Úsh ul
Ertede bir jarly áiel bolypty. Onyń úsh uly bar eken. Ýaqyt óte kele uldary kúshti de qairatty bolyp ósipti. Al áieldi kárilik mendepti.
– Senderdin óz baqyttaryndy izdeitin kezderin keldi. «Izdengen jeter muratqa» degen. Izdemesender, baqyt ózdiginen kelmeidi, – depti áiel birde uldaryna.
Áýeli tuńǵyshy jolǵa jinalypty. Anasy oǵan kómbe nan pisirip berip turyp:
– Osy nandy jegen saiyn kúshine kúsh qosylady, – depti.
Úlken ul jolǵa shyǵypty. Júre-júre qarny ashypty. Nandy qolyna alǵanymen, aýyz da timepti. Nan qatyp qalǵan eken. Ashý qysqan ul nandaryn jolǵa atyp, uryp ári qarai júrip ketipti.
Bir kezde aldynan kúrke kórinipti. Jakyndap kelgende it úripti. Izinshe kúrkeden beli búkireigen kempir shyǵyp:
– Kúrkege kir. Qarnyn ashqan bolar, – depti. Jas jigitti tamaqqa toiǵyzypty:
– Baqytyńdy osy jerden taba alasyń. Jaqyn jerde bir shuńqyr bar. Tún bolǵanda sol shuńqyrǵa bar. Shuńqyrdan samsaǵan juldyzdardy kóresiń. Bárin túgel shyǵaryp alsań, izdegen baqytynnyń tabylǵany, – deidi.
– Onyń qiyndyǵy joq eken, – deidi jas jigit. Ainalany qarańǵylyq tumshalap, kóz bailangan kezde, shelek, arqan alyp, shuńqyrǵa kelip, iske kirisipti.
Shuńqyrdan juldyzdardy shyǵaramaq bolyp jigit ábden tityktapty. Shuńqyrǵa qaita úńilse, juldyzdar burynǵysynsha samaladai jarqyrap tur eken. Azaiatyn túri kórinbepti.
«Meni tálkek etken eken ký kempir. Juldyzdardy túgel shyǵaryp alý tipti de múmkin emes koi!» dep ashýlanypty jas jigit.
Sodan soń shelegin jerge atyp uryp, kúrkege, kempirge barmai, úiine qaityp oralypty. Anasy basyn shaiqaǵany bolmasa, tyrs dep ún katpapty.
Baqytyn izdeý kezegi optanshy ulyna kelipti. Ol uzaq jol júrip, ábden ashyǵypty. Anasy pisirip bergen nanyn dorbadan alypty. Biraq nan oǵan da unamapty. Qatyp qalǵan eken. Ol da nandaryn jolda kaldyryp, ári qarai júrip ketipti. Bir kezde kishkentai kúrke kórip, baiagy kempirge kelipti. Kempir ony tamaqqa toidyryp:
– Baqytyńdy osy jerden tabasyń. Tek aǵańa uqsap júrme, – dep eskertipti.
Jas jigit túnde shuńqyrǵa kelipti. Ishinen samaladai jarqyraǵan juldyzdardy kóripti. Shelegin salyp, juldyzdardy shyǵara bastapty. Dem almai uzaq jumys istegen soń, beli syrqyrap, ábden sharshapty. Shuńqyrǵa qarasa, juldyzdar burynǵysynsha samsap tur eken.
– Aǵama uqsatyp meni de mazak etken eken ký kempir. Búkil juldyzdy bir túnde sarqyp shyǵaryp alý tipti de múmkin emec koi! – dep ashýlanyp, shelekti jaiyna kaldyryp, úiine kaitypty.
Anasy basyn shaiqaǵany bolmasa, oǵan da eshteńe dei qoimapty. Endi bakytyn izdep, kenje uly jolǵa shyǵypty.
– Eńbekten jalyqpa. Tabandy bola bil, ulym, – depti anasy oǵan.
Jas jigit uzaq júripti. Júregi sazypty. Dorbasynan anasy pisirip bergen nandy alypty. Nan qatyp qalǵan eken. Biraq ol tastamai, jei bastapty. Sál jegen soń, qalǵanyn keiin jermin dep, dorbasyna qaityp salyp, ári qarai júrip ketipti.
Kún eńkeigen kezde kishkentai kúrkege kelip jetipti. It úrip, izinshe ishten kempir shyǵypty. Jas jigitti ishke ertip kirip, tamaq usynypty. Biraq jigit usynǵan tamaqtan bas tartypty.
– Raqmet. Jeitin nanym bar. Jolǵa dep anam pisirip berip edi, – dep, dorbasynan óz nanyn alyp jei bastapty. Kenje ul qas qaraiyp, kóz bailana bastaǵannan-aq iske kirisipti. Ólgen-tirilgenine qaramai, shelegin shuńqyrǵa sala beripti, sala beripti. Ter odan da ketipti, budan da ketipti. Biraq shuńqyrdaǵy jarqyraǵan juldyzdardyn azaiar túri kórinbepti.
Jas jigit tynym tappapty. Eki qoly talyp, beli talyp, arqasy qansha syrqyrasa da, jumysyn tastap ketpei, juldyzdardy tartyp shyǵara beripti, shyǵara beripti.
Kenet shelegi katty birdene tiipti. Shuńqyrǵa úńilip karasa, ishinde bir tamshy sý kalmapty. Juldyzdar da ǵaiyp bolypty.
Tań atypty. Kún kókke kóterilip, jer betin altyn nuryna belepti.
Ábden tityqtap, sharshaǵan jigit shuńqyrdyń jieginde demalyp turypty. Qolǵa algan jumysyn aiaqtap, ózin baqyt qushaǵynda turǵandai sezinipti.
– Sen úlken is tyndyrdyń, jas jigit, – depti oǵan kempir. Shuńqyrdyń túbinde, sý astynda qaskói Nylekanyn júregi saqtaýly edi. Mine, kún nury ony órtep jiberdi. Nylekanyń kúni bitti, ǵaiyp boldy. Endi onyn bar qonysy, tabyn-tabyn buǵylary seniki.
Kenje uldyń keýdesin kýanysh kernepti. Barlyq jarly-jaqybailardy jinap, qonystar men buǵylardy bólip beripti. Jarly-jaqybailardyń arasynda óz anasy da bar eken.
Kenje uly anasyna sheksiz riza kóńilmen súisine qarap turypty. Qalai degende de enbek súigishtikke, tózimdilikke, tabandylyqqa úiretken anasy ǵoi.
