Ulttyq bank bazalyq mólsherlemeni tómendetý týraly sheshim qabyldady

Ulttyq bank bazalyq mólsherlemeni tómendetý týraly sheshim qabyldady
pixabay.com

Qazaqstan Respýblikasy Ulttyq Bankiniń Aqsha-kredit saiasaty komiteti bazalyq mólsherlemeni +/- 1 p.t. dálizimen jyldyq 16,25% deńgeiinde belgileý týraly sheshim qabyldady. Bul sheshim boljam raýndy nátijelerine, negizgi makroekonomikalyq kórsetkishter men infliatsiia táýekelderi balansynyń jańartylǵan baǵalaýyna súienedi, dep habarlaidy dalanews.kz.

Jyldyq infliatsiianyń qarqyny biylǵy tamyzda 9,8%-ǵa deiin baiaýlady. Dezinfliatsiialyq protses 11 ai qatarynan jalǵasyp keledi. Azyq-túlik infliatsiiasy 9,5%-ǵa deiin tómendedi. Oǵan jemis-jidek pen kókónistiń aitarlyqtai arzandaǵany men importtyq taýar baǵasynyń tómendegeni áser etti.  Azyq-túlikke jatpaityn infliatsiia qarqyny teńge baǵamynyń nyǵaiýy aiasynda 11,4%-ǵa deiin baiaýlady. 

Servistik infliatsiia rettelmeitin qyzmetter baǵasynyń ósý qarqyny birshama baiaýlaǵandyqtan 8,9%-ǵa deiin tómendedi. Ailyq infliatsiia tamyzda 0,6% (shildede 0,6%), maýsymdyq faktorlar eskerilmegende0,9% (shildede 0,7%) boldy.  Bazalyq infliatsiia 0,7% deńgeiinde saqtaldy.

Halyqtyń aldaǵy bir jylǵa infliatsiiany kútýi shildede 12,1% (maýsymda 13,4%) boldy. Sebebi QQS artýyna, TKSh tarifteri men azyq-túlik baǵasynyń ósýine bailanysty alańdaýshylyq seiile bastady. Bul rette kútýlerde janar-jaǵarmai baǵasynyń ósý faktorynyń yqpaly kúsheidi. Naryqtaǵy kásibi qatysýshylardyń 2026 jyldyń sońyna kútýleri 10% deńgeiinde saqtalyp otyr.

Syrtqy sektorda jaǵdai áli de turaqsyz. Taiaý Shyǵysta jalǵasyp jatqan qaqtyǵys energiia kózderi baǵasynyń joǵary qalyptasýyna jaǵdai jasap, syrtqy infliatsiialyq qysymdy kúsheitip tur. Mundai jaǵdaida jetekshi ortalyq bankterdiń ritorikasy qatań sipatta saqtalady. Azyq-túliktiń álemdik baǵasy dándi daqyldar men ósimdik maiy esebinen birshama ósti, bul rette ettiń baǵasy uzaq ýaqyt ishinde alǵash ret tómendedi.

Reseide infliatsiia ornyqty kúide saqtalýda. Otyn naryǵyndaǵy irkilister aiasynda proinfliatsiialyq táýekelder saqtalyp otyr. Negizgi mólsherlemeniń tómendeýine qaramastan, biylǵy shildede Resei Bankiniń ritorikasy qatańdady. EO-da infliatsiia negizinen energiia kózderi baǵasynyń ósýi esebinen birshama qarqyn aldy. EOB sońǵy otyrysynda mólsherlemelerdi ózgerissiz qaldyrdy. AQSh-ta infliatsiia baiaýlady, alaida ol áli de nysanaly deńgeiden joǵary. Osyǵan bailanysty FRJ mólsherlemeni ózgerissiz qaldyrdy.

Infliatsiianyń 2026 jylǵa boljamy ózgergen joq: ol 9-11% aralyǵynda bolady dep kútiledi. Baǵa ósiminiń baiaýlaýyna ustamdy qatań aqsha-kredit sharttary men teńgeniń nyq aiyrbastaý baǵamy yqpal etedi. Qosymsha tejeýshi áserdi 2026 jylǵy qyrkúiekte eń tómengi rezervtik talaptardy arttyrýdyń sońǵy kezeńi qamtamasyz etedi. 2027 jylǵa jasalǵan boljam 6,5-8,5%-ǵa deiin kóterildi (buǵan deiin 5,5-7,5% bolǵan), bul syrtqy infliatsiianyń ósýine, retteletin baǵalar alǵyshartynyń qaita qaralýyna, sondai-aq fiskaldyq serpinniń ulǵaiýyna negizdelgen. Bul rette aqsha-kredit saiasatynyń uzaqqa sozylǵan qatańdyǵy infliatsiialyq qysymdy shektei túsip, baǵanyń baiaý ósýine yqpal etedi. 2028 jyly infliatsiia syrtqy infliatsiialyq jaǵdaidyń qalypqa kelýine, fiskaldyq shoǵyrlanýǵa, ishki suranystyń qalypqa kelýine jáne birqalypty qatań aqsha-kredit sharttary aiasynda infliatsiialyq kútýlerdiń tómendeýine qarai 5%-dyq nysanaǵa jaqyn bolyp turaqtalady.

Infliatsiia táýekelderiniń teńgerimi proinfliatsiialyq baǵytqa aýysty. Negizgi táýekelder fiskaldyq impýlstiń kúsheiýi aiasynda ishki suranystyń keńeiýine, infliatsiialyq kútýlerdiń turaqsyzdyǵyna, JJM baǵasynyń jáne TKSh tarifteriniń budan keiingi dinamikasyna bailanysty. Syrtqy táýekelder geosaiasi shielenistiń kúsheiý yqtimaldyǵyna bailanysty azyq-túlik pen energiia kózderine álemdik baǵanyń ósýimen negizdelgen. 

2026 jylǵa JIÓ ósedi degen boljam bazalyq stsenariide ózgermei, 4,5-5,5%deńgeiinde baǵalanady. Kvazifiskaldyq yntalandyrý baǵdarlamalaryn iske asyrýǵa jáne turaqty tutynýshylyq suranysqa bailanysty joǵary investitsiialyq belsendilik ekonomikalyq belsendilikke yqpal etedi. Ulttyq Banktiń ótken boljamdy raýndynyń alǵysharttarymen jáne Úkimettiń Áleýmettik-ekonomikalyq damý boljamynyń aldyńǵy parametrlerimen salystyrǵanda 2027 jyly fiskaldyq yntalandyrý kólemi artady dep kútiledi. Bul investitsiialyq jáne tutynýshylyq belsendilikke áser etedi. Bul rette TShO-ny jóndeý 2026 jyldan 2027 jylǵa aýystyrylǵany sebepti 2027 jyly munai óndirýge qatysty meilinshe álsiz boljam dinamikasy ishki suranystyń keńeiýin ishinara tómendetedi. 2027 jylyJIÓ ósýi 4,5% sheginde qalyptasady. 2028 jyly salalyq jáne júielik reformalar iske asyrylýyna, fiskaldyq yntalandyrýdy josparly túrde keńeitýge jáne munai óndirisi men eksportynyń qalpyna kelýine bailanysty JIÓ ósimi 4-5%-ǵa deiin (buǵan deiin 3,5-4,5%) qarqyn alady dep kútiledi.

Aǵymdaǵy infliatsiia men infliatsiialyq kútýlerdiń oń dinamikasy qazirgi sheshim aiasynda bazalyq mólsherlemeni tómendetýge múmkindik berdi. Bul rette 2027 jylǵa jasalǵan boljamdy baǵalaýdy qaita qaraýǵa áser etken proinfliatsiialyq faktorlar men táýekelderdiń kúsheiý jaǵdaiynda odan ári tómendetýge múmkindik shektelgen.

Budan keiingi sheshimder infliatsiia boiynsha túsetin derekterge, onyń boljamdy traektoriiaǵa sáikes kelýine, ishki suranystyń, infliatsiialyq kútýler men retteletin baǵalardyń dinamikasyna, sondai-aq fiskaldyq jáne kvazifiskaldyq yntalandyrýdyń aýqymy men áserine qarai qabyldanady. Aqsha-kredit saiasaty 2028 jyly infliatsiiany 5%-dyq orta merzimdi nysanaǵa tómendetýge baǵyttalady.

Qabyldanǵan sheshimge túrtki bolǵan faktorlar men boljamdar týraly tolyq aqparat2026 jylǵy 9 qyrkúiekte Ulttyq Banktiń resmi internet-resýrsynda ornalastyrylatyn Aqsha-kredit saiasaty týraly baiandamada beriledi. Qazaqstan Respýblikasy Ulttyq BankinińAqsha-kredit saiasaty komitetiniń bazalyq mólsherleme boiynsha kezekti josparly sheshimi2026 jylǵy 23 qazanda Astana qalasynyń ýaqytymen saǵat 12:00-de jariialandy.

Eske salaiyq, buǵan deiin qarjy sarapshysy Aibar Oljai qazirgi ekonomikalyq jaǵdaidy eskere otyryp, retteýshi mólsherlemeni 25 nemese 50 bazistik tarmaqqa tómendetýi múmkin ekenin jetkizgen edi. Ol bazalyq mólsherlemeni 16,25–16,5 paiyz aralyǵynda belgileý ońtaily sheshim bolar edi dep esepteitinin aitqan bolatyn