Túrkistan qalasyndaǵy Qoja Ahmet Iasaýi atyndaǵy Halyqarylyq qazaq-túrik ýniversitetinde HI Halyqaralyq túrkologiia kongresi bastaldy. Oqý ornyndaǵy Túrkologiia ǵylymi zertteý institýtynyń uiymdastyrýymen elimizdiń jáne shet elderdiń túrkolog ǵalymdary 2 jylda bir ret bas qosady. Kongress uiymdastyrýshylarynyń qatarynda Ahmet Iasaýi ýniversitetimen qatar, Hajettepe ýniversiteti, Selchúk ýniversiteti, Ankara Qajy Bairam veli ýniversiteti, Muhtar Áýezov atyndaǵy Ádebiet jáne Óner institýty, Álisher Naýai atyndaǵy Memlekettik Ádebiet mýzeii, Ázerbaijan Ulttyq ǵylym akademiiasy da bar. Dástúrli túrde ótetin kongres biyl «Túrkologiia jáne Túrki dúniesi» taqyrybynda ótti,- dep habarlaidy Dalanews.kz
Basqosýǵa Qazaqstan, Resei, Túrkiia, Qaraqalpaqstan, Qyrǵyzstan, Bashqurtstan, Azerbaijan, Qytai, Ózbekstan, Tatarstan memleketterinen onlain jáne offlain formatta 500-ge jýyq ǵalym qatysyp jatyr.
Is-sharanyń negizgi maqsaty – túrkologiia ǵylymynyń qazirgi zamanǵy damý sipaty jáne onyń ózekti tuǵyrnamalary boiynsha pikir almasý. Osy arqyly túrkologiianyń zamanaýi tendentsiialaryn anyqtai otyryp, onyń damýyna yqpal etý. Túrkologiialyq zertteýlerdi tutastai jinaqtai otyryp, olardyń teoriialyq, ádistemelik jáne praktikalyq mánin saralaý barysynda oqý úderisindegi mańyzyn qarastyrý.
Jiynnyń ashylý saltanatynda onlain bailanys arqyly Qoja Ahmet Iasaýi ýniversitetiniń Ókiletti Keńes tóraǵasy Muhittin Shimshek sóz bastap, qatysýshylarǵa sáttilik tiledi.
– Sizderdi oqý ordamyzdyń tórinde, túrki áleminiń rýhani astanasy Túrkistanda kórgenime qýanyshtymyn! Túrkistan – Qoja Ahmet Iasaýi babamyzdyń rýhani murasy qalǵan, kúlli túrki jurty qurmet kórsetken kieli jer ekenin bilemiz. Al, dál osy qaladaǵy Iasaýi babamyzdyń atyn alǵan oqý ordamyzdyń da orny týraly atap ótpesek bolmaidy. Sebebi, bul ýniversitette 40 memleketten kelgen túrki jastary bilim alady. Búgin ýniversitetimizde dástúrli túrde ótetin Túrkologiia kongresi bastaý aldy. Kongress aiasynda 30-dan astam belgili ǵalym 120 baiandama oqidy. Úsh kúnge jalǵasatyn aitýly halyqaralyq is-sharada sizdermen basqosý – úlken mártebe! Kongreske qatysýshylarǵa sáttilik tileimin. Túrkologiia ǵylymyna qatysty tyń ideialar men mańyzdy sheshimder shyǵarylatyn, bereri mol jiyn ótedi dep senemin, – dedi ol.
Sonymen qatar jiynda rektor ókili m.a Naji Gench sóz alyp, kongresti ótkizýge atsalysqan azamattarǵa alǵysyn jetkizdi.
– Túrki memleketterinen kelgen stýdentterdiń basyn qosqan oqý ordamyzda halyqaralyq Túrkologiia kongresin ótkizip jatqanymyzǵa qýanyshtymyn. 100 myńǵa jýyq túlegimiz búgingi tańda túrki elderinde, álemniń túkpir-túkpirinde túrli salada qyzmet etýde. Túrkologiia kongresi – oqý ordamyzdyń túlekteri men stýdentterine bergen bilimi men alǵa qoiǵan úlken maqsattarynyń bir kórinisi. Túrkologiia ǵylymy mańyzy joǵary salalardyń biri. Sondyqtan, kongresti ótkizýge atsalysqan barsha áriptesterimizge, Túrkologiia ǵylymi-zertteý institýtyna alǵys bildiremin! – dedi ol.
Mańyzdy basqosýda ýniversitettiń Ǵylym jáne strategiialyq damý vitse-rektory Ainash Oshibaeva: «Túrkologiia kongresi – tek akademiialyq shara ǵana emes, túrki dúniesinen kelgen ǵalymdardy ortaq oi aiasynda toǵystaryn mańyzdy alań. Túrki dúniesiniń ortaq jady men bolashaqqa degen kózqarasy osyndai ǵylymi basqosýlar arqyly aryqarai beki túsedi. Búgin osy jerde ortaq maqsat jolynda júrgen ǵalymdardyń kezdesýi osy murattyń qanshalyqty mańyzdy ekenin kórsetedi» dedi.
Sondai-aq, jiynda Túrkologiia ǵylymi-zertteý institýtynyń direktory, professor Shákir Ibraev Túrkologiia kongresiniń tarihy men mańyzy týraly tereńinen baiandady. Is-sharanyń ashylý saltanaty Plenarlyq otyrysqa jalǵasty.
Aita keteiik, kongress jumysy «Túrki tili jáne ádebieti», «Túrki mádenieti jáne óneri», «Túrki tarihy jáne áleýmettik-mádeni qurylymdar», «Túrki dúniesi jáne halyqaralyq qatynastar», «Túrki tilderin oqytý jáne til saiasaty», «Túrki dúniesindegi qazirgi áleýmettik-saiasi jáne ekonomikalyq damýlar» taqyryptary aiasynda júredi. Sonymen qatar 24 sektsiialyq otyrys ótip, ǵalymdar túrkologiia salasyna qatysty oi-pikirlerin ortaǵa salady.
