Túrkistanda turǵyn úi máselesi sheshiledi
Mine, osy sebepti demografiianyń ósimi – kez kelgen derbes el úshin eń basty talaptyń biri. Keiingi derekterge súiensek, Qazaqstan demografiiasy bul kúnde 18 milliondy jaǵalap keledi. Onyń basym bóligi ońtústik óńirlerde ornalasqan. Sondyqtan el ekonomikasyn jańa satyǵa kótermek úshin osy óńirdegi múmkindikterdi ósirýge jańa impýls qajettigi kópten beri sezilgen-di.
Taiaýda ǵana el Prezidenti Nursultan Nazarbaevtyń Úkimimen Ońtústik Qazaqstan oblysy Túrkistan oblysy bolyp ózgertilgenin súiinshilei habarlaǵan bolatyn otandyq BAQ. Taǵy bir kóńil qýantqan jańalyq, jańa oblystyń bas shahary bolyp Túrkistan qalasy bekitildi.
Iá, bul mańyzdy sheshim óńirdegi birqatar máselelerdiń betin beri qaratpaq degen senim mol. Kieli shahardyń bolashaǵy haqynda kádeli tuspaldar jasalyp-aq keledi. Dese de, degeniniń dáleli basym, aýyzy dýaly adamdardyń pikiri bir bólek emes pe? Osy oraida biz elimizdiń eń tanymal sarapshylarynyń biri Náilá Álmuhamedovamen pikirlesip kórgen edik:
– Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń «Prezidenttiń bes áleýmettik bastamasy» atty Úndeýin negizge ala otyryp jaýap berip kórsem. Menińshe, jańa oblystyń qurylýy – igi bastama. Onyń ústine mundai tájiribe bizde bar. Mysal retinde Taldyqorǵandy alyp qarasańyz.
Iá, óńirdegi ekonomika kúrdeli reformaǵa ushyraityny sózsiz. Onyń ústine, bólinetin biýdjet te birshama ulǵaiady. Demek, Elbasynyń bes áleýmettik bastamasynyń tórteýi Túrkistanda da qarqyndy túrde júzege asary sózsiz. Menińshe, óńirdegi eń basty másele – baspana máselesi qolǵa birinshi alynatyn sekildi. Sebebi demografiiasy kóp óńirdiń eńbek resýrsy arzan baǵalanady. Demek, halyq eń birinshi baspana máselesin sheshýdi armandaidy. Osy oraida úndeýde kórsetilgen áleýmettik bastamalardyń ishinde «7-20-25» jobasy óńirde qarqyndy júzege asýy tiis dep senemiz.
Joldaýdyń alǵashqy bóliginde bylai dep kórsetilgen: «Árbir otbasyna baspana alýdyń jańa múmkindikterin berý» baǵyty iske asady.
2017 jyly 11,2 million sharshy metr turǵyn úi paidalanýǵa berildi. Bul – rekordtyq kórsetkish. Degenmen, onyń ózi jetkiliksiz, áli kúnge deiin kóptegen otbasy baspanasyz júr. Airyqsha áleýmettik mańyzy bar másele. Onyń sheshimin turǵyn úi ipotekasynyń qalyń kópshilikke jappai qoljetimdiligin arttyrý arqyly tabýǵa barlyq jaǵdai jasaý kerek.
Jumys isteitin árbir adam nesiege páter satyp alyp, ony otbasylyq biýdjetiniń múmkindikteri aiasynda tólei alatyndai bolýy úshin arzan resýrstar usynatyn tetikter qajet.
Sondyqtan men «7-20-25» baǵdarlamasyn usynamyn. Jumys isteitin árbir qazaqstandyq tómendegidei sharttar boiynsha teńgemen nesie alý múmkindigine ie bolady. Nesie ósiminiń mólsherlemesi qazirgidei 14-16 emes, jylyna 7 paiyzdan aspaityn bolady. Qazir bankter bastapqy jarnaǵa baspana qunynyń 30 protsentine deiin, keide tipti 50 protsentin salýdy talap etse, bul baǵdarlama boiynsha ol 20 protsentten aspaýǵa tiis.
Nesie alýshynyń ai saiynǵy tólemin azaitý úshin onyń merzimi 10-15 emes, 25 jylǵa deiin bolady. Ol úshin Ulttyq banktiń, ekinshi deńgeili bankter men qor naryǵynyń múmkindikterin iske qosý kerek. Ulttyq bank keminde 1 trillion teńge qarjy tartatyn arnaiy kompaniia quryp, ol qarjyny bankterdiń joǵaryda aitylǵan sharttar boiynsha beretin jańa ipotekalyq nesielerin satyp alýǵa jumsaýy qajet.
Baǵdarlamany júzege asyrý turǵyn úi qurylysyna zor serpin beredi. Nátijesinde, milliondaǵan qazaqstandyq úshin baspana alýdyń qoljetimdiligi artady. Sonymen qatar bul ekonomikanyń, shaǵyn jáne orta biznestiń óristeýine jumys isteidi, jańa jumys oryndaryn ashady. Kóptegen azamattardyń armany aqiqatqa ainalady!».
Iá, áleýmettik bastamanyń qalǵan bólimderi de óz kezeginde júzege asary sózsiz. Alaida mundaǵy stýdent jastardyń jaǵdaiyn jasaý, kásipke beriletin nesieler birden beleń alýy úlken resýrsty talap etedi. Sondyqtan bul spektorlar óz kezeginde babymen oryndalady dep kútemiz. Negizgi aktsent – turǵyn úi máselesi bolýy kerek dep oilaimyn, – dedi sarapshy maman.
