Balanyń bolashaǵyna investitsiia salý úshin qymbat úiirmeler men úzdik mektepter jetkilikti me? Balanyń óz betinshe bilim alýyna, jaýapkershiligine jáne bastamashyldyǵyna otbasyndaǵy tárbie qanshalyqty áser etedi? Threads áleýmettik jelisinde Erlan Manataev esimdi qoldanýshy úsh balasynyń AQSh-ta tolyq grantpen bilim alýyna yqpal etken otbasylyq tárbie ustanymdaryn bólisti. Onyń jazbasynda ata-analarǵa oi salatyn birneshe másele bar, dep habarlaidy dalanews.kz.
Avtordyń aitýynsha, otbasy balalardyń kúndelikti ádetterine kishkentai kezinen kóńil bólgen. Olar táttilerdi shekteýge, ekran aldynda ótkizetin ýaqytty azaitýǵa, kitap oqýǵa, sportpen ainalysýǵa jáne úi sharýasyna qatysýǵa basymdyq bergen. Sonymen qatar balalardyń óz betinshe sheshim qabyldap, jańa bastamalardy júzege asyrýyna múmkindik jasaǵan.
Ekran ýaqytyn shekteý jáne kitap oqýǵa baýlý
Erlan Manataevtyń jazbasyndaǵy nazar aýdararlyq jaittardyń biri – balalardyń smartfon men kompiýterdi paidalanýyna qoiylǵan shekteýler. Onyń aitýynsha, ulyna 16 jasqa deiin smartfon alyp bermegen. Otbasynda teledidar arnalary qosylmaǵan, al balalar úide bolmaǵan kezde kompiýter, teledidar men PlayStation qurylǵylarynyń qýat symdaryn ajyratyp qana qoimai, ózderimen birge alyp ketetin bolǵan.
Mundai jaǵdaida balalar kitap oqýǵa, sýret salýǵa jáne basqa da isterge kóbirek ýaqyt bólgen.
Árine, ekrandy tolyq shekteý barlyq otbasyna birdei qolaily bolmaýy múmkin. Degenmen bul tájiribe ata-analarǵa balanyń bos ýaqytyn qalai uiymdastyrýǵa bolatyny týraly oi salady. Mańyzdysy – gadjetke tyiym salýmen ǵana shektelmei, onyń ornyna balanyń qyzyǵýshylyǵyn damytatyn balama usyný.
Sport – tek nátije úshin emes
Avtor balalaryn ózi qatysatyn krossfit jattyǵýlaryna ertip júrgen. Bastapqyda sportqa qyzyǵýshylyq tanytpaǵan balalar ýaqyt óte kele jattyǵýǵa óz erkimen barýǵa daǵdylanǵan.
Olar ártúrli sport úiirmelerine qatysyp kórgen. Úlken jarystarda jeńiske jetpese de, sport arqyly shynyǵyp, adamdarmen aralasýdy jáne qiyndyqtardy eńserýdi úirengen.
Bul tájiribeden shyǵatyn oi – balany sportqa baýlý úshin onyń mindetti túrde chempion bolýy shart emes. Dene belsendiligi tártipke, tabandylyqqa jáne ortaǵa beiimdelýge úiretetin quraldyń biri bola alady.
Balaǵa úi tapsyrmasyn óz betimen oryndaýdy úiretý
Erlan Manataev balalaryn óz betinshe bilim alýǵa daǵdylandyrýǵa tyrysqanyn aitady. Balalary úi tapsyrmasyn oryndaýǵa kómektesýdi suraǵanda, tapsyrmany olardyń ornyna oryndap berýden kóbine bas tartqan. Onyń ornyna bilimdi óz eńbegimen alý kerektigin túsindirgen.
Mundai ustanym balanyń qiyndyqqa tap bolǵanda birden kómek kútpei, máseleniń sheshimin ózdiginen izdeýine yqpal etýi múmkin.
Bul ata-ana balasyna múlde kómektespeýi kerek degen sóz emes. Kerisinshe, daiyn jaýapty usynbai, tapsyrmany túsinýge kómektesý, baǵyt berý jáne balanyń óz sheshimin tabýyna múmkindik jasaý mańyzdy.
Balany úi sharýasyna aralastyrý
Otbasynda balalar ydys jýý, úi jinaý jáne tamaq daiyndaý siiaqty kúndelikti jumystarǵa qatysqan. Sonymen birge jaryqty sóndirý, sýdy únemdeý, artyq zat satyp almaý siiaqty ádetterge mán berilgen.
Avtordyń aitýynsha, balalarǵa shamadan tys syilyq bermegen jáne qymbat brendterge qyzyǵýshylyqty arnaiy qalyptastyrmaǵan.
Bul qaǵidalardyń túpki máni – balany turmystyq mindetterden bosatyp qoimai, otbasynyń ortaq ómirine qatystyrý. Óz zattaryna jaýap berý, úi sharýasyna kómektesý jáne resýrstardy únemdeý balanyń derbestigin qalyptastyrýǵa kómektesedi.
Ana tili men ulttyq mádenietke basymdyq bergen
Erlan Manataev otbasy úshin ana tili men ulttyq mádeniettiń mańyzy zor bolǵanyn atap ótken. Úsh balasy da qazaq mektebinde bilim alǵan. Onyń aitýynsha, qyzdary bastapqyda til jaǵynan qiyndyqtarǵa tap bolǵanymen, keiin beiimdelip, úzdik oqýshylar qataryna qosylǵan.
Sonymen qatar balalar jeti jyl boiy mýzyka mektebinde oqyp, dombyra tartýdy jáne terme oryndaýdy úirengen. Olar kontsertterde, toilarda jáne basqa da is-sharalarda óner kórsetken. Keide qala kóshelerinde óner kórsetip, kópshilik aldyna shyǵýdan qysylmaýǵa daǵdylanǵan.
Avtordyń pikirinshe, mundai tájiribe balalardyń ózine degen senimin arttyryp, kópshilik aldynda sóileý qorqynyshyn jeńýge kómektesken.
Balalardyń bastamasyna múmkindik berý
Otbasynda balalardyń jańa nárselerdi baiqap kórýine jáne óz qyzyǵýshylyqtaryn damytýyna jaǵdai jasalǵan. Joǵary synyptarda olarǵa túrli klýbtar qurý usynylǵan.
Uly biznes-klýb ashsa, úlken qyzy biologiia klýbyn, kishi qyzy American Corner ortalyǵynda fizika klýbyn uiymdastyrǵan. Ákesi ulynyń bastamasyna qoldaý kórsetip, spikerler tabýǵa kómektesken.
Qyzdary da túrli úiirmeler men ǵylymi jobalardy uiymdastyrýǵa, ýniversitettermen birlesip jumys isteýge qatysqan. Budan bólek, qaiyrymdylyq kontsertterin ótkizip, shetelde bilim alýǵa arnalǵan forýmdar uiymdastyrýǵa atsalysqan. Demeýshiler men seriktesterdi tartý siiaqty jumystardy da ózderi úirengen.
Bul tájiribe balanyń kóshbasshylyq qabiletin damytý úshin oǵan tek tapsyrma berip qana qoimai, óz ideiasyn júzege asyrýǵa múmkindik jasaý kerektigin kórsetedi.
AQSh ýniversitetterine túsýge qalai daiyndalǵan?
Avtordyń aitýynsha, úsh balasy da Nazarbaev Ziiatkerlik mektebine túsýge daiyndalǵan. Uly mektepke qabyldanyp, qyzdary basqa qazaq mektebinde bilimin jalǵastyrǵan.
9–10-synyptarda balalar IELTS jáne SAT emtihandaryna daiyndala bastaǵan. Uly SAT emtihanynan alǵashqy talpynysynda 1440 ball jinasa, qyzdarynyń biri onlain kýrstar arqyly daiyndalyp, emtihandy bes ret tapsyrǵannan keiin 1530 balǵa qol jetkizgen.
Avtordyń kishi qyzy FLEX baǵdarlamasyna óz betinshe ótinish berip, testter men suhbattardan ótkenin de jazǵan. Ata-anasy bul týraly irikteýdiń negizgi kezeńderinen ótkennen keiin ǵana bilgen.
Otbasynda sapaly bilimniń bolashaq múmkindikterge jol ashatyny jii aitylǵan. Ata-anasy ózderiniń de bilim alý tájiribesimen bólisip, eńbekqorlyq, adaldyq, tártip pen maqsatqa umtylýdyń mańyzyn túsindirýge tyrysqan.
Talapshyldyq pen birizdilik
Erlan Manataev otbasynyń taǵy bir ustanymy retinde talapshyldyq pen birizdilikti ataǵan. Onyń aitýynsha, ata-ananyń biri tyiym salǵan nársege ekinshisinen ruqsat alý múmkin bolmaǵan. Erejelerdi saqtaý keide ata-ananyń ózine de qiyn bolǵanymen, olar tártip pen turaqtylyqtyń mańyzyna sengen.
Sonymen qatar otbasy týystarmen aralasýǵa, úlkenderdiń áńgimesin tyńdaýǵa jáne balalardyń otbasylyq ortada kóbirek ýaqyt ótkizýine kóńil bólgen. Avtordyń anasy da nemereleriniń tárbiesi men bilimine eleýli úles qosqan.
Eń bastysy – grant emes, ómirge daiyndyq
Erlan Manataev óz jazbasynda bul tájiribeni minsiz ata-ana bolýdyń úlgisi nemese barlyq otbasy ustanýǵa tiis daiyn nusqaýlyq dep qarastyrmaitynyn atap ótken. Ár otbasynyń jaǵdaiy ártúrli, al balanyń jetistigine onyń jeke eńbegi, qabileti jáne bilim alý múmkindikteri de áser etedi.
Onyń oiynsha, ýniversitetke túsý, mansap qurý nemese kóp aqsha tabý ómirdegi jalǵyz maqsat bolmaýy kerek. Eń mańyzdysy – balanyń baqytty ómir súrýine qajetti daǵdylardy qalyptastyrý. Eńbek ete bilý, tártip, tabandylyq jáne jaýapkershilik sol jolda kómektesedi.
Bul oqiǵadan ata-analar úshin túietin oi – balanyń bolashaǵyna qamqorlyq jasaý tek onyń sabaǵyn baqylaýmen shektelmeidi. Kúndelikti ádetterine kóńil bólý, óz betinshe sheshim qabyldaýyna múmkindik berý, qyzyǵýshylyǵyn qoldaý jáne jaýapkershilikke úiretý de mańyzdy. Al balanyń boiynda qalyptasqan daǵdylardyń qaisysy bolashaqta qajet bolatynyn ýaqyt kórsetedi.
Eskertý: material Erlan Manataevtyń Threads áleýmettik jelisindegi jeke jazbasyna negizdelgen. Balalardyń AQSh ýniversitetterine tolyq grantpen túskeni jáne tárbie tájiribesiniń egjei-tegjeii osy jazbada avtordyń óz sózi retinde berilgen.
