Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń alysta júrgen aǵaiyndy Atajurtqa shaqyrý týraly batyl ári tarihi sheshiminiń arqasynda kóshi-qon máselesi memleketimizdiń strategiialyq basym baǵytyna ainaldy. Elimizge shirek ǵasyrǵa jýyq ýaqyt ishinde bir millionǵa jýyq qazaq kelip qosyldy. Ótken jyly 24 qarashada «Halyqtyń kóshi-qony týraly» Zańyna ózgertýler men tolyqtyrýlar engizilip, qaita qabyldandy.
Elbasymyzdyń Qazaqstan táýelsizdigin jariialaǵannan keiin on bes kún ótkende, naqtylap aitsaq, 1991 jyly 31 jeltoqsanda «Qazaq radiosynan» shettegi qazaqtarǵa joldaǵan, ertesine «Egemendi Qazaqstan» gazetine basylǵan «Qymbatty otandastar! Ejelgi atamekeninen jyraqtap qalǵan sizderdi keshegi kúnge deiin ata-baba jerine qaityp kele alamyz ba degen suraqtyń alańdatyp kelgenin men jaqsy bilemin. «Týǵan jerdiń tútini de ystyq» deidi halqymyz. Qandas baýyrlarymyzdy baiyrǵy ataqonysyna tartý maqsatynda adam pravosy týraly elaralyq erejelerdi basshylyqqa ala otyryp, Qazaqstan Úkimeti «Basqa respýblikalardan jáne shetelderden selolyq jerlerde jumys isteýge tilek bildirýshi baiyrǵy ult adamdaryn Qazaqstanda qonystandyrý tártibi men sharttary týraly» arnaiy qaýly qabyldady. Sondyqtan atamekenge kelemin deýshi aǵaiyndarǵa jol ashyq. Ata-baba árýaǵy aldaryńyzdan jarylqasyn!» degen «Alysta júrgen aǵaiyndarǵa aq tilek» atty ataqty Joldaýyn qazaq kóshin bastaýdyń alǵashqy sheshimi dep júrgenbiz. Sóitsek, olai emes eken. Tuńǵysh Prezidentimiz táýelsizdikti jariialaýdan bir aiǵa jýyq buryn Qazaq KSR Ministrler Keńesine 1991 jylǵy 18 qarashada «Basqa respýblikalardan jáne shetelderden selolyq jerlerde jumys isteýge tilek bildirýshi baiyrǵy ult adamdaryn Qazaq KSR-inde qonystandyrý tártibi men sharttary týraly» №711 qaýly shyǵartyp qoiǵan eken.
20 tarmaqtan turatyn ol qaýlyda basqa respýblikalardan jáne shetelderden Qazaqstannyń aýyldy jerlerine jumys isteýge tilek bildirýshi baiyrǵy ult adamdaryn Qazaq KSR-ine qalai ákelýdiń tetikteri men joldary, aýyldy jerge kóship kelgen soń olardy qujattandyrý, sondai-aq áleýmettik, dárigerlik, bilim berý, turǵyn úi, jańa ortaǵa beiimdeý syndy tolyp jatqan máseleler boiynsha jeńildikter men kómekter usyný egjei-tegjeili qarastyrylǵan. Mysaly, qaýlynyń 5-tarmaǵynda «Halyq depýtattary jergilikti keńesteriniń atqarý komitetterine, agroónerkásip kesheniniń kásiporyndary men uiymdaryna basqa respýblikalardan jáne shetelderden qonys aýdarǵan baiyrǵy ult adamdaryn turǵyn-jaimen qamtamasyz etý maqsatynda jekelegen azamattardyń respýblikadan ketýi nátijesinde bosaǵan úilerdi nemese páterlerdi satyp alý usynylsyn» delinipti.
Demek, táýelsiz Qazaqstan úshin sol «Azamattyq qujattandyrý týraly» №711 qaýly shyǵarylǵan 18 qarasha óte mańyzdy tarihi kún dep eseptelýi tiis. Óitkeni, bes qurlyqqa tarydai shashyrap ketken qandastarymyzdyń basynyń óz Otanynda birigýi osy kúnnen bastaldy.
Sondai-aq, bul qaýlynyń 1997 jyly 13 jeltoqsanda tuńǵysh ret qazaq tilinde qabyldanǵan, 2011 jyly 22 shildede, 2013 jyl 15 jeltoqsanda jáne 2015 jyly 24 qarashada Parlamentte úsh ret ózgerister men tolyqtyrýlar engizilip, qazir qoldanystaǵy «Halyqtyń kóshi-qony týraly» Zańdy túzýge túp negiz bolǵanyn da aita ketýimiz kerek.
Mine, sodan beri Alataý men Saryarqany betke alǵan Qazaq kóshi tolastaǵan emes. Elbasy bul jetistikti «Biz 1 million aǵaiyndy elge qaitardyq!» dep únemi maqtanyshpen aityp keledi. Qazir sol qandastarymyz ósip-ónip, urpaǵymen 1,5 millionnan asyp ketti. Táýelsizdik alǵanǵa deiin Qazaqstanda qazaqtardyń sany 40 paiyzǵa jeter-jetpes qana bolsa, qazir 70 paiyzǵa jetti. Sonyń bir bóligi, árine, shetten kelgen aǵaiynnyń úlesinde.
2015 jylǵy 15 jeltoqsanda jýrnalisterge bergen suhbatynda Prezident: «Ol saiasat ózgermeidi. Bizge qaityp kelemin degen aǵaiynǵa – qazaqtarǵa esik ashyq. Ár ýaqytta kelip, ózderi ornalassyn. Jaǵdaiyn jasaimyz!» dep shegelep turyp aitty.
Biyl – Táýelsizdiktiń 25 jyldyǵy. Sonymen birge, aldaǵy 18 qarashada №711 qaýly shyqqaly da 25 jyl bolady. Uly toidyń aiasynda Qazaq kóshiniń de shirek ǵasyrlyq qýanyshy maqtanyshpen atap ótiletini sózsiz. Osy qarsańda Úkimet «Qazaqstan Respýblikasyndaǵy merekeler týraly» 2001 jylǵy 13 jeltoqsandaǵy №267-II Zańnyń 3-babyna tolyqtyrý engizip, 18 qarashany «Ulttyq kóshi-qon kúni» etip bekitse, nur ústine nur bolmaq.
Derekkóz: "Egemen Qazaqstan"
Aýyt MUQIBEK
