە تٷسەدٸ. الايدا, بٷگٸنگٸ تاڭدا بيۋدجەت ساياساتىنىڭ كەزەڭدٸلٸگٸنەن بٶلەك, نەگٸزگٸ پروبلەمالاردىڭ بٸرٸ - ۇلتتىق قوردان اي سايىن ۆاليۋتا الىپ, ساتۋدا بٸركەلكٸلٸكتٸڭ بولماۋى, بۇل تەڭگەنٸڭ ايىرباس باعامىنىڭ قۇبىلمالىلىعىن كٷشەيتٸپ, ول ٶز كەزەگٸندە نارىق پەن حالىقتىڭ ۇلتتىق ۆاليۋتاعا دەگەن سەنٸمٸن سۇيىلتا تٷسەدٸ. ماۋسىم ايىندا ۇلتتىق قوردان الىنىپ, ساتىلاتىن ۆاليۋتا كٶلەمٸنٸڭ كٷرت تٶمەندەۋٸ سول كەزەڭدە تەڭگەگە ايتارلىقتاي ەلسٸرەتتٸ, سودان بەرٸ قاراي ۇلتتىق ۆاليۋتا وسى ۋاقىتقا دەيٸن ٷزدٸكسٸز ەلسٸرەۋمەن بولدى. بٸزدٸڭ ويىمىزشا, مامىر ايىنداعى (442 USDKZT) جەنە 2 جەلتوقسانداعى (525 usdkzt) ورتاشا باعام اراسىنداعى مۇنداي ٷلكەن ايىرماشىلىق ۇلتتىق ۆاليۋتاعا دەگەن سەنٸمگە نۇقسان كەلتٸرەدٸ. جىل بويى تەڭگە باعامىنىڭ وسىنداي ەلەۋلٸ اۋىتقۋلارىنىڭ باستى سەبەبٸ تسيكلدٸك بيۋدجەت ساياساتى جەنە بيۋدجەتتٸك تەرتٸپتٸڭ وسالدىعى بولدى. الايدا, تەڭگەنٸڭ نىعايۋىنىڭ ٸرگەلٸ فاكتورلارعا ساي ەمەستٸگٸنە سٷيەنە وتىرىپ, مونەتارلىق رەتتەۋشٸ ورگان ارتىلعان دوللاردى ساتىپ الىپ, تەڭگەنٸڭ وسى جىلدىڭ بٸرٸنشٸ جارتىسىندا نىعايۋىنا جول بەرمەي, نارىقتا ۆاليۋتالىق ينتەرۆەنتسييالار جٷرگٸزۋٸ تيٸس ەدٸ", - دەيدٸ مامان.
ەكٸنشٸ جاعىنان, جىلدىڭ بٸرٸنشٸ جارتىجىلدىعىندا ۇلتتىق بانك بجزق ٷشٸن دوللار ساتىپ الۋدى ۇلعايتا وتىرىپ, تەڭگەنٸڭ ەسٸرە نىعايۋىمەن كٷرەستٸ.
"الايدا, بجزق قاراجاتىن ۇلتتىق بانكتٸڭ ۆاليۋتا نارىعىنداعى احۋالدى رەتتەۋگە پايدالانۋى قازاقستان ەكونوميكاسىن دوللاردان ارىلتۋ ساياساتىنا قايشى كەلەدٸ دەپ سانايمىز. مىسالى, قىركٷيەك ايىنىڭ سوڭىندا بانكتەردەگٸ دوللار تٷرٸندەگٸ دەپوزيتتەر 21% - عا دەيٸن تٶمەندەدٸ, ال قازان ايىندا دوللار تٷرٸندەگٸ زەينەتاقى اكتيۆتەرٸ 40% - عا دەيٸن ٶستٸ. بٸزدٸڭ ويىمىزشا, بٸرٸنشٸ جارتىجىلدىقتا تەڭگەنٸڭ نىعايۋى ٸرگەلٸ فاكتورلارعا ساي ەمەستٸگٸن ەسكەرە وتىرىپ, ۇلتتىق بانك ٶزٸنٸڭ ۆاليۋتالىق رەزەرۆتەرٸندەگٸ اقش دوللارىن ساتىپ الۋ ارقىلى ۆاليۋتالىق ينتەرۆەنتسييالار جٷرگٸزۋٸ تيٸس ەدٸ. كەيٸننەن ۇلتتىق بانك ۆاليۋتا نارىعىندا ۇسىنىس تاپشىلىعى تۋىنداعان كەزدە وسى رەزەرۆتەردٸ پايدالانا الار ەدٸ. وسىعان ۇقساس تەسٸلدٸ ۇلتتىق بانك "قازاتومٶنەركەسٸپتٸڭ" اكتسييالارىن ۇلتتىق قورداعى اقشاعا ساتىپ الىپ, بەلگٸلٸ بٸر ۋاقىتتا تەڭگەنٸڭ نىعايۋىنا جول بەرمەۋ ٷشٸن پايدالاندى. "قازاتومٶنەركەسٸپپەن" وپەراتسييا جٷرگٸزۋ ٷشٸن ۇلتتىق بانك ۇلتتىق قوردان ۆاليۋتانى ٶزٸنٸڭ ۆاليۋتالىق رەزەرۆتەرٸنە بٸر رەت ساتىپ الدى, سودان كەيٸن تٶرت اي بويى ونى نارىقتا بٸرتٸندەپ ساتىپ وتىردى", - دەيدٸ قارجىگەر.
ونىڭ ايتۋىنشا, ۇلتتىق بانكتٸڭ اقشا باعامى ساياساتىنىڭ تاعى بٸر پروبلەماسى - بٸر كٷن بارىسىندا جٷرگٸزٸلگەن ۆاليۋتالىق ينتەرۆەنتسييالاردا بٸرٸزدٸلٸكتٸڭ بولماۋى:
"مىسالى, 28 قاراشادا ۆاليۋتا بيرجاسىندا ۇسىنىس بولماعان كەزدە انامولدى سۇرانىس كٶلەمٸ بايقالدى جەنە تەڭگەگە شاققانداعى 1 اقش دوللارى 519,7 تەڭگە بولدى. الايدا باعام وسى كٷنٸ ازداعان اقشا اينالىمىندا العاشقى سەسسييادا جوعارى قارقىنمەن ٶسە باستادى. وسى كەزەڭدە ۆاليۋتالىق ينتەرۆەنتسييالار جٷرگٸزٸلەتٸنٸ جارييالانىپ قويعان, ەندەشە ونىڭ سەسسييانىڭ باسىندا ۆاليۋتا بيرجاسىنداعى ىقتيمال دٷربەلەڭدٸ شەكتەۋ ٷشٸن نەگە قولدانىلمادى, وسى اراسى تٷسٸنٸكسٸز. ۇلتتىق بانك تٷستەن كەيٸن عانا ارالاسا باستادى, سٶيتٸپ ولار سالعان ٷلكەن كٶلەمدەگٸ اقشا دوللاردىڭ ورتاشا باعامىن 512 دەڭگەيٸنە جەتكٸزدٸ. 2 جەلتوقساندا دا دەل وسىنداي جاعداي ورىن الدى, سول كٷننٸڭ بارىسىندا ەڭ جوعارى باعام 530-عا جەتتٸ, ال ورتاشا باعام بٸر كٷندە 524-تٸ قۇرادى. بٸزدٸڭ ويىمىزشا, بٸر كٷن ٸشٸندەگٸ تەڭگە باعامىنداعى مۇنداي ٷلكەن اۋىتقۋلار دا تەڭگەگە جەنە ۇلتتىق بانكتٸڭ ٸس-ەرەكەتٸنە ٷلكەن سەنٸمسٸزدٸك تۋدىرادى, ول ٶز كەزەگٸندە قالىپتان تىس سۇرانىس پەن ىقتيمال دٷربەلەڭدٸ ىنتالاندىرادى".
تەڭگەنٸڭ ەلسٸرەۋٸنە رەزيدەنت ەمەستەردٸڭ دە ٷلەسٸ بار ما?
مامان تەڭگە باعامىنا ەسەر ەتۋشٸ تاعى بٸر ەلەۋلٸ فاكتور رەزيدەنت ەمەستەردٸڭ مەملەكەتتٸك باعالى قاعازدارعا (مبق) سالعان قىسقا مەرزٸمدٸ ينۆەستيتسييالارى بولۋى مٷمكٸن ەكەنٸن ايتادى.
"بٸزدٸڭ ەسەپتەۋلەرٸمٸز بويىنشا (ورتالىق دەپوزيتارييدٸڭ اقپاراتى بويىنشا), سەۋٸر ايىنىڭ سوڭىندا بەيرەزيدەنتتەردٸڭ مبق-عا سالعان ينۆەستيتسييالارى 535 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى, ال قازان ايىنىڭ سوڭىندا بۇل كٶلەم 1135 ملرد تەڭگەگە دەيٸن ٶستٸ, بۇل بٸزدٸڭ نارىق ٷشٸن ەلەۋلٸ سوما بولىپ تابىلادى. ەگەر بەيرەزيدەنتتەر قانداي دا بٸر سەبەپتەرمەن اياق-استىنان قازاقستاننىڭ مبق نارىعىنان شىقپاق بولسا, وندا بۇل ۆاليۋتا نارىعىندا تەڭگەنٸڭ ەلسٸرەۋٸنە ەسەر ەتەتٸنٸ سٶزسٸز. ٶكٸنٸشكە قاراي, ۇلتتىق بانك ۆاليۋتا نارىعى بويىنشا اي سايىنعى حابارلاماسىندا رەزيدەنت ەمەستەردٸڭ مبق-عا سالعان ينۆەستيتسييالارىنا قاتىستى ٶزگەرٸستەرگە تٷسٸنٸكتەمە بەرۋدٸ دوعارعان, بۇل دا اقشا باعامىنا دەگەن دٷدامالدىلىقتى كٷشەيتەدٸ", - دەيدٸ مۇرات تەمٸرحانوۆ.
ول تەڭگەنٸڭ ەركٸن جٷزۋ كەڭٸستٸگٸ سيپاتىنداعى باعام ساياساتى قازاقستان ٷشٸن اسا ماڭىزدى ەكەنٸن جەنە ونى جالعاستىرۋ قاجەت ەكەنٸن ايتادى.
"قاتاڭ كونترتسيكلدٸك بيۋدجەتتٸك ەرەجەلەر ەنگٸزٸلگەننەن كەيٸن مۇناي باعاسىنا جەنە فيسكالدىق ساياساتقا بايلانىستى تەڭگە باعامىنىڭ قۇبىلمالىلىعى ايتارلىقتاي تٶمەندەيدٸ. سونىمەن قاتار, قور جەنە ۆاليۋتا نارىعىنىڭ جەتكٸلٸكتٸ دەڭگەيٸ دامىماۋى جەنە دەۆالۆاتسييا بولىپ قالادى ما دەگەن سەزٸك-سەكەمگە بايلانىستى ۇلتتىق ۆاليۋتانىڭ جوعارى قۇبىلمالى دەڭگەيٸ ساقتالىپ قالا بەرەدٸ. بٸز دامىعان قور جەنە ۆاليۋتا نارىعى قالىپتاسقانعا دەيٸن تەڭگە باعامىنىڭ ٸرگەلٸ فاكتورلاردان كٷرت اۋىتقۋىن جويۋ جەنە باعامدى دەر كەزٸندە اۋىزدىقتاپ وتىرۋ ٷشٸن "باسقارۋعا كەلەتٸن ەركٸن جٷزۋ باعامىن" قولدانۋ مٷمكٸندٸگٸن قاراستىرۋ قاجەت دەپ سانايمىز", دەپ سٶزٸن تٷيٸندەيدٸ قارجىگەر-مامان.
