Reseıdiń Lenıngrad oblysyndaǵy Ýst-Lýga kentinde bolǵan jappaı tóbeleske Qazaqstan azamattarynyń da qatysy bary resmı túrde rastaldy. Áleýmettik jelide “qazaqtarǵa shabýyl jasaldy” degen aqparat keń taraǵanymen, quzyrly organdar janjaldy ultaralyq qaqtyǵys emes, jumysshylar men kúzet qyzmetkerleri arasyndaǵy turmystyq janjal retinde baǵalady. Oqıǵa qalaı órbidi, qansha adam ustaldy jáne jaǵdaı nemen aıaqtaldy? Dalanews.kz redaksıasy mán-jaıdy jan-jaqty saralap, saıasattanýshy Asylbek İzbaıyrovtyń pikirin surap bildi.

Oqıǵa qalaı bastaldy?

26 naýryz kúni Ýst-Lýgadaǵy vahtalyq qalashyqta jumysshylar men kúzet qyzmetkerleri arasynda janjal týyndaǵan. Bul nysanda túrli elden kelgen jumysshylar eńbek etedi, onyń ishinde Qazaqstan azamattary da bar.

Áleýmettik jelide taraǵan vıdeolarda birneshe adamnyń jınalyp, qaqtyǵys bolǵany kórinedi. Keıbir kadrlarda avtokóliktiń adamdar tobyna qaraı júrgeni, al basqa vıdeolarda kúzet qyzmetkerleriniń adamdardy kúshtep kólikke otyrǵyzǵany baıqalady.

Alaıda resmı derekkózder bul oqıǵany ultaralyq qaqtyǵys emes, jumysshylar men kúzet arasyndaǵy turmystyq janjal dep sıpattady.

Qansha adam ustaldy?

Reseılik quqyq qorǵaý organdarynyń málimetinshe, janjaldan keıin polısıaǵa 30-dan astam adam jetkizilgen. Olardyń bir bóligi ákimshilik jaýapkershilikke tartylyp, keıin bosatylǵan.

Qazaqstan Syrtqy ister mınıstrligi de bul aqparatty rastady. Vedomstvonyń málimetinshe, ustalǵandardyń arasynda Qazaqstan azamattary bar. Keıbirine 10 táýlikke deıin ákimshilik qamaý taǵaıyndalǵan.

Sonymen qatar úsh qazaqstandyqqa qatysty tergeý áreketteri jalǵasyp jatyr.

Zardap shekkender bar ma?

Resmı aqparatqa sáıkes, Qazaqstan azamattarynyń arasynda aýyr jaraqat alǵandar joq.

Qazaqstan SİM ókilderi jaǵdaıdy baqylaýda ustap otyrǵanyn málimdedi. Sankt-Peterbýrgtegi Bas konsýldyq qyzmetkerleri oqıǵa ornyna baryp, ustalǵan azamattarmen kezdesken.

Qandaı qylmystyq ister qozǵaldy?

Reseı tarapy oqıǵaǵa baılanysty buzaqylyq jáne múlikti búldirý baptary boıynsha qylmystyq is qozǵaǵan.

Janjal kezinde kólikterge zaqym kelgeni jáne qoǵamdyq tártip buzylǵany aıtylady. Qazirgi ýaqytta tergeý jalǵasyp jatyr.

“Qazaqtarǵa shabýyl jasaldy” degen aqparat qanshalyqty ras?

Áleýmettik jelide bul oqıǵa “qazaqtarǵa qarsy jasalǵan shabýyl” retinde sıpattaldy. Alaıda bul málimet resmı túrde rastalǵan joq.

Qazaqstan SİM de, Reseı quqyq qorǵaý organdary da janjaldyń ultaralyq sıpatta bolǵanyn naqtylaǵan joq.

Oqıǵa nemen aıaqtaldy?

Qazirgi tańda Ýst-Lýgadaǵy jaǵdaı turaqtalǵan. Jumysshylar men kompanıa ókilderiniń qatysýymen túsindirý jumystary júrgizilgen.

Ustalǵandardyń kópshiligi bosatylǵanymen, keıbir azamattar ákimshilik qamaýda otyr. Birneshe adamǵa qatysty tergeý jalǵasyp jatyr.

Iaǵnı, janjaldyń jedel kezeńi aıaqtalǵanymen, quqyqtyq turǵydan is tolyq jabylǵan joq.

Qazaqstan konsýldyǵynyń málimdemesi

Qazaqstan Respýblıkasynyń Sankt-Peterbýrg qalasyndaǵy Bas konsýldyǵynyń habarlaýynsha, 28 naýryz kúni konsýldyq qyzmetkerleri atalǵan kentte jumys isteıtin qazaqstandyqtarmen, onyń ishinde janjalǵa baılanysty ustalǵan azamattarmen kezdesý ótkizgen.

Málimetke sáıkes, vahtalyq kentte shamamen 15 myń adam turady. Olardyń barlyǵy Reseıdiń iri eksporttyq porttarynyń biriniń qurylysyna tartylǵan túrli merdiger uıymdardyń qyzmetkerleri.

Aldyn ala derekter boıynsha, tártipsizdikke birneshe júz adam qatysqan. Oqıǵadan keıin ártúrli eldiń 30-dan astam azamaty ustalǵan. Tergeý amaldarynan soń olardyń basym bóligi bosatyldy.

Konsýldyqtyń málimdeýinshe, birqatar tulǵaǵa, onyń ishinde Qazaqstan azamattaryna qatysty sot sheshimimen 10 táýlikke ákimshilik qamaý jazasy taǵaıyndalǵan. Sonymen qatar taǵy úsh qazaqstandyqqa qatysty tergeý jalǵasyp jatyr.

“Qazaqstan azamattarynyń arasynda zardap shekkender nemese medısınalyq kómekke muqtaj adamdar joq. Barlyǵyna qajetti konsýldyq-quqyqtyq kómek kórsetilýde”, – dep habarlady vedomstvo.

Oqıǵadan keıin vahtalyq kent aýmaǵynda arnaıy kezdesý uıymdastyrylǵan. Oǵan qazaqstandyq jumysshylar, ýchaske brıgadırleri, Reseıdiń quqyq qorǵaý organdary, jumys berýshi kompanıa men kúzet agenttiginiń ókilderi qatysqan.

Kezdesý barysynda janjal sebepteri talqylanyp, aldaǵy ýaqytta mundaı jaǵdaılardyń aldyn alý sharalary qarastyrylǵan.

Qazirgi ýaqytta kenttegi ahýal turaqty. Eki tarapqa qatysty tergeý sharalary jalǵasyp jatyr. Onyń qorytyndysy boıynsha janjalǵa qatysýshylardyń áreketine quqyqtyq baǵa berilmek.

Saıasattanýshy ne deıdi?

Saıasattanýshy Asylbek İzbaıyrovtyń aıtýynsha, Ýst-Lýgadaǵy oqıǵa Qazaqstan men Reseı arasyndaǵy qarym-qatynasqa áser etpeıdi. Ol bul jaǵdaıdy memleketaralyq deńgeıdegi másele retinde qarastyrýǵa negiz joq ekenin atap ótti.

“Bul – jalǵyz bolǵan oqıǵa, júıelik sıpat joq. Sondyqtan Qazaqstan men Reseı arasyndaǵy qarym-qatynasqa qandaı da bir eleýli áser etedi dep oılamaımyn”, – deıdi sarapshy.

Saıasattanýshynyń sózinshe, másele memlekettik qatynastarda emes, naqty jumys orny, kompanıa ishindegi jaǵdaılarǵa baılanysty bolýy múmkin. Onyń pikirinshe, oqıǵaǵa baılanysty jan-jaqty tekserý júrgizý qajet.

“Jumysshylar qalaı alynǵan, olardyń arasyndaǵy qarym-qatynas qandaı bolǵan – osynyń bárin zertteý kerek. Bul jerde máseleniń túpki sebebi sol ortada bolýy yqtımal”, – deıdi ol.

Sonymen qatar İzbaıyrov bul jaǵdaıdyń birqatar suraq týyndatatynyn jasyrmady. Onyń aıtýynsha, qazaq pen kavkaz halyqtarynyń, sonyń ishinde sheshendermen qarym-qatynasy tarıhı turǵydan alǵanda árdaıym syılastyqqa negizdelgen.

“Jalpy qazaq pen sheshen halqynyń arasynda eshqandaı jekkórýshilik joq, tarıhı turǵydan da qarym-qatynas jaqsy. Sondyqtan bul oqıǵa belgili bir deńgeıde túsiniksiz bolyp otyr”, – deıdi saıasattanýshy.

Ol mundaı jaǵdaılardy belgili bir ishki ıdeologıalyq prosesterdiń kórinisi retinde de qarastyrýǵa bolatynyn aıtty.

“Qazirgi Reseıdegi ishki ıdeologıalyq prosesterdiń de yqpaly bolýy múmkin. Sońǵy kezde osyndaı sıpattaǵy oqıǵalar jıilep bara jatqanyn baıqaýǵa bolady”, – dep atap ótti sarapshy.

Sonymen birge ol bul jaǵdaıdy ultaralyq nemese áleýmettik qaıshylyqtarmen baılanystyrýǵa negiz joq ekenin jetkizdi.

“Obektıvti turǵydan qarasaq, qazaq pen sheshen arasynda eshqandaı etnıkalyq nemese áleýmettik qaıshylyq joq. Sondyqtan bul – túsiniksiz, jekelegen jaǵdaı”, – deıdi İzbaıyrov.

Sondaı-aq saıasattanýshy Qazaqstannyń konsýldyq qyzmetiniń áreketine joǵary baǵa berdi. Onyń aıtýynsha, resmı organdar jaǵdaıǵa jedel ári kásibı túrde jaýap bergen.

“Konsýldyq tarap óte jaqsy jumys atqardy. Áleýmettik jelide aqparat taraǵan sátte jedel reaksıa jasap, barlyq sharany protokolǵa saı oryndady”, – deıdi ol.

Sarapshynyń sózinshe, mundaı jaǵdaılarda konsýldyq qyzmettiń jumysy ońaı emes, alaıda Qazaqstan tarapy óz mindetin tıimdi atqarǵan.

Al eńbek mıgrasıasy men azamattardyń qaýipsizdigi máselesine qatysty İzbaıyrov bul oqıǵa túbegeıli ózgerister jasaýǵa negiz bola almaıtynyn aıtty.

Onyń pikirinshe, shetelge jumys isteýge ketken azamattar – óz erkimen barǵan adamdar.

“Bul – memlekettik baǵdarlama aıasyndaǵy kóshi-qon emes, azamattardyń jeke tańdaýy. Biz quqyqtyq memleket bolǵandyqtan, olardyń qozǵalysyna shekteý qoıa almaımyz”, – deıdi sarapshy.

Sonymen qatar ol Qazaqstanda eńbek mıgrasıasynyń aýqymy kórshi eldermen salystyrǵanda aıtarlyqtaı joǵary emes ekenin atap ótti.

“Bizde Ózbekstan nemese Qyrǵyzstandaǵydaı jappaı eńbek mıgrasıasy joq. Sondyqtan bul baǵytty qaıta qaraýǵa negiz joq”, – dedi ol.

Saıasattanýshynyń aıtýynsha, azamattardyń shetelge jumys isteýge ketýiniń negizgi sebebi – ekonomıkalyq faktorlar.

“Adamdar jaqsy tabys tabý úshin barady. Bul – ishki ekonomıkalyq jaǵdaımen baılanysty másele”, – dep túıindedi Asylbek İzbaıyrov.