تۇزاق
– يە, مەنٸ ٶلتٸرۋ ٷشٸن سٸزدٸ كٸم جالدادى? – دەپ سۇرادىم مەن كوناكتان. ول نە ٷشٸن كەلگەنٸن ەستٸگەندە دە ابىرجىماي, سالماقتى كٷيدە بولعانىما ٶزٸم دە تاڭكالدىم.
تاپانشاسىن كولىنا ەركٸن ۇستاپ وتىرعانىنا قاراپ-اق ونىڭ ٶتە تەجٸريبەلٸ, ەككٸ ەكەنٸ بايقالادى.
– سٸز نەگە ولاي ويلايسىز, مەنٸن جەكە ٶز ەسەبٸم بار شىعار, – دەدٸ ول دا جايباراقات ٷنمەن.
مەنٸڭ جاۋلارىم ونشا دا كٶپ ەمەس جەنە ولاردىڭ كٸمدەر ەكەنٸ ماعان جاقسى بەلگٸلٸ. مەنٸڭ ەيەلٸم شىعار, سٸزدٸن كٶمەگٸڭٸزدٸ پايدالانباق بولعان?
ول جەي عانا جىميىپ كويدى.
– سٸز قاتەلەستٸڭٸز, ەيەلٸڭٸزدٸڭ دە ەۋەنٸ سٸزگە جاكسى تانىس بولۋعا تيٸس كوي.
– راس, مەندە اكشا بار, – دەدٸم مەن, ول سول اقشانى سوڭعى تسەنتكە دەيٸن يەلەنگٸسٸ كەلەدٸ.
قوناق ماعان مەنٸ باعالاعان كٶزقاراسپەن قاراپ كويدى.
– سٸزگە...
– ەلۋ ٷش
– ال ەيەلٸنٸز?
– جيىرما تٶرت جاستا. ول تاڭدايىن تاك ەتكٸزدٸ.
– يە, تٷسٸنەمٸن. سٸزدٸڭ ەيەلٸڭٸز ٶتە كٶرٸكتٸ, بٸراق ول ٶتە ساراڭ. مەنٸ تاڭكالدىراتىنى سٸزدٸڭ وسىنى بايقاماعانىنىز.
– مەنٸ تاڭقالدىراتىنى, – دەپ سٶزٸن بٶلدٸم – سٸزدٸڭ مۇندا وتىرعانىنىزعا بٸرشاما ۋاقىت بولدى, ال مەن ەلٸ تٸرٸمٸن.
– مەن اسىكپايمىن, ميستەر ۋيليامس.
– ياعني, سٸز بٸراز كەشەۋٸلدەيدٸ دەپ ٷمٸتتەنۋٸمە بولادى عوي? وندا مەنٸمەن بٸرگە ٸشٸمدٸك ٸشەرسٸز, ميستەر....
مەنٸ سميت دەپ اتاۋىنىزعا بولادى. بۇل قاراپايىم فاميلييا, ەستە ساقتاۋ كيىن ەمەس. ەرينە, مەن ٸشۋگە كارسى ەمەسپٸن, بٸراق, كوكتەيلدٸ نەدەن جاسايتىنىڭىزدى كٶرۋگە بولاتىن شىعار?
– سٸز كالاي ويلايسىز? مەنٸڭ قولىمدا ٷنەمٸ ۋ جٷرمەيتٸن بولار?
– سوندا دا.
سميت مەن كوكتەيل دايىنداپ بولعانشا ماعان قاراپ تۇردى. كٶزٸمەن كٶرٸپ, كٶڭٸلٸ جايلانعان سوڭ عانا كرەسلوعا جايعاستى. وعان قاراما قارسى مەن دە جايعاستىم.
– قازٸر قايدا, مەنٸن ەيەلٸم? كەشكٸ قوناقاسىدا, ميستەر ۋيليامس. ونىڭ بۇل قىلمىسكا قاتىسى جوك ەكەنٸنە قوناقاسىعا شاقىرىلعان ون ەكٸ ادام كۋە.
–دەمەك, مەن ٷيٸمە كەلگەن قاراشىنىن قۇربانىمىن عوي. سولاي ما?
– يە. مەن سٸزدٸ اتىپ ٶلتٸرگەن سوڭ ستاكاندى جۋىپ, ورنىنا كويامىن. بارلىق جەردەگٸ قولىمنىن ٸزٸن سٷرتٸپ كەتەمٸن, تٸپتٸ ەسٸكتٸڭ تۇتقاسىنا دەيٸن.
– سونىمەن قوسا ٶزٸڭٸزبەن بٸرگە بٸردەمەنٸ الا كەتەسٸز عوي, ۇرلىك جاسالعانىن دەلەلدەۋ ٷشٸن?
– ونىڭ قاجەتٸ دە شامالى. پوليتسييا ادام ٶلتٸرگەن سوڭ توناۋشى ابدىراپ ەشتەڭە الۋعا ٷلگٸرمەگەن ەكەن دەپ ويلايدى.
– كٶنٸلٸڭٸزدٸ اناۋ كارتيناعا اۋدارعىم كەلەدٸ, – دەدٸم مەن كٶزٸممەن ونىن ارت جاعىندا ٸلۋلٸ تۇرعان پولوتنونى نۇسقاپ.
– ول وتىز مىڭ دوللار.
سميت ارتىنداعى كارتيناعا قارادى دا نازارىن قايتا ماعان بۇردى.
– مٷمكٸن, سٸز ٶمٸرٸڭٸز ٷشٸن ول كارتينانى ماعان بەرمەك شىعارسىز? – دەپ جىمييا سۇرادى.
– يە.
ول باسىن شايكادى.
– ٶتە ٶكٸنٸشتٸ, ميستەر ۋيليامس. ەگەر مەن بٸر ٸستٸ قولعا السام, ونى اياقتاۋىم كەرەك. بۇل كەسٸبي ابىروي مەن ادالدىق.
مەن ستاكاندى ٷستەلگە قويدىم.
– مەنٸڭ قورقۋىمدى كٷتٸپ وتىرسىز با?
– سٸز قورقاسىز, ميستەر ۋيليامس, مٸندەتتٸ تٷردە. سول كەزدە سٸز مەنٸ ٶلتٸرەسٸز يە? ونىڭ كەزدەرٸ جايناپ كەتتٸ.
– قۇربانداردىڭ راحىم ەتٸپ اياگٶر دەپ جاسانۋىنا ٷيرەنگەسٸز عوي?
– يە. شىنىندا دا ولار ەرتٷرلٸ جالىنادى.
– سٸزدٸڭ جٷرەگٸڭٸزدٸ سونىڭ قايسىسى جٸبٸتەدٸ? بٸراق, ونىڭ بەرٸ دالباسا عوي, سولاي ما?
– ەبدەن دۇرىس.
– ولار, ەرينە, اقشا دا ۇسىنادى.
– ىلعي دا
– بۇل دا قۇر ەۋرەشٸلٸك قوي?
– بٷگٸنگٸ كٷنگە دەيٸن دەل سولاي بولعان, ميستەر ۋيليامس.
– ميستەر سميت, سٸزگە كٶرسەتكەن كارتينانىن ارتىندا, قابىرعادا سەيف بار. وندا 15 مىڭ دوللار بار. ول از اقشا ەمەس.
مەن ٷستەلدٸن ٷستٸندەگٸ ستاكاندى قولىما ۇستاپ كارتيناعا بەتتەدٸم. سەيفتٸ اشىپ, ٸشٸندەگٸ كونۆەرتتٸ الدىم دا ستاكانداعى كوكتەيلدٸ ٸشٸپ تاۋىستىم. سوسىن بوس ستاكاندى سەيفكە سالىپ قويدىم دا اۋزىن جاپتىم. سميتتٸڭ كٶزٸ كونۆەرتتە. مەن كونۆەرتتٸ ٷستەلدٸڭ تۋرا سميتتٸن الدىنا تاستادىم. ول بٸرشاما ۋاكىت كونۆەرتكە قاراپ وتىردى دا جانارىن ماعان قادادى.
– سٸز شىنىمەن ٶمٸرٸڭٸزدٸ وسىلاي ساتىپ الامىن دەپ وتىرسىز با? مەن تەمەكٸ تۇتاتتىم.
– جوك. ٶزٸڭٸز ايتتىڭىز عوي ساتىلمايمىن دەپ.
سميتتٸڭ قاباعى تٷيٸلٸپ كەتتٸ.
– مەن كونۆەرتتەگٸ ون بەس مىڭ دوللار مەنٸكٸ دەپ تٷسٸندٸم.
مەن كونۆەرتتٸ اشتىم دا ٸشٸندەگٸنٸ ٷستەلگە تاستاي سالدىم.
– مۇندا تەك ەسكٸ كولحاتتار عانا. سٸز ٷشٸن بۇل ەشقانداي دا قۇندى ەمەس. بٸرٸنشٸ رەت ونىن داۋىسىنان ىزالانعاندىق بايقالدى.
– مۇنىمەن سٸز نەگە قول جەتكٸزدٸڭٸز, تٷسٸنبەيمٸن. مەن كٶزٸممەن ٷستەلدٸ نۇسقادىم.
– مەن تەك سەيفكە سٸزدٸڭ ستاكانىڭىزدى اپارىپ كٸلتتەپ قويۋعا عانا مٷمكٸندٸك الدىم.
– جوق, ميستەر ۋيليامس, ول سٸزدٸڭ ستاكانىڭىز, مەنٸكٸ ەمەس, – دەپ ايقايلادى. مەن كٷلدٸم.
– جوق, ميستەر سميت, ول سٸزدٸڭ ستاقانىڭىز. پوليتسەي ٷشٸن ول ٷلكەن ولجا. ونىڭ كٶزدەرٸ سىعىرايىپ كەتتٸ.
– مەن سٸزدەن كٶزٸمدٸ العان ەمەسپٸن. ٶتٸرٸك ايتاسىز, سٸز ستاقانداردى ايىرباستاعان جوقسىز.
مەنٸڭشە سٸز كارتيناعا ەكٸ رەت بۇرىلىپ قارادىڭىز.
ول سەزٸكتەنە كارتيناعا تاعى دا قارادى. ماڭدايى تەرشٸپ كەتتٸ.
– بۇل مٷمكٸن ەمەس, – دەدٸ ول بەسەڭ ٷنمەن.
– سٸز مەنٸ ٶلتٸرگەننەن كەيٸن بٸر كٷندەرٸ پوليتسييا سٸزگە كەلٸپ تۇرسا تاڭىرقاماسسىز. ەلەكترلەنگەن ورىندىقتا وتىرعان ادامنىڭ قانداي كٷيدە بولاتىنىن سەزٸنۋدٸڭ ٷلكەن مٷمكٸندٸگٸ تۋدى دەپ ويلايمىن. سميتتٸڭ ساۋساقتارى شٷرٸپپەگە قاتىپ قالعان. سەيفتٸ اشىڭىز, بولماسا مەن سٸزدٸ اتامىن, – دەدٸ بٸرقالىپتى داۋىسپەن.
مەن كٷلدٸم.
– ەگەر مەن سەيفتٸ اشسام وندا سٸز مەنٸ انىق ٶلتٸرەسٸز.
جارتى مينٶتتاي ٷنسٸز وتىردى دا:
– ستاقاندى نە ٸستەمەكسٸز? – دەدٸ.
– ەگەر سٸز مەنٸ ٶلتٸرمەسەڭٸز, مەنٸڭ ويىمشا ەندٸ سٸز مەنٸ ٶلتٸرمەيتٸن سيياقتىسىز, وندا مەن ونى جەكە اگەنتتٸككە اپارىپ, سٸزدٸڭ ساۋساقتارىڭىزدىڭ ٸزٸن تٷسٸرٸپ بەرۋدٸ ٶتٸنەمٸن. ول ٸزدٸ جەنە قاجەتتٸ اقپاراتتى سول اگەنتتٸكتە قالدىرامىن. مەنٸ بٸرەۋ ٶلتٸرسە, تٸپتٸ كەنەتتەن باسقاشا جاعدايدا ٶلسەم دە كونۆەرت پوليتسيياعا تاپسىرىلادى.
سميت بار ىنتاسىمەن تىڭداپ وتىردى. سوسىن بٸر كٷرسٸنٸپ الدى دا:
– ولاي ٸستەۋدٸڭ قاجەتٸ جوق, ميستەر ۋيليامس, – دەدٸ ول – قازٸر مەن كەتەمٸن, ودان كەيٸن سٸز مەنٸ ەشقاشان كٶرمەيتٸن بولاسىز. مەن باسىمدى شايقادىم.
– بەرٸ بٸر مەن وسىلاي ٸستەيمٸن, جاڭاعى سٸزگە ايتقانداي, – دەپ قايتالادىم مەن. – جەكە دەتەكتيۆ اگەنتتٸگٸندەگٸ بۇل حات مەنٸڭ بولاشاقتاعى ٶمٸرٸمنٸڭ كاۋٸپسٸزدٸگٸنٸڭ كەپٸلٸ بولماق.
سميت ويلانىپ قالدى.
– وندا نەگە سٸز بٸردەن پوليتسيياعا بارمايسىز?
– ونىڭ دا سەبەبٸ بار... سميت ٶزٸنٸڭ تاپانشاسىنا قارادى دا اسىقپاي قالتاسىنا سالىپ قويدى. ونىن كەدٸمگٸدەي-اق بٸردەمەدەن مازاسى كەتتٸ.
– ال, سٸز ويلاندىڭىز با, – دەدٸ ول, – بەرٸ بٸر سٸزدٸڭ ەيەلٸڭٸز سٸزدەن كۇتىلۋ ٷشٸن تاعى بٸرەۋدٸ جالدايتىنىن.
– مٷمكٸن.
– سول كەزدە پوليتسييا مەن ٶلتٸردٸ دەپ ەسەپتەيدٸ عوي.
– سٶزسٸز, – دەدٸم مەن كٷلٸپ – ەگەر... سميت مەنٸڭ سٶزٸمدٸ اياقتاۋىمدى تاعاتسىزدانا كٷتتٸ.
– ەگەر, – دەپ سٶزٸمدٸ جالعاستىردىم ونىن باسقا بٸرەۋدٸ جالداماۋىنا سٸز كەدەرگٸ بولماڭىز.
– مەن سٸزدٸ تٷسٸنبەدٸم, – دەدٸ.
سميت. مەن مىرس ەتتٸم.
– سٸزگە مەنٸن ەيەلٸم ايتتى عوي, وسى ۋاقىتتا قايدا بولاتىنىن?
– ول تەك قايداعى بٸر پيتەرسونداردٸكٸندە قوناقتا بولاتىنىن, ول ٷيدەن ساعات ون بٸردە قايتاتىنىن عانا ايتتى.
– ون بٸردە. جاقسى ۋاقىت, قازٸر قاراڭعى ەرتە تٷسەدٸ. سٸز پيتەرسونداردىڭ مەكەن-جايىن بٸلۋشٸ مە ەدٸڭٸز?
ول باسىن شايقادى. مەن ولاردىڭ مەكەن-جايىن ايتىپ بەردٸم.
– سٸز وسىلاي ٸستەۋگە تيٸسسٸز, – دەدٸم مەن اقىرىن عانا. – ٶز ٶمٸرٸڭٸزدٸڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸ ٷشٸن.
سميت باسىن يزەدٸ. پالتوسىنىڭ اسىقپاي تٷيمەلەرٸن سالدى. سودان سوڭ:
– ساعات ون بٸردە سٸز قايدا بولاسىز? – دەپ سۇرادى.
– مەن كلۋبتا بولامىن.
سميت كەتكەن سوڭ مەن ستاقاندى الىپ, جولاي دەتەكتيۆ اگەنتتٸگٸنە سوقتىم. سەيفكە تىققان ستاقاندى ەمەس ەرينە, ونداعى مەنٸڭ قولىمنىڭ ٸزدەرٸ عوي. مەن سميتتٸڭ ٷستەلدٸڭ ٷستٸندە قالدىرعان ستاقانىن ەكەلدٸم.
ونىن ساۋساقتارىنىڭ ٸزٸ اتارلىقتاي انىق شىقتى.
توم ماندەل
اۋدارعان ەلييا سەيٸلحانقىزى.
