Osydan az ýaqyt buryn Turkiia memeleketiniń 100 jyldyǵy qurmetine “ 100 tulǵa” toptamasymen shyǵarylǵan 100 kitaptyń ishinde tarih ǵylymdarynyń doktory Ábdiýaqap Qaranyń Mustafa Shoqai romany Túrikshe aýdarmasynyń tuský keser sharasyn Túrkiia mádeniet ministiri Mehmet Nýri Soi ótkizgen bolsa, ári qarai Kúchúkchekmeje aýdanyndaǵy Qazaqstan Mádeniet jáne Saýda ortalyǵynda tóraǵa Ǵanimet Ǵaisauly jáne Erjan Ýáiistiń uiymdastyrýymen ótti, Ystanbuldaǵy diasporasynyń ókilderi, osynda oqyityn stýdent jastardyń qatynasýymen kitaptyń kerme jibi kesildi. Kitap avtory professor Á.Qara eki tilde túsinikteme jasady. Mine, endi ǵalym qalamger Á.Qaranyń M.Shoqai týraly kitaby 4 tilge aýdarylyp otyr. “ KEŃES ODAǴYNYŃ TÚRKI ÁLEMI SAIaSATY” taqyrybyndaǵy kitaby qazaq tiline, “SOVETLER BİRLİĞİNİN POLİTİKASI” kitaby túrik tiline, “ POLITIKA SOVETSKOGO SOIýZA V OTNOShENII TÚRKSKOGO MIRA” kitaby orys tiline jáne 4 shi kitaby Frantsýz tiline aýdarylǵan. Ystanbul qalasynda týyp ósken Qazaq professory Á.Qara Qazaq, Orys, Túrik, Frantsýz, Nemis tilderin jettik biledi.
Qazaq tiliniń mamany, belgili tarihshy ǵalym Á.Qara Qazaq ultynyń kósh bastaýshylary9nyń biri, Alash qairatkeri Túrik dúniesiniń negizi úshin kúresker Mustafa Shoqaidy óz Ana tilimizde tanytýymyz úlken qudyret. Ekinshiden Orys tiline aýdarylýy keńes zamanyndaǵy Túrki tildes baýyrlarymyz keń kólemde Orys tilin jan jaqty meńgergeni belgili iaǵni jan jaqty túsindirý maqsatyndaǵy aýdarma, úshinshiden Túrik tiline aýdarylýy, “ Biz túbimiz Túrikpiz” Mustafa Shoqaidyń da maqsaty Túrik dúniesin biriktirý edi, sol kezdegi solaqai saiasatqa barynsha qarsy boldy. Týǵan Otanynan shet elderge ketýge májbúr boldy.
Qara teńizi boiynda Grýziia, Túrkiiada, Ystanbulda biraz aialdady. Bul elmen dinimiz, tilimiz, dilimiz bir, ádet quryp salt dástúrimiz ortaq. Tórtinshiden úlken tulǵa Mustafa Shoqai Germaniia Frantsiia elderinde jan keshtilikpen ómir súrdi, Túrik dúniesi, Túrkistanym dep ulttyq namysty joǵary qoidy. Máńgilik mekeni Almaniia bolsa, Frantsiiada murajaiy, mýzeii, eskertkishi, Shoqai atyndaǵy halyq aralyq qory bar, onyń negizin ult janashyry Parijde turatyn Iashar Dench jáne Á.Qara qalaǵan.
Mustafanyń balalyq jastyq shaǵy Syr boiynda Qyzylorda obylysynda ótti. Orta Aziiadaǵy Tashkenttegi memlekettik ýniversitteti jáne Sank-Peterbýrgte zań ýniversitetin tamamdaǵan. Toǵyz tilde erkin sóileidi mine talant, Qazaq halqynyń sheksiz qudireti. Mustafa Shoqaidyń 4 tilge aýdarylǵan kitaptarynyń túsaý keseri Ankarada ótti. Ony qalamger jurnalist Jesýrhan Tas bastaǵan Túrik Qazaq dostyq qoǵamy uiymdastyrdy. Endi tulǵanyń týǵan jeri Qyzylordada Qorqyt ata ýniversitetinde halyqaralyq konferentsiia ótedi.
Ystanbulda Qazaqstan mádeniet jáne saýda ortalyǵynda, 9-jeltoqsanda Aǵylshyndar elinde London qalasynda Qazaq qaýymdastyǵynyń tóraǵasy Abdýslam Sabash uiymdastyratyn sharalar ótedi, oǵan sol elderdegi oqyityn Qazaq stýdent jastar qatynasady jáne sol ólkedegi qandastarymyzda belsene atsalysady, bul jiyndardyń bárine de kitap avtory, professor Á.Qara arnaiy qatynasyp, ári tanystyrý sharalaryn júrgizedi, sondai aq osy óńirdegi mádeni ortalyqtarda, qoǵamdyq uiymdarda, ýniversitetterdegi M.Shoqai mýzeiine 4 tildegi kitaptardyń biraz bóligin Mimar Sinan ýniversitetiniń professory óz qolymen tapsyrady iaǵni Mustafa Shoqaidy 4 tilde sóiletý bul jarty dúnieni baǵyndyrý degen qaǵida. Onyń esimi shar tarapqa biik beleske shyǵýy búkil Túrik dúniesiniń, Qazaq halqynyń álemge tanylýy degen sóz.
Iá Túrik álemi úshin, Túrkistan Túran óńirleriniń bolashaǵy úshin kúresken alyp júrekti Mústafa Shoqaidyń esimi máńgi jasaidy.
Erjan ÝÁIIS, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qairatkeri.
