بالانىڭ بولاشاعىنا ينۆەستيتسييا سالۋ ٷشٸن قىمبات ٷيٸرمەلەر مەن ٷزدٸك مەكتەپتەر جەتكٸلٸكتٸ مە? بالانىڭ ٶز بەتٸنشە بٸلٸم الۋىنا, جاۋاپكەرشٸلٸگٸنە جەنە باستاماشىلدىعىنا وتباسىنداعى تەربيە قانشالىقتى ەسەر ەتەدٸ? Threads ەلەۋمەتتٸك جەلٸسٸندە ەرلان ماناتاەۆ ەسٸمدٸ قولدانۋشى ٷش بالاسىنىڭ اقش-تا تولىق گرانتپەن بٸلٸم الۋىنا ىقپال ەتكەن وتباسىلىق تەربيە ۇستانىمدارىن بٶلٸستٸ. ونىڭ جازباسىندا اتا-انالارعا وي سالاتىن بٸرنەشە مەسەلە بار, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
اۆتوردىڭ ايتۋىنشا, وتباسى بالالاردىڭ كٷندەلٸكتٸ ەدەتتەرٸنە كٸشكەنتاي كەزٸنەن كٶڭٸل بٶلگەن. ولار تەتتٸلەردٸ شەكتەۋگە, ەكران الدىندا ٶتكٸزەتٸن ۋاقىتتى ازايتۋعا, كٸتاپ وقۋعا, سپورتپەن اينالىسۋعا جەنە ٷي شارۋاسىنا قاتىسۋعا باسىمدىق بەرگەن. سونىمەن قاتار بالالاردىڭ ٶز بەتٸنشە شەشٸم قابىلداپ, جاڭا باستامالاردى جٷزەگە اسىرۋىنا مٷمكٸندٸك جاساعان.
ەكران ۋاقىتىن شەكتەۋ جەنە كٸتاپ وقۋعا باۋلۋ
ەرلان ماناتاەۆتىڭ جازباسىنداعى نازار اۋدارارلىق جايتتاردىڭ بٸرٸ – بالالاردىڭ سمارتفون مەن كومپيۋتەردٸ پايدالانۋىنا قويىلعان شەكتەۋلەر. ونىڭ ايتۋىنشا, ۇلىنا 16 جاسقا دەيٸن سمارتفون الىپ بەرمەگەن. وتباسىندا تەلەديدار ارنالارى قوسىلماعان, ال بالالار ٷيدە بولماعان كەزدە كومپيۋتەر, تەلەديدار مەن PlayStation قۇرىلعىلارىنىڭ قۋات سىمدارىن اجىراتىپ قانا قويماي, ٶزدەرٸمەن بٸرگە الىپ كەتەتٸن بولعان.
مۇنداي جاعدايدا بالالار كٸتاپ وقۋعا, سۋرەت سالۋعا جەنە باسقا دا ٸستەرگە كٶبٸرەك ۋاقىت بٶلگەن.
ەرينە, ەكراندى تولىق شەكتەۋ بارلىق وتباسىنا بٸردەي قولايلى بولماۋى مٷمكٸن. دەگەنمەن بۇل تەجٸريبە اتا-انالارعا بالانىڭ بوس ۋاقىتىن قالاي ۇيىمداستىرۋعا بولاتىنى تۋرالى وي سالادى. ماڭىزدىسى – گادجەتكە تىيىم سالۋمەن عانا شەكتەلمەي, ونىڭ ورنىنا بالانىڭ قىزىعۋشىلىعىن دامىتاتىن بالاما ۇسىنۋ.
سپورت – تەك نەتيجە ٷشٸن ەمەس
اۆتور بالالارىن ٶزٸ قاتىساتىن كروسسفيت جاتتىعۋلارىنا ەرتٸپ جٷرگەن. باستاپقىدا سپورتقا قىزىعۋشىلىق تانىتپاعان بالالار ۋاقىت ٶتە كەلە جاتتىعۋعا ٶز ەركٸمەن بارۋعا داعدىلانعان.
ولار ەرتٷرلٸ سپورت ٷيٸرمەلەرٸنە قاتىسىپ كٶرگەن. ٷلكەن جارىستاردا جەڭٸسكە جەتپەسە دە, سپورت ارقىلى شىنىعىپ, ادامدارمەن ارالاسۋدى جەنە قيىندىقتاردى ەڭسەرۋدٸ ٷيرەنگەن.
بۇل تەجٸريبەدەن شىعاتىن وي – بالانى سپورتقا باۋلۋ ٷشٸن ونىڭ مٸندەتتٸ تٷردە چەمپيون بولۋى شارت ەمەس. دەنە بەلسەندٸلٸگٸ تەرتٸپكە, تاباندىلىققا جەنە ورتاعا بەيٸمدەلۋگە ٷيرەتەتٸن قۇرالدىڭ بٸرٸ بولا الادى.
بالاعا ٷي تاپسىرماسىن ٶز بەتٸمەن ورىنداۋدى ٷيرەتۋ
ەرلان ماناتاەۆ بالالارىن ٶز بەتٸنشە بٸلٸم الۋعا داعدىلاندىرۋعا تىرىسقانىن ايتادى. بالالارى ٷي تاپسىرماسىن ورىنداۋعا كٶمەكتەسۋدٸ سۇراعاندا, تاپسىرمانى ولاردىڭ ورنىنا ورىنداپ بەرۋدەن كٶبٸنە باس تارتقان. ونىڭ ورنىنا بٸلٸمدٸ ٶز ەڭبەگٸمەن الۋ كەرەكتٸگٸن تٷسٸندٸرگەن.
مۇنداي ۇستانىم بالانىڭ قيىندىققا تاپ بولعاندا بٸردەن كٶمەك كٷتپەي, مەسەلەنٸڭ شەشٸمٸن ٶزدٸگٸنەن ٸزدەۋٸنە ىقپال ەتۋٸ مٷمكٸن.
بۇل اتا-انا بالاسىنا مٷلدە كٶمەكتەسپەۋٸ كەرەك دەگەن سٶز ەمەس. كەرٸسٸنشە, دايىن جاۋاپتى ۇسىنباي, تاپسىرمانى تٷسٸنۋگە كٶمەكتەسۋ, باعىت بەرۋ جەنە بالانىڭ ٶز شەشٸمٸن تابۋىنا مٷمكٸندٸك جاساۋ ماڭىزدى.
بالانى ٷي شارۋاسىنا ارالاستىرۋ
وتباسىندا بالالار ىدىس جۋۋ, ٷي جيناۋ جەنە تاماق دايىنداۋ سيياقتى كٷندەلٸكتٸ جۇمىستارعا قاتىسقان. سونىمەن بٸرگە جارىقتى سٶندٸرۋ, سۋدى ٷنەمدەۋ, ارتىق زات ساتىپ الماۋ سيياقتى ەدەتتەرگە مەن بەرٸلگەن.
اۆتوردىڭ ايتۋىنشا, بالالارعا شامادان تىس سىيلىق بەرمەگەن جەنە قىمبات برەندتەرگە قىزىعۋشىلىقتى ارنايى قالىپتاستىرماعان.
بۇل قاعيدالاردىڭ تٷپكٸ مەنٸ – بالانى تۇرمىستىق مٸندەتتەردەن بوساتىپ قويماي, وتباسىنىڭ ورتاق ٶمٸرٸنە قاتىستىرۋ. ٶز زاتتارىنا جاۋاپ بەرۋ, ٷي شارۋاسىنا كٶمەكتەسۋ جەنە رەسۋرستاردى ٷنەمدەۋ بالانىڭ دەربەستٸگٸن قالىپتاستىرۋعا كٶمەكتەسەدٸ.
انا تٸلٸ مەن ۇلتتىق مەدەنيەتكە باسىمدىق بەرگەن
ەرلان ماناتاەۆ وتباسى ٷشٸن انا تٸلٸ مەن ۇلتتىق مەدەنيەتتٸڭ ماڭىزى زور بولعانىن اتاپ ٶتكەن. ٷش بالاسى دا قازاق مەكتەبٸندە بٸلٸم العان. ونىڭ ايتۋىنشا, قىزدارى باستاپقىدا تٸل جاعىنان قيىندىقتارعا تاپ بولعانىمەن, كەيٸن بەيٸمدەلٸپ, ٷزدٸك وقۋشىلار قاتارىنا قوسىلعان.
سونىمەن قاتار بالالار جەتٸ جىل بويى مۋزىكا مەكتەبٸندە وقىپ, دومبىرا تارتۋدى جەنە تەرمە ورىنداۋدى ٷيرەنگەن. ولار كونتسەرتتەردە, تويلاردا جەنە باسقا دا ٸس-شارالاردا ٶنەر كٶرسەتكەن. كەيدە قالا كٶشەلەرٸندە ٶنەر كٶرسەتٸپ, كٶپشٸلٸك الدىنا شىعۋدان قىسىلماۋعا داعدىلانعان.
اۆتوردىڭ پٸكٸرٸنشە, مۇنداي تەجٸريبە بالالاردىڭ ٶزٸنە دەگەن سەنٸمٸن ارتتىرىپ, كٶپشٸلٸك الدىندا سٶيلەۋ قورقىنىشىن جەڭۋگە كٶمەكتەسكەن.
بالالاردىڭ باستاماسىنا مٷمكٸندٸك بەرۋ
وتباسىندا بالالاردىڭ جاڭا نەرسەلەردٸ بايقاپ كٶرۋٸنە جەنە ٶز قىزىعۋشىلىقتارىن دامىتۋىنا جاعداي جاسالعان. جوعارى سىنىپتاردا ولارعا تٷرلٸ كلۋبتار قۇرۋ ۇسىنىلعان.
ۇلى بيزنەس-كلۋب اشسا, ٷلكەن قىزى بيولوگييا كلۋبىن, كٸشٸ قىزى American Corner ورتالىعىندا فيزيكا كلۋبىن ۇيىمداستىرعان. ەكەسٸ ۇلىنىڭ باستاماسىنا قولداۋ كٶرسەتٸپ, سپيكەرلەر تابۋعا كٶمەكتەسكەن.
قىزدارى دا تٷرلٸ ٷيٸرمەلەر مەن عىلىمي جوبالاردى ۇيىمداستىرۋعا, ۋنيۆەرسيتەتتەرمەن بٸرلەسٸپ جۇمىس ٸستەۋگە قاتىسقان. بۇدان بٶلەك, قايىرىمدىلىق كونتسەرتتەرٸن ٶتكٸزٸپ, شەتەلدە بٸلٸم الۋعا ارنالعان فورۋمدار ۇيىمداستىرۋعا اتسالىسقان. دەمەۋشٸلەر مەن سەرٸكتەستەردٸ تارتۋ سيياقتى جۇمىستاردى دا ٶزدەرٸ ٷيرەنگەن.
بۇل تەجٸريبە بالانىڭ كٶشباسشىلىق قابٸلەتٸن دامىتۋ ٷشٸن وعان تەك تاپسىرما بەرٸپ قانا قويماي, ٶز يدەياسىن جٷزەگە اسىرۋعا مٷمكٸندٸك جاساۋ كەرەكتٸگٸن كٶرسەتەدٸ.
اقش ۋنيۆەرسيتەتتەرٸنە تٷسۋگە قالاي دايىندالعان?
اۆتوردىڭ ايتۋىنشا, ٷش بالاسى دا نازارباەۆ زيياتكەرلٸك مەكتەبٸنە تٷسۋگە دايىندالعان. ۇلى مەكتەپكە قابىلدانىپ, قىزدارى باسقا قازاق مەكتەبٸندە بٸلٸمٸن جالعاستىرعان.
9–10-سىنىپتاردا بالالار IELTS جەنە SAT ەمتيحاندارىنا دايىندالا باستاعان. ۇلى SAT ەمتيحانىنان العاشقى تالپىنىسىندا 1440 بالل جيناسا, قىزدارىنىڭ بٸرٸ ونلاين كۋرستار ارقىلى دايىندالىپ, ەمتيحاندى بەس رەت تاپسىرعاننان كەيٸن 1530 بالعا قول جەتكٸزگەن.
اۆتوردىڭ كٸشٸ قىزى FLEX باعدارلاماسىنا ٶز بەتٸنشە ٶتٸنٸش بەرٸپ, تەستتەر مەن سۇحباتتاردان ٶتكەنٸن دە جازعان. اتا-اناسى بۇل تۋرالى ٸرٸكتەۋدٸڭ نەگٸزگٸ كەزەڭدەرٸنەن ٶتكەننەن كەيٸن عانا بٸلگەن.
وتباسىندا ساپالى بٸلٸمنٸڭ بولاشاق مٷمكٸندٸكتەرگە جول اشاتىنى جيٸ ايتىلعان. اتا-اناسى ٶزدەرٸنٸڭ دە بٸلٸم الۋ تەجٸريبەسٸمەن بٶلٸسٸپ, ەڭبەكقورلىق, ادالدىق, تەرتٸپ پەن ماقساتقا ۇمتىلۋدىڭ ماڭىزىن تٷسٸندٸرۋگە تىرىسقان.
تالاپشىلدىق پەن بٸرٸزدٸلٸك
ەرلان ماناتاەۆ وتباسىنىڭ تاعى بٸر ۇستانىمى رەتٸندە تالاپشىلدىق پەن بٸرٸزدٸلٸكتٸ اتاعان. ونىڭ ايتۋىنشا, اتا-انانىڭ بٸرٸ تىيىم سالعان نەرسەگە ەكٸنشٸسٸنەن رۇقسات الۋ مٷمكٸن بولماعان. ەرەجەلەردٸ ساقتاۋ كەيدە اتا-انانىڭ ٶزٸنە دە قيىن بولعانىمەن, ولار تەرتٸپ پەن تۇراقتىلىقتىڭ ماڭىزىنا سەنگەن.
سونىمەن قاتار وتباسى تۋىستارمەن ارالاسۋعا, ٷلكەندەردٸڭ ەڭگٸمەسٸن تىڭداۋعا جەنە بالالاردىڭ وتباسىلىق ورتادا كٶبٸرەك ۋاقىت ٶتكٸزۋٸنە كٶڭٸل بٶلگەن. اۆتوردىڭ اناسى دا نەمەرەلەرٸنٸڭ تەربيەسٸ مەن بٸلٸمٸنە ەلەۋلٸ ٷلەس قوسقان.
ەڭ باستىسى – گرانت ەمەس, ٶمٸرگە دايىندىق
ەرلان ماناتاەۆ ٶز جازباسىندا بۇل تەجٸريبەنٸ مٸنسٸز اتا-انا بولۋدىڭ ٷلگٸسٸ نەمەسە بارلىق وتباسى ۇستانۋعا تيٸس دايىن نۇسقاۋلىق دەپ قاراستىرمايتىنىن اتاپ ٶتكەن. ەر وتباسىنىڭ جاعدايى ەرتٷرلٸ, ال بالانىڭ جەتٸستٸگٸنە ونىڭ جەكە ەڭبەگٸ, قابٸلەتٸ جەنە بٸلٸم الۋ مٷمكٸندٸكتەرٸ دە ەسەر ەتەدٸ.
ونىڭ ويىنشا, ۋنيۆەرسيتەتكە تٷسۋ, مانساپ قۇرۋ نەمەسە كٶپ اقشا تابۋ ٶمٸردەگٸ جالعىز ماقسات بولماۋى كەرەك. ەڭ ماڭىزدىسى – بالانىڭ باقىتتى ٶمٸر سٷرۋٸنە قاجەتتٸ داعدىلاردى قالىپتاستىرۋ. ەڭبەك ەتە بٸلۋ, تەرتٸپ, تاباندىلىق جەنە جاۋاپكەرشٸلٸك سول جولدا كٶمەكتەسەدٸ.
بۇل وقيعادان اتا-انالار ٷشٸن تٷيەتٸن وي – بالانىڭ بولاشاعىنا قامقورلىق جاساۋ تەك ونىڭ ساباعىن باقىلاۋمەن شەكتەلمەيدٸ. كٷندەلٸكتٸ ەدەتتەرٸنە كٶڭٸل بٶلۋ, ٶز بەتٸنشە شەشٸم قابىلداۋىنا مٷمكٸندٸك بەرۋ, قىزىعۋشىلىعىن قولداۋ جەنە جاۋاپكەرشٸلٸككە ٷيرەتۋ دە ماڭىزدى. ال بالانىڭ بويىندا قالىپتاسقان داعدىلاردىڭ قايسىسى بولاشاقتا قاجەت بولاتىنىن ۋاقىت كٶرسەتەدٸ.
ەسكەرتۋ: ماتەريال ەرلان ماناتاەۆتىڭ Threads ەلەۋمەتتٸك جەلٸسٸندەگٸ جەكە جازباسىنا نەگٸزدەلگەن. بالالاردىڭ اقش ۋنيۆەرسيتەتتەرٸنە تولىق گرانتپەن تٷسكەنٸ جەنە تەربيە تەجٸريبەسٸنٸڭ ەگجەي-تەگجەيٸ وسى جازبادا اۆتوردىڭ ٶز سٶزٸ رەتٸندە بەرٸلگەن.
