Qazaqstan Respýblikasy Ulttyq Bankiniń Aqsha-kredit saiasaty komiteti bazalyq mólsherlemeni +/- 1 p.t. dálizimen jyldyq 18,0% deńgeiinde saqtaý týraly sheshim qabyldady. Qazirgi sheshim boljamdy raýndtyń nátijesine, negizgi makroekonomikalyq kórsetkishterdiń jańartylǵan baǵalaryna jáne infliatsiialyq táýekelderdiń jalpy balansyna negizdelgen, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Jyldyq infliatsiia qazanda 12,6% boldy (qyrkúiekte – 12,9%). Azyq-túlik taýarlary baǵasynyń ósýi 13,5%-ǵa (12,7%) jáne azyq-túlikke jatpaityn taýarlar baǵasynyń ósýi 11%-ǵa (10,8%) deiin qarqyn aldy. Qyzmetterdegi baǵanyń ósýi retteletin turǵyn úi-kommýnaldyq qyzmetterge baǵanyń ákimshilik tómendeýi saldarynan 12,9%-ǵa (15,3%) deiin baiaýlady. Joǵary infliatsiialyq dinamika usynys múmkindiginen júieli túrde asyp túsetin ornyqty suranys jaǵdaiynda qalyptasady. Tariftik reformanyń jáne janar-jaǵarmai (JJM) naryǵyn yryqtandyrý áseriniń baǵalar men infliatsiialyq kútýlerge taralýy qosymsha áser etip otyr.
Jekelegen taýar naryqtarynda saqtalyp otyrǵan teńgerimsizdik, ornyqty suranys, importtyń qymbattaýy jáne shyǵyndardyń ósýi aiasynda azyq-túlik komponenti burynǵysha infliatsiiaǵa kóptep úles qosty. Servistik infliatsiianyń úlesi azaidy, alaida baǵanyń ósý qarqyny baiaýlaǵanyna qaramastan mańyzdy kúiinde qalyp otyr. Azyq-túlikke jatpaityn infliatsiiada janarmai men farmatsevtikalyq ónim baǵasynyń ósýi jedeldegeni baiqalady.
Qazanda ailyq infliatsiia 0,5%-ǵa deiin aitarlyqtai baiaýlady, alaida bazalyq infliatsiia 1% deńgeiinde – joǵary kúiinde qaldy. Bul bir jylǵa eseptegende 12,2% sáikes keledi. Sonymen qatar tutyný qorjynyndaǵy taýarlar men qyzmetterdiń shamamen 80%-y 5% targetten joǵary qarqynmen qymbattaidy. Osynyń bári baǵa qysymynyń ornyqtylyǵy men keń qamtýyn kórsetedi. Bul proinfliatsiialyq dinamika fiskaldyq jáne údemeli kvazifiskaldyq yntalandyrýdyń, sondai-aq artqan tutynýshylyq suranystyń áserinen kúsheiedi.
Halyqtyń infliatsiialyq kútýleri qazanda qyrkúiektegi 13,2%-ǵa qaraǵanda 13,6%-ǵa deiin ósti. Qysqamerzimdi kútýler qubylmaly kúiinde saqtalyp, onymen joǵary belgisizdik qatar júredi. Uzaqmerzimdi kútýler 14,3%-ǵa deiin artty (buǵan deiin – 14%). Joǵary infliatsiialyq kútýler dezinfliatsiia qarqynyn shektep, baǵalardyń shyǵyn men suranystyń ózgerýine táýeldiligin kúsheitedi.
Syrtqy infliatsiialyq áser saqtalýda. Azyq-túliktiń álemdik baǵasy joǵary deńgeide. Reseide infliatsiia báseńdegenine qaramastan, 4%-dyq nysanadan edáýir asyp tústi. Osyǵan bailanysty retteýshi qatań ritorikany saqtap, tejeýshi aqsha-kredit sharttaryn ustap turý qajet dep málimdeidi. Óz kezeginde, FRJ joǵary belgisizdik jaǵdaiynda ekonomikadaǵy ósimniń birqalypty qarqynyn, eńbek naryǵynyń tómendegenin jáne nysanadan joǵary bolyp turǵan infliatsiianyń óse túskenin atap, saqtyq tásilin saqtap otyr. EOB ritorikasy da ustamdy kúiinde. Retteýshi mólsherlemeni taǵy da saqtap qaldy. Aldaǵy ýaqytta saiasatty jeńildetý qarqyny neǵurlym baiaý bolady degen boljam bar.
Negizgi sheshim qabyldaý kezindegi boljamdardy jańartý aiasynda bazalyq stsenariide Brent markaly munaidyń baǵasy boljamdy kezeńniń sońyna deiin orta eseppen 1 barrel úshin 60 AQSh dollary deńgeiinde saqtaldy.
Infliatsiianyń 2025 jáne 2026 jyldarǵa boljamy qaita qaraldy. 2025 jyly infliatsiia 12,0-13,0%, 2026 jyly 9,5-12,5% sheginde kútiledi. 2027 jyldyń qorytyndysy boiynsha ol 5,5-7,5%-ǵa deiin baiaýlaidy dep kútiledi. Boljamdy túzetý biylǵy infliatsiianyń is júzindegi máni boljamdy mánderden edáýir asyp ketýine jáne infliatsiialyq kútýlerdiń joǵary dinamikasyna negizdeledi. Sonymen qatar, 2026-2027 jyldary «infliatsiia + 5%» shemasy boiynsha reforma qarqynyn qaita qaraý aiasynda retteletin baǵalardyń neǵurlym boljamdy ósetini eskeriledi.
2026 jyly boljamdar aralyǵynyń keńeiýi salyq reformasyn iske asyrýǵa jáne jiyntyq suranys reaktsiiasyna, kvazibiýdjettik sektor jaǵynan qarjylandyrýdyń edáýir ósýine jáne onyń ekonomikaǵa yntalandyrýshy áserine bailanysty baǵalaýdaǵy artyp kele jatqan belgisizdikti kórsetedi.
Boljam táýekelderi ishki suranys pen usynys múmkindikteri arasyndaǵy teńgerimsizdiktiń kúsheiýimen, syrtqy infliatsiianyń jáne infliatsiialyq kútýlerdiń jedeldeýimen, sondai-aq retteletin baǵalardyń, JJM men QQS artýynan bolatyn qaitalama ásermen bailanysty. Negizgi belgisizdik faktorlarynyń biri – ekonomikany qarjylandyrýdy «Báiterek» UBH AQ» arqyly ulǵaitý yqpaly. Úkimettiń málimeti boiynsha, onyń kólemi 2026 jyly 8 trln teńgege, iaǵni JIÓ-niń 4,4%-na jetýi múmkin. Mundai qysym infliatsiialyq qysymdy kúsheitip, aldaǵy fiskaldyq shoǵyrlandyrý áserin ishinara retteýi múmkin.
2025 jyly Qazaqstan ekonomikasynyń ósý boljamy 6,0-6,5%-ǵa deiin jaqsardy. Bul munai óndirýdegi ozyńqy qarqynnyń áserin, sondai-aq jyldyń sońǵy ailarynda investitsiialyq jáne tutynýshylyq suranystyń, onyń ishinde aldaǵy 2026 jylǵy QQS reformasyna bailanysty jedeldeýin kórsetedi. 2025 jylǵy joǵary bazanyń saldarynan jáne salyq-biýdjet reformasy men biýdjettik shoǵyrlandyrýdyń ishki suranysqa tejeýshi áserin eskere otyryp, 2026 jylǵa arnalǵan boljam 3,5-4,5%-ǵa deiin tómendetildi. 2027 jyly ekonomikanyń ósýi 4,0-5,0% aýqymynda bolady dep kútiledi. Bul ósý investitsiialyq belsendiliktiń keńeiýi, birqalypty tutynýshylyq suranys jáne munai óndirýdiń ulǵaiýy esebinen bolady.
Naqty kiristiń tómendeýine jáne importtyń artýyna bailanysty ornyqty ishki suranys biýdjet-salyq jáne aqsha-kredit saiasatyn úilestirýdiń mańyzdylyǵyn arttyrady. Osyǵan bailanysty Úkimet, Ulttyq Bank pen Agenttik 2026-2028 jyldarǵa arnalǵan makroekonomikalyq turaqtandyrý jáne halyqtyń ál-aýqatyn arttyrý boiynsha birlesken is-qimyl baǵdarlamasyn (budan ári – Baǵdarlama) iske asyrýda. Baǵdarlama suranys pen usynys arasyndaǵy teńgerimsizdikti joiýǵa, biýdjet shyǵystarynyń tiimdiligin arttyrýǵa, mikro- jáne makroprýdentsialdy retteý sharalaryn iske asyrýǵa, azamattardyń naqty tabysyn ósirýge jáne infliatsiiany tómendetý men turaqtandyrý esebinen ornyqty ekonomikalyq ósý úshin jaǵdai qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan.
Qazirgi aqsha-kredit sharttarynyń birqalypty qatań sipatyn, Baǵdarlamanyń kútiletin úlesin jáne tutynýshylyq kreditteýge suranysty tómendetý sharalaryn eskere otyryp, Komitettiń sheshimi ornyqty dezinfektsiialyq traektoriiany qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan.
Ulttyq Bank infliatsiianyń baiaýlaý qarqynyn, ishki suranys reaktsiiasyn, sondai-aq Baǵdarlamada jáne Infliatsiiany baqylaý, tómendetý boiynsha sharalar kesheninde kózdelgen birlesken sharalardy iske asyrý tiimdiligin baǵalaýdy jalǵastyra beredi.
Qazirgi ýaqytta Ulttyq Bank joǵary infliatsiialyq kútýlerdi, ornyqty bazalyq infliatsiiany jáne tariftik reformalardyń keiinge qaldyrylǵan áserin nazarǵa ala otyryp, 2026 jyldyń birinshi jartysynyń sońyna deiin mólsherlemeni tómendetý múmkin bolmaidy dep sanaidy. Infliatsiianyń ornyqty baiaýlaý úrdisi qalyptasqanyna senimdilik bolmaǵan jaǵdaida aqsha-kredit sharttary qatańdatylýy múmkin.
Qabyldanǵan sheshimniń faktorlary men boljamdary týraly barynsha tolyq aqparat 2025 jylǵy 3 jeltoqsanda Ulttyq Banktiń resmi internet-resýrsynda[1] ornalastyrylatyn Aqsha-kredit saiasaty týraly baiandamada beriletin bolady. Qazaqstan Respýblikasy Ulttyq Bankiniń Aqsha-kredit saiasaty komitetiniń bazalyq mólsherleme boiynsha kezekti josparly sheshimi 2026 jylǵy 23 qańtarda Astana qalasynyń ýaqytymen saǵat 12:00-de jariialanady.
