QR Mádeniet jáne aqparat ministri Túrkistan oblysyna jumys saparymen baryp, óńirdiń mańyzdy mádeni mura nysandaryndaǵy qalpyna keltirý jumystarynyń barysymen tanysty. Sapar barysynda Aida Balaeva "Áziret Sultan" memlekettik tarihi-mádeni mýzei-qoryǵyna, Qoja Ahmet Iasaýi kesenesine, Qylýet jerasty meshitine jáne Iassy-Kúltóbe ortaǵasyrlyq qalashyǵyna bardy, – dep habarlaidy Dalanews.kz Túrkistan oblysy ákiminiń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Ministr "Áziret Sultan" mýzei-qoryǵyna 2023 jyly Memleket basshysynyń tapsyrmasy boiynsha "Ulttyq" mártebe berý onyń Qazaqstannyń mádeni murasyn saqtaý úshin mańyzdylyǵyn kórsetetin mańyzdy oqiǵa ekenin atap ótti.
"Áziret Sultan" memlekettik tarihi-mádeni mýzei-qoryǵy – arheologiialyq jáne sáýlet eskertkishteriniń biregei kesheni, munda halyqaralyq, respýblikalyq jáne jergilikti mańyzy bar 45 nysan bar. Jyl saiyn 350 myńnan astam adam keletin jer Qazaqstannyń eń qasterli mekenderiniń biri", - dep atap ótti ministr.
Qoja Ahmet Iasaýi kesenesine barǵan kezde ony saqtaýdyń naqty sharalary talqylandy. Ministr 2023 jyly júrgizilgen ǵylymi zertteýler nátijesinde kesene qurylymyn nyǵaitý boiynsha shuǵyl is-qimyldardyń qajettigi anyqtaǵanyn atap ótti. Ol kesene ainalasyndaǵy jasyl jelekterdi shamadan tys sýarý nysanǵa teris áser etkenin, nátijesinde jasyl jelekterdiń bir bóligin alyp tastaý týraly sheshim qabyldanǵanyn atap ótti. Bul protsess qazirdiń ózinde avtomattandyrylǵan baqylaý júiesi arqyly baqylanady. Qurylymnyń odan ári tozýyna jol bermeý úshin 100 tonnadan astam qoqys pen topyraq shyǵarylǵan.
Aida Balaeva Qylýet jerasty meshitine erekshe nazar aýdaryp, 2021 jyly Túrik Respýblikasynyń "TIKA" uiymy arqyly osy nysandy mýzei retinde jańǵyrtýdy usynǵanyn atap ótti. Degenmen, Qylýettiń tarihi kelbetin saqtaý úshin Túrik sheberleriniń jumysyn súiemeldeitin top qurý týraly sheshim qabyldandy, bul shynaiylyq pen tarihi murany qurmetteýdi qamtamasyz etedi.
Ministr Qoja Ahmet Iasaýi kesenesiniń janyndaǵy qaita qurylǵan ǵimarattardyń birinde uiymdastyrylǵan monitoring ortalyǵy jumysynyń mańyzdylyǵyna da nazar aýdardy. Ortalyq jumysy aiasynda temperatýra men ylǵal rejimin, qabyrǵalardyń túzýligin jáne basqalaryn úzdiksiz rejimde baqylaityn 100-den astam qondyrǵysy bar avtomattandyrylǵan monitoring júiesi qoiyldy.
"2023 jyldyń jeltoqsan aiynan bastap avtomatty monitoring júiesi eskertkishtiń saqtalýyna áser etetin ártúrli protsesterdi, sonyń ishinde mikroklimatty úzdiksiz qadaǵalap otyrady. Atap aitqanda, júie jasyl jelekterdi jaqynda alyp tastaýǵa bailanysty ózgeristerdi tirkeidi, bul kez kelgen joiylý qaýpine jedel jaýap berýge múmkindik beredi. Monitoring-ortalyq sonymen qatar keseneniń jai-kúiin zerdeleitin jáne ony saqtaý sharalaryn ázirleitin otandyq jáne sheteldik sarapshylardy qabyldaityn negizgi pýnkt bolyp tabylady. Munda barlyq ǵylymi-zertteý jáne tehnikalyq derekterdi jinaý, taldaý júzege asyrylady. Bul IýNESKO-nyń osy mańyzdy Dúniejúzilik mura nysanyn tiimdi basqarýǵa múmkindik beredi", - dep tolyqtyrdy ministr.
Sonymen qatar, Aida Balaeva Iassy-Kúltóbe ortaǵasyrlyq qalashyǵynda bolyp, biregei tarihi eskertkishti saqtaýǵa jáne qalpyna keltirýge baǵyttalǵan arheologiialyq qazbalarmen jáne qalpyna keltirý jumystarymen tanysty.
Qazaqstan Respýblikasynyń Mádeniet jáne aqparat ministrligi árbir mańyzdy nysandarǵa qajetinshe qoldaý men nazar aýdarýdy qamtamasyz ete otyryp, eldiń mádeni murasyn saqtaý boiynsha belsendi jumysty jalǵastyrady.
