2026 jyldyń qańtar-maýsym ailarynyń qorytyndysy boiynsha Qazaqstan ekonomikasynyń ósimi 4,1%-dy qurap, qańtar-mamyr ailarymen salystyrǵanda 0,4 paiyzdyq tarmaqqa jedeldedi, dep málimdedi premer-ministrdiń orynbasary – ulttyq ekonomika ministri Serik Jumanǵarin.
«Biylǵy jyldyń qańtar-maýsym ailarynyń qorytyndysy boiynsha ekonomika ósimi 4,1%-dy qurap, qańtar-mamyr ailarymen salystyrǵanda 0,4 paiyzdyq tarmaqqa jedeldedi. Oń dinamika naqty sektordaǵy ósimniń qańtar-mamyrdaǵy 4%-dan 5,1%-ǵa deiin ulǵaiýy esebinen qamtamasyz etildi. Qyzmet kórsetý salasynda da turaqty ósim saqtalyp, qyzmet kólemi 3,5%-ǵa artty. Ekonomikanyń negizgi draiveri munaiǵa jatpaityn sektor bolyp qala beredi. Biyl munaiǵa jatpaityn sektordyń ósim qarqyny turaqty túrde 5%-dan asyp otyr», – dedi Jumanǵarin Úkimet otyrysynda.
Onyń aitýynsha, salalar arasynda eń joǵary ósim qurylys, óńdeý ónerkásibi, kólik qyzmetteri jáne saýdada tirkelgen. Atalǵan salalardyń jalpy ishki ónimniń ósimine qosqan jiyntyq úlesi shamamen 85%-dy quraidy. Sonymen qatar aýyl sharýashylyǵy men bailanys qyzmetteri de oń dinamika kórsetip otyr.
Ministrdiń málimetinshe, ósimniń negizgi draiverleriniń biri investitsiialar bolyp qalyp otyr. Jyldyń alǵashqy jartysynda negizgi kapitalǵa salynǵan investitsiialar kólemi 9,5 trln teńgeni qurap, ótken jyldyń sáikes kezeńimen salystyrǵanda 9,6%-ǵa artqan. Onyń ishinde jeke investitsiialar kólemi 21,4%-ǵa ósken.
Eń joǵary investitsiialyq ósim aqparat jáne bailanys salasynda – 2,3 ese, qurylysta – 38,7%-ǵa, óńdeý ónerkásibinde – 33,3%-ǵa, aýyl sharýashylyǵynda – 24,6%-ǵa, kólik salasynda 11,6%-ǵa tirkeldi. Investitsiialar kóleminiń aitarlyqtai ósýi Ulytaý, Abai, Jambyl jáne Túrkistan oblystarynda baiqalǵan.
Sonymen qatar negizgi kapitalǵa salynǵan investitsiialar qurylymy ózgerip, jeke investitsiialardyń úlesi 87%-ǵa jetken.
Qańtar-mamyr ailarynda Qazaqstannyń syrtqy saýda ainalymy 56,3 mlrd AQSh dollaryn qurady. Onyń ishinde eksport kólemi 30,4 mlrd dollar, sonyń ishinde óńdelgen taýarlar eksporty 11,8 mlrd dollar boldy. Import kólemi 26 mlrd dollardy qurady. Oń saýda balansynyń kólemi 4,4 mlrd dollardan asty.
Ministrdiń aitýynsha, óńdeý ónerkásibi ekonomikanyń negizgi draiverleriniń biri bolyp qalyp otyr. Bul saladaǵy óndiris kólemi 9,8%-ǵa ósip, qańtar-mamyr ailaryndaǵy kórsetkishten 0,8 paiyzdyq tarmaqqa joǵarylaǵan. Ósim elimizdiń 17 óńirinde tirkelgen.
Ekonomikalyq ósimdi qoldaý aiasynda basym salalardy qarjylandyrý úshin biýdjetten «Báiterek» holdingine bólingen 1 trln teńgeniń 398 mlrd teńgesi aýdarylǵan. Holding osy qarajat esebinen jalpy quny 5,1 trln teńge bolatyn jobalardy qarjylandyrǵan.
Ulttyq ekonomika ministrligi barlyq negizgi shikizat sektorlary boiynsha 10 keńeitilgen salalyq taldaý ázirlegen. Sonyń negizinde metallýrgiia, munai-gaz himiiasy, kómir himiiasy jáne agroónerkásip kesheninde iske asyrylatyn 231 perspektivaly joba aiqyndalǵan. Sondai-aq áleýetti strategiialyq seriktes retinde 200 jetekshi sheteldik kompaniianyń tizimi jasaqtalǵan. Biylǵy naýryz aiynan beri júrgizilgen jumystardyń nátijesinde olardyń 40-y Qazaqstanmen yntymaqtastyqqa qyzyǵýshylyq tanytqan.
Jumanǵarinniń aitýynsha, aýyl sharýashylyǵy men agroónerkásip kesheni de ekonomikanyń negizgi draiverleriniń birine ainalyp keledi. Bul saladaǵy ósim qańtar-mamyrdaǵy 3,6%-dan qańtar-maýsym qorytyndysynda 4,4%-ǵa deiin jedeldegen. Eń joǵary ósim Túrkistan, Qostanai jáne Pavlodar oblystarynda tirkelgen.
Ministrdiń sózinshe, ósimdik sharýashylyǵynda burynǵy jyldary bolǵan negizgi máselelerdiń basym bóligi sheshilgen. Sala birtindep ártaraptandyrylyp, mehanikalandyrylyp keledi. Sonymen qatar eksport kólemi men syrtqy naryqqa shyǵarylatyn ónim túrleri de ulǵaiyp jatyr. Qańtar-sáýir ailarynda agroónerkásip kesheni ónimderiniń eksporty 3 mlrd AQSh dollaryn qurap, ótken jyldyń sáikes kezeńimen salystyrǵanda 36%-ǵa artqan. Jyl qorytyndysynda bul kórsetkishti 7,2 mlrd dollarǵa jetkizý josparlanyp otyr.
Ministr kásipkerlik salasynda da oń ózgerister baiqalyp otyrǵanyn aitty. Memlekettik kirister komitetiniń derekterine sáikes, birinshi jartyjyldyqtyń qorytyndysynda eldegi kásipkerlik sýbektileriniń sany 2 mln 939 myńǵa jetken. Bul jyl basymen salystyrǵanda 499 myń sýbektige nemese 20,4%-ǵa kóp. Onyń ishinde ózin-ózi jumyspen qamtyǵandar sany 688 597 bolǵan.
Jeke kásipkerler men ózin-ózi jumyspen qamtyǵandardyń jalpy sany 1 mln 860 myńnan 2 mln 352 myńǵa deiin artqan. Zańdy tulǵalar sany 579 756-dan 587 117-ge, al QQS tóleýshiler sany 135 845-ten 158 194-ke deiin kóbeigen.
Kásipkerlik sýbektileri sanynyń ózgerýi salalyq qurylymǵa da áser etken. Shaǵyn zańdy tulǵalar sany taý-ken ónerkásibinde 2,9%-ǵa, qurylys pen aýyl sharýashylyǵynda 2,5%-ǵa, aqparat jáne bailanys salasynda 2,4%-ǵa ósken. Orta kásipkerlik sýbektileriniń sany jyljymaityn múlik operatsiialarynda 5,8%-ǵa, qarjy jáne saqtandyrý salasynda 3,2%-ǵa, ózge qyzmetter kórsetý salasynda 3,1%-ǵa artqan.
2021 jyldan beri shaǵyn jáne orta b
iznestiń JIÓ-degi úlesi 33,5%-dan 40,9%-ǵa deiin ósti. Sonymen birge tsifrlandyrý men elektrondy saýdanyń damýy kásipkerlik modelin ózgertýde. Ministrdiń aitýynsha, elimizdegi eń iri saýda platformalarynyń biri Kaspi.kz ekojúiesinde 2024 jyldyń sońynda 737 myńǵa jýyq belsendi satýshy tirkelgen. Bul eldegi jumys istep turǵan ShOB sýbektileriniń úshten birinen astamyn quraidy. Al 2025 jyldyń sońyna qarai belsendi satyp alýshylar sany 7,4 mln adamǵa jetken.
Birinshi toqsannyń qorytyndysynda ekonomikada jumyspen qamtylǵandar sany 9,4 mln adamdy qurasa, onyń 4,5 mln-y shaǵyn jáne orta bizneste eńbek etedi.
Ministrdiń aitýynsha, jumyspen qamtý men jalpy ekonomikalyq belsendilikke eleýli teris áser baiqalmaidy. Kerisinshe, eńbek jáne kásipkerlik resýrstary ónimdiligi joǵary salalarǵa qaita bólinip jatyr.
Sondai-aq ótken jyly júrgizilgen aýqymdy salyq reformasynyń nátijesinde memlekettik biýdjet kiristeri birinshi jartyjyldyqta 16%-ǵa jýyq artqan. Al qosylǵan qun salyǵynan túsetin túsimder ótken jyldyń sáikes kezeńimen salystyrǵanda bir jarym esege jýyq ósken.
Jumanǵarinniń aitýynsha, jyl qorytyndysynda jalpy ishki ónimniń ósimin keminde 5% deńgeiinde qamtamasyz etý úshin taý-ken metallýrgiia kásiporyndaryn shikizatpen qamtý, investitsiialyq jobalardy ýaqtyly iske asyrý, infraqurylymdyq nysandardy paidalanýǵa berý, sondai-aq egin jinaý naýqanyn tolyq kólemde ótkizip, aýyl sharýashylyǵy ónimderin qaita óńdeý kólemin arttyrý jumystary jalǵasady.
