2027 jyldan bastap keibir qazaqstandyqtardyń múlik salyǵy ózderine tiesili jyljymaityn múliktiń jalpy qunyna qarai esepteledi. Eger bir adamnyń atyna tirkelgen nysandardyń jiyntyq salyqtyq quny 450 million teńgeden assa, oǵan jańa esepteý tártibi qoldanylady. Qazaq Expert Club qurylys salasynyń sarapshysy Diliara Seitnurova ózgeristiń kimderge qatysty ekenin jáne salyq somasy qalai anyqtalatynyn túsindirdi, dep habarlaidy dalanews.kz.
Otbasynyń emes, bir adamnyń múlki esepke alynady
Buǵan deiin múlik salyǵy ár nysanǵa jeke esepteletin. Máselen, azamattyń eki páteri bolsa, árqaisynyń salyqtyq quny bólek anyqtalyp, tiisti mólsherleme qoldanylatyn.
Endi jyljymaityn múliktiń jalpy quny da eskeriledi. Alaida bul talap otbasynyń ortaq múlkine emes, bir adamnyń atyna tirkelgen nysandarǵa qatysty.
“Eger 31 jeltoqsanda bir adamnyń atyna tirkelgen nysandardyń jiyntyq quny 450 million teńgeden aspasa, salyq burynǵydai ár nysanǵa jeke esepteledi. Al osy mejeden asqan jaǵdaida salyq múliktiń jalpy qunyna qarai shyǵarylady. Bul jerde búkil otbasynyń emes, naqty bir adamnyń atyna tirkelgen múlik esepke alynatynyn eskergen jón”, - dedi Diliara Seitnurova.
Jańa Salyq kodeksi 2026 jylǵy 1 qańtardan bastap kúshine endi. Alaida múlik salyǵy salyq kezeńiniń qorytyndysy boiynsha esepteletindikten, azamattar jańa tártippen shyǵarylǵan somany 2027 jyly kóredi.
“Salyq organdary 2026 jylǵa tiesili somany 2027 jylǵy 1 shildeden keshiktirmei esepteýge tiis. Al azamattar ony 2027 jylǵy 1 qazanǵa deiin tóleýi kerek”, - dedi sarapshy.
450 million teńge naryqtaǵy baǵamen eseptelmeidi
Sarapshynyń sózinshe, 450 million teńgelik mejeni anyqtaǵan kezde páterdiń satylymdaǵy baǵasy eskerilmeidi. Salyq salý maqsatyndaǵy qundy “Azamattarǵa arnalǵan úkimet” memlekettik korporatsiiasy esepteidi.
“Bul naryqtaǵy baǵa emes, arnaiy esepteý arqyly anyqtalatyn qun. Ol páterdiń satylatyn baǵasynan edáýir tómen bolýy múmkin. Máselen, naryqta 80 million teńge turatyn páterdiń salyqtyq quny 15–20 million teńge bolyp shyǵýy yqtimal. Sondyqtan 450 million teńgelik shek naryqtaǵy baǵasy 150 million teńgeden úsh páter degen sóz emes. Is júzinde bir adamnyń atyna tirkelgen nysandar sany budan áldeqaida kóp bolýy múmkin”, - dedi Diliara Seitnurova.
Salyqtyq qun baspananyń ár sharshy metrine belgilengen bazalyq mólsher negizinde esepteledi. Respýblikalyq mańyzy bar qalalarda ol 60 myń teńge, oblys ortalyqtarynda 36 myń teńge, al oblystyq mańyzy bar qalalarda 12 myń teńge kóleminde belgilengen. Kentter men aýyldarda bul kórsetkish odan da tómen.
Esepteý kezinde ǵimarattyń tozý deńgeii, ornalasqan aimaǵy jáne ailyq eseptik kórsetkishtiń ózgerýi de nazarǵa alynady.
Qandai nysandardyń quny qosylady?
Jiyntyq salyqtyq qundy anyqtaǵan kezde bir adamnyń atyna tirkelgen myna nysandar esepke alynady:
- páterler men turǵyn úiler;
- saiajai qurylystary;
- garajdar;
- avtoturaq oryndary;
- ózge de ǵimarattar, qurylystar men úi-jailar.
Al jer telimderi bul somaǵa qosylmaidy. Olardyń salyq bazasy jerdiń aýdanyna nemese jer úlesine qarai basqa tártippen anyqtalady. Degenmen jer telimderi de jeke tulǵalardyń múlik salyǵy salynatyn nysandar qataryna jatady.
500 million teńgeniń múlkine qansha salyq salynady?
Sarapshynyń túsindirýinshe, jyljymaityn múliktiń jiyntyq salyqtyq quny 450 million teńgeden assa, salyqtyń turaqty bóligine mejeden asqan somanyń 2 paiyzy qosylady.
“Mysaly, bir adamnyń atyna tirkelgen barlyq nysannyń salyqtyq quny 500 million teńge delik. Bul belgilengen mejeden 50 million teńgege artyq. Onyń 2 paiyzy 1 million teńgeni quraidy. Oǵan 2 million 946 myń 600 teńge kólemindegi turaqty bólik qosylyp, jyldyq salyq 3 million 946 myń 600 teńge bolady”, - dedi ol.
Múlik salyǵynyń kólemi óńirge qarai da ózgerýi múmkin. Turǵyn úiler men saiajai nysandaryn baǵalaý kezinde qoldanylatyn bazalyq koeffitsient birge teń. Alaida jergilikti máslihattar ony 50 paiyzǵa deiin, iaǵni 1,5-ke deiin kótere alady.
Mundai sheshim aldyn ala qabyldanyp, kelesi jyldyń basynan bastap kúshine enedi. Sondyqtan sipaty uqsas jyljymaityn múlik úshin ár qalada ártúrli salyq eseptelýi yqtimal.
Sarapshy esepti aldyn ala tekserýge keńes berdi
Diliara Seitnurovanyń aitýynsha, atynda bir ǵana páteri bar azamattardyń alańdaýyna negiz joq. Al birneshe qymbat jyljymaityn múlki bar adamdar ár nysannyń salyqtyq qunyn aldyn ala anyqtap alǵany jón.
“Naryqtaǵy baǵaǵa emes, memlekettik baǵalaýǵa súiený kerek. Ár nysannyń salyqtyq qunyn anyqtap, olardyń jalpy somasy 450 million teńgege jaqyndai ma, sony teksergen durys. Bul málimetti jyljymaityn múlik ornalasqan jerdegi Memlekettik kirister komitetiniń aýmaqtyq organynan bilýge bolady”, - dedi sarapshy.
Jańa tártip boiynsha habarlama 2027 jyly, 2026 jylǵy múlik úshin jiberiledi. Sarapshy habarlama kelgennen keiin esepke barlyq nysannyń durys engizilgenin jáne olardyń quny negizsiz kóterilmegenin tekserýge keńes berdi.
“Salyq esepteý kezinde qatelik bolýy múmkin. Sondyqtan nysandar men olardyń baǵasy durys kórsetilmese, máseleni birden kóterip, esepke ýaqtyly shaǵymdanǵan jón”, - dep qorytyndylady Diliara Seitnurova.
