Tuzaq
– Iá, meni óltirý úshin sizdi kim jaldady? – dep suradym men konaktan. Ol ne úshin kelgenin estigende de abyrjymai, salmaqty kúide bolǵanyma ózim de tańkaldym.
Tapanshasyn kolyna erkin ustap otyrǵanyna qarap-aq onyń óte tájiribeli, ákki ekeni baiqalady.
– Siz nege olai oilaisyz, menin jeke óz esebim bar shyǵar, – dedi ol da jaibaraqat únmen.
Meniń jaýlarym onsha da kóp emes jáne olardyń kimder ekeni maǵan jaqsy belgili. Meniń áielim shyǵar, sizdin kómegińizdi paidalanbaq bolǵan?
Ol jái ǵana jymiyp koidy.
– Siz qatelestińiz, áielińizdiń de áýeni sizge jaksy tanys bolýǵa tiis koi.
– Ras, mende aksha bar, – dedim men, ol sol aqshany sońǵy tsentke deiin ielengisi keledi.
Qonaq maǵan meni baǵalaǵan kózqaraspen qarap koidy.
– Sizge...
– Elý úsh
– Al áieliniz?
– Jiyrma tórt jasta. Ol tańdaiyn tak etkizdi.
– Iá, túsinemin. Sizdiń áielińiz óte kórikti, biraq ol óte sarań. Meni tańkaldyratyny sizdiń osyny baiqamaǵanynyz.
– Meni tańqaldyratyny, – dep sózin bóldim – sizdiń munda otyrǵanynyzǵa birshama ýaqyt boldy, al men áli tirimin.
– Men asykpaimyn, mister Ýiliams.
– Iaǵni, siz biraz kesheýildeidi dep úmittenýime bolady ǵoi? Onda menimen birge ishimdik ishersiz, mister....
Meni Smit dep ataýynyzǵa bolady. Bul qarapaiym familiia, este saqtaý kiyn emes. Árine, men ishýge karsy emespin, biraq, kokteildi neden jasaitynyńyzdy kórýge bolatyn shyǵar?
– Siz kalai oilaisyz? Meniń qolymda únemi ý júrmeitin bolar?
– Sonda da.
Smit men kokteil daiyndap bolǵansha maǵan qarap turdy. Kózimen kórip, kóńili jailanǵan soń ǵana kresloǵa jaiǵasty. Oǵan qarama qarsy men de jaiǵastym.
– Qazir qaida, menin áielim? Keshki qonaqasyda, mister Ýiliams. Onyń bul qylmyska qatysy jok ekenine qonaqasyǵa shaqyrylǵan on eki adam kýá.
–Demek, men úiime kelgen qarashynyn qurbanymyn ǵoi. Solai ma?
– Iá. Men sizdi atyp óltirgen soń stakandy jýyp, ornyna koiamyn. Barlyq jerdegi qolymnyn izin súrtip ketemin, tipti esiktiń tutqasyna deiin.
– Sonymen qosa ózińizben birge birdemeni ala ketesiz ǵoi, urlyk jasalǵanyn dáleldeý úshin?
– Onyń qajeti de shamaly. Politsiia adam óltirgen soń tonaýshy abdyrap eshteńe alýǵa úlgirmegen eken dep oilaidy.
– Kónilińizdi anaý kartinaǵa aýdarǵym keledi, – dedim men kózimmen onyn art jaǵynda ilýli turǵan polotnony nusqap.
– Ol otyz myń dollar.
Smit artyndaǵy kartinaǵa qarady da nazaryn qaita maǵan burdy.
– Múmkin, siz ómirińiz úshin ol kartinany maǵan bermek shyǵarsyz? – dep jymiia surady.
– Iá.
Ol basyn shaikady.
– Óte ókinishti, mister Ýiliams. Eger men bir isti qolǵa alsam, ony aiaqtaýym kerek. Bul kásibi abyroi men adaldyq.
Men stakandy ústelge qoidym.
– Meniń qorqýymdy kútip otyrsyz ba?
– Siz qorqasyz, mister Ýiliams, mindetti túrde. Sol kezde siz meni óltiresiz iá? Onyń kezderi jainap ketti.
– Qurbandardyń rahym etip aiagór dep jasanýyna úirengesiz ǵoi?
– Iá. Shynynda da olar ártúrli jalynady.
– Sizdiń júregińizdi sonyń qaisysy jibitedi? Biraq, onyń bári dalbasa ǵoi, solai ma?
– Ábden durys.
– Olar, árine, aqsha da usynady.
– Ylǵi da
– Bul da qur áýreshilik qoi?
– Búgingi kúnge deiin dál solai bolǵan, mister Ýiliams.
– Mister Smit, sizge kórsetken kartinanyn artynda, qabyrǵada seif bar. Onda 15 myń dollar bar. Ol az aqsha emes.
Men ústeldin ústindegi stakandy qolyma ustap kartinaǵa bettedim. Seifti ashyp, ishindegi konvertti aldym da stakandaǵy kokteildi iship taýystym. Sosyn bos stakandy seifke salyp qoidym da aýzyn japtym. Smittiń kózi konvertte. Men konvertti ústeldiń týra Smittin aldyna tastadym. Ol birshama ýakyt konvertke qarap otyrdy da janaryn maǵan qadady.
– Siz shynymen ómirińizdi osylai satyp alamyn dep otyrsyz ba? Men temeki tutattym.
– Jok. Ózińiz aittyńyz ǵoi satylmaimyn dep.
Smittiń qabaǵy túiilip ketti.
– Men konverttegi on bes myń dollar meniki dep túsindim.
Men konvertti ashtym da ishindegini ústelge tastai saldym.
– Munda tek eski kolhattar ǵana. Siz úshin bul eshqandai da qundy emes. Birinshi ret onyn daýysynan yzalanǵandyq baiqaldy.
– Munymen siz nege qol jetkizdińiz, túsinbeimin. Men kózimmen ústeldi nusqadym.
– Men tek seifke sizdiń stakanyńyzdy aparyp kilttep qoiýǵa ǵana múmkindik aldym.
– Joq, mister Ýiliams, ol sizdiń stakanyńyz, meniki emes, – dep aiqailady. Men kúldim.
– Joq, mister Smit, ol sizdiń staqanyńyz. Politsei úshin ol úlken olja. Onyń kózderi syǵyraiyp ketti.
– Men sizden kózimdi alǵan emespin. Ótirik aitasyz, siz staqandardy aiyrbastaǵan joqsyz.
Menińshe siz kartinaǵa eki ret burylyp qaradyńyz.
Ol seziktene kartinaǵa taǵy da qarady. Mańdaiy tership ketti.
– Bul múmkin emes, – dedi ol báseń únmen.
– Siz meni óltirgennen keiin bir kúnderi politsiia sizge kelip tursa tańyrqamassyz. Elektrlengen oryndyqta otyrǵan adamnyń qandai kúide bolatynyn sezinýdiń úlken múmkindigi týdy dep oilaimyn. Smittiń saýsaqtary shúrippege qatyp qalǵan. Seifti ashyńyz, bolmasa men sizdi atamyn, – dedi birqalypty daýyspen.
Men kúldim.
– Eger men seifti ashsam onda siz Meni anyq óltiresiz.
Jarty minóttai únsiz otyrdy da:
– Staqandy ne istemeksiz? – dedi.
– Eger siz meni óltirmeseńiz, meniń oiymsha endi siz meni óltirmeitin siiaqtysyz, onda men ony jeke agenttikke aparyp, sizdiń saýsaqtaryńyzdyń izin túsirip berýdi ótinemin. Ol izdi jáne qajetti aqparatty sol agenttikte qaldyramyn. Meni bireý óltirse, tipti kenetten basqasha jaǵdaida ólsem de konvert politsiiaǵa tapsyrylady.
Smit bar yntasymen tyńdap otyrdy. Sosyn bir kúrsinip aldy da:
– Olai isteýdiń qajeti joq, mister Ýiliams, – dedi ol – qazir men ketemin, odan keiin siz meni eshqashan kórmeitin bolasyz. Men basymdy shaiqadym.
– Bári bir men osylai isteimin, jańaǵy sizge aitqandai, – dep qaitaladym men. – Jeke detektiv agenttigindegi bul hat meniń bolashaqtaǵy ómirimniń kaýipsizdiginiń kepili bolmaq.
Smit oilanyp qaldy.
– Onda nege siz birden politsiiaǵa barmaisyz?
– Onyń da sebebi bar... Smit óziniń tapanshasyna qarady da asyqpai qaltasyna salyp qoidy. Onyn kádimgidei-aq birdemeden mazasy ketti.
– Al, siz oilandyńyz ba, – dedi ol, – bári bir sizdiń áielińiz sizden kutylý úshin taǵy bireýdi jaldaitynyn.
– Múmkin.
– Sol kezde politsiia men óltirdi dep esepteidi ǵoi.
– Sózsiz, – dedim men kúlip – eger... Smit meniń sózimdi aiaqtaýymdy taǵatsyzdana kútti.
– Eger, – dep sózimdi jalǵastyrdym onyn basqa bireýdi jaldamaýyna siz kedergi bolmańyz.
– Men sizdi túsinbedim, – dedi.
Smit. Men myrs ettim.
– Sizge menin áielim aitty ǵoi, osy ýaqytta qaida bolatynyn?
– Ol tek qaidaǵy bir Pitersondardikinde qonaqta bolatynyn, ol úiden saǵat on birde qaitatynyn ǵana aitty.
– On birde. Jaqsy ýaqyt, qazir qarańǵy erte túsedi. Siz Pitersondardyń meken-jaiyn bilýshi me edińiz?
Ol basyn shaiqady. Men olardyń meken-jaiyn aityp berdim.
– Siz osylai isteýge tiissiz, – dedim men aqyryn ǵana. – Óz ómirińizdiń qaýipsizdigi úshin.
Smit basyn izedi. Paltosynyń asyqpai túimelerin saldy. Sodan soń:
– Saǵat on birde siz qaida bolasyz? – dep surady.
– Men klýbta bolamyn.
Smit ketken soń men staqandy alyp, jolai detektiv agenttigine soqtym. Seifke tyqqan staqandy emes árine, ondaǵy meniń qolymnyń izderi ǵoi. Men Smittiń ústeldiń ústinde qaldyrǵan staqanyn ákeldim.
Onyn saýsaqtarynyń izi atarlyqtai anyq shyqty.
Tom MANDEL
Aýdarǵan Áliia SEIILHANQYZY.
