Energetika ministri Erlan Aqkenjenov Úkimet otyrysynda 2026-2027 jyldardaǵy jylytý maýsymyna daiyndyq barysy týraly baiandady, dep habarlaidy dalanews.kz.
Aldaǵy jylytý maýsymyna daiyndyq aiasynda Júielik operator bekitken kestege sáikes biyl elektr stantsiialarynda 9 energiia blogyn, 55 qazandyq pen 51 týrbinany jóndeý josparlanǵan. Qazirgi ýaqytta 3 energiia blogynda, 33 qazandyqta jáne 24 týrbinada jóndeý jumystary ártúrli kezeńde júrgizilip jatyr.
Aǵymdaǵy jyly jóndeý jumystaryna 384 mlrd teńge qarastyrylǵan. Bul ótken jylǵy kórsetkishten 9%-ǵa joǵary.
Óńirlik elektr jelilik kompaniialardyń jelilerinde jalpy uzyndyǵy 17,1 myń shaqyrym elektr berý jelilerin jáne 444 qosalqy stantsiiany jóndeý josparlanǵan. Qazirgi ýaqytta elektr berý jelileriniń 91%-y jáne qosalqy stantsiialardyń 84%-y jóndeldi.
Jylýmen jabdyqtaý jelilerinde 377 shaqyrym jylý jelisin rekonstrýktsiialaý jáne kúrdeli jóndeý josparlanǵan. Onyń 246 shaqyrymy nemese 65%-y aiaqtaldy.
Ministrdiń aitýynsha, biyl jylý jelilerin jóndeý men rekonstrýktsiialaýǵa 196,8 mlrd teńge qarastyrylǵan. Onyń 82,5 mlrd teńgesi biýdjet qarajaty esebinen, 98,1 mlrd teńgesi «Energetikalyq jáne kommýnaldyq sektorlardy jańǵyrtý» ulttyq jobasy aiasynda, taǵy 16,2 mlrd teńgesi kásiporyndardyń tariftik smetalary esebinen bólinedi.
Biyl jylý jelilerin qarjylandyrý kólemi 34%-ǵa, al oryndalatyn jumys kólemi 14%-ǵa artqan. Ministr ákimdikter jylytý maýsymy bastalǵanǵa deiin josparlanǵan jóndeý jumystaryn tolyq aiaqtaýy qajet ekenin atap ótti.
Elektr stantsiialaryndaǵy tehnologiialyq jaǵdaiǵa da nazar aýdaryldy. 2026 jyldyń alǵashqy jeti aiynda tehnologiialyq buzýshylyqtar sany 5,6%-ǵa tómendep, 891 jaǵdaidy qurady. Degenmen «GRES Topar», «Astana-Energiia» JEO-2, Shymkenttegi «3-Energoortalyq» jáne Aqsý GRES-inde tehnologiialyq buzýshylyqtar sanynyń óskeni baiqalǵan. Osy faktiler boiynsha Energetikalyq qadaǵalaý komiteti tiisti tekserý júrgizip, qajetti sharalardy qabyldady.
Energiia óndirýshi nysandardyń otyn qoimalarynda qazirgi ýaqytta 4,2 mln tonna kómir jáne 137 myń tonna mazýt bar. Bul ótken jylmen salystyrǵanda 2%-ǵa joǵary. Sonymen qatar ministrlik qyrkúiek aiynan bastap kólemi 255 myń tonnany quraityn áleýmettik mazýtty jetkizý kestesin bekitti.
Sonymen birge energetika salasyndaǵy kásiporyndardyń otyn úshin kreditorlyq bereshegi saqtalyp otyr. Atap aitqanda, elektr stantsiialarynyń «QazaqGaz Aimaq» aldyndaǵy bereshegi 71,9 mlrd teńgeni quraidy.
Eldiń energetikalyq infraqurylymyn jylytý maýsymyna daiyndaý úshin Úkimet rezervinen 27,9 mlrd teńge bólingen. Onyń 12,7 mlrd teńgesi jylý kózderin jóndeýge jáne salýǵa, 8,4 mlrd teńgesi jylý jelilerin salý men rekonstrýktsiialaýǵa, 6,8 mlrd teńgesi elektr jelilerin rekonstrýktsiialaýǵa baǵyttalǵan.
Halyqty kómirmen qamtamasyz etý máselesi de baqylaýda. Ministrliktiń málimetinshe, aldaǵy jylytý maýsymynda halyq pen kommýnaldyq-turmystyq sektorǵa 7,3 mln tonna kómir qajet. Onyń 1,6 mln tonnasy kommýnaldyq-turmystyq sektorǵa, 5,7 mln tonnasy halyqqa arnalǵan.
Ótken jylytý maýsymynda naqty qajettilik 8,3 mln tonnany quraǵan. Biylǵy qajettiliktiń tómendeýi eldi 2035 jylǵa deiin gazdandyrýdyń bas shemasyn iske asyrýmen bailanysty.
Kómir jetkizilimin baqylaý úshin ministrlik jasandy intellekt jáne prediktivtik taldaý elementteri engizilgen biryńǵai tsifrlyq platforma ázirlegen. Júiege 36 kómir óndirýshi kásiporynnyń derekteri, 29 myń jartylai vagon arqyly júzege asyrylatyn temirjol tasymaldary, 586 kómir tuiyǵy operatory jáne 1,2 mln-nan astam tutynýshy týraly aqparat engizilgen.
Platforma kómirdiń óndirilgen sátinen bastap jóneltilýi men halyqqa jáne kommýnaldyq-turmystyq sektorǵa jetkizilýine deiingi qozǵalysyn naqty ýaqyt rejiminde baqylaýǵa múmkindik beredi. Sonymen qatar júie tapshylyq táýekelderi men bekitilgen jetkizý kestesinen aýytqýlardy avtomatty túrde anyqtaidy.
Energetika ministri aldaǵy jylytý maýsymyn turaqty ótkizý úshin tehnikalyq jáne uiymdastyrýshylyq sharalar jalǵasatynyn aitty. Ministrlik energetika jáne kommýnaldyq sharýashylyq nysandaryn kúzgi-qysqy kezeńge daiyndaý jumystaryn tolyq aiaqtaýdy qamtamasyz etpek.
