Búgin Túrkistanda Túrki mádenieti jáne murasy qory men Túrkistan oblysy ákimdiginiń birlese uiymdastyrýymen «Túrki órkenietiniń eskertkishteri: zertteý, saqtaý jáne restavratsiialaý ádisteri» taqyrybyndaǵy II Halyqaralyq túrki álemi sáýletshileri men restavratorlarynyń simpoziýmy bastaldy,- dep habarlaidy Dalanews.kz
Halyqaralyq simpoziýmnyń saltanatty ashylý rásimine Túrkistan oblysy ákiminiń orynbasary Ertai Altaev, Túrki mádenieti men murasy qorynyń prezidenti Aqtoty Raiymqulova, Marokkodan kelgen ISESCO joba menedjeri Osama Elnahas, sonymen qatar, Túrkiia, Ózbekstan, Qyrǵyzstan, Ázerbaijan, Majarstan jáne Qazaqstan Túrki álemi memleketteriniń jetekshi ǵalymdary jáne de halyqaralyq uiymdardan sarapshylar qatysty.
– Túrki áleminiń ortaq qundylyqtaryn arqaý etken halyqaralyq jiynnyń Túrkistan qalasynda ótýi biz úshin úlken mártebe. Bul túrki halyqtarynyń tarihi-mádeni murasyn saqtap, ony bolashaq urpaqqa amanattaý jolyndaǵy igi bastama. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Túrkistan qalasynyń erekshe mártebesi týraly Zańǵa qol qoiǵan bolatyn. Bul baǵytta qazir oblys ortalyǵynda tiisti jumystar atqarylyp jatyr. Jalpy Túrkistan oblysy tarihi-mádeni muralarǵa, sonyń ishinde arihitektýralyq nysandarǵa bai ólke. Simpoziým jumysyna otandyq jáne sheteldik jetekshi mamandardyń qatysýy – bul bastamanyń halyqaralyq deńgeidegi mańyzyn aiqyndaidy. Birlesken izdenister men tájiribe almasý arqyly biz sáýlet murasyn saqtaý isiniń jańa kezeńine qadam basamyz dep senemin, – degen oblys ákiminiń orynbasary Ertai Altaev simpozýim jumysyna sáttilik tiledi.
Quttyqtaý sóz alǵan Aqtoty Raiymqulova qordyń negizgi qyzmeti men atqarylǵan jumystary týraly baiandady.
– Qor janynan qurylǵan Túrki memleketteriniń tarihshy-sáýletshileri men restavratorlarynyń konsýltativti keńesi qurylyp, ortaq muramyzdy saqtaýdaǵy mańyzdy bastama bolǵany sózsiz. Keńes jumysy aldaǵy ýaqytta da túrki elderiniń túkpir-túkpirinde uiymdastyrylyp, ǵylymi negizde turaqty dialog alańyna ainalaryna senim mol. Óitkeni mundai basqosýlar bizge tarih pen mádenietimizdiń tamyryn tereń túsinip, urpaqqa aman-esen jetkizý jolyndaǵy zamanaýi ádister men tájiribelerdi talqylaýǵa múmkindik beredi. Búgingi tańda Qor tarapynan Túrki elderiniń Memleket basshylary qabyldaǵan «Túrki áleminiń keleshegi – 2040», «TURKTIME» strategiialyq qujattarynda kórinis tapqan bastamalardy basshylyqqa ala otyryp, túptamyry bir, dástúrleri ortaq túrki halyqtarynyń tarihi, mádeni, rýhani sabaqtastyqtaryn jetildirý baǵytynda óz birqatar jobalardy júzege asyrýdamyz. Simpoziým túrki áleminiń mádeni murasyn qorǵaý men damytýǵa tyń serpin beretinine senemin. Birligimiz nyǵaiyp, rýhani tamyrymyz tereńdei bersin, – dedi qor prezidenti.
Ári qarai plenarlyq otyrysqa ulasty. Jiynǵa Q.A.Iasaýi atyndaǵy halyqaralyq qazaq-túrik ýniversitetiniń rektory Janar Temirbekova moderatorlyq etti. Ázerbaijan Respýblikasy Arheologiia jáne antropologiia institýty direktorynyń orynbasary Z.Gasanov, Ózbekstannyń halyqaralyq týrizm jáne mádeni mura ýniversitetiniń Jibek joly halyqaralyq ǵylymi-zertteý institýtynyń direktory M.Iýsýpova, Qoja Ahmet Iasaýi atyndaǵy halyqaralyq qazaq-túrik ýniversitetinen professor, t.ǵ.d. M.Qoja baiandama jasady.
Simpoziým túrki órkenietiniń sáýlet eskertkishterin zertteý, saqtaý jáne qalpyna keltirýge arnalǵan. Aldyńǵy qatarly mamandar, sáýletshiler, restavratorlar, tarihshylar men zertteýshiler sáýlet murasy salasyndaǵy ózekti máselelerdi talqylap, tájiribe almasý úshin bas qosady. Halyqaralyq sharanyń negizgi maqsaty – Túrkistan qalasynyń tarihi-mádeni murasyn halyqaralyq deńgeide nasihattaý. Sáýlet jáne restavratsiia salasyndaǵy sheteldik mamandarmen tájiribe almasý.
Simpoziým aiasynda sáýletshiler men restavratorlardyń uiymdastyrýymen Túrkistan óńiriniń tarihi-mádeni mura eskertkishterin zertteý josparlanýda. Q.A.Iasaýi atyndaǵy halyqaralyq qazaq-túrik ýniversitetinde Mahmud Qashqaridyń (Barskani) «Diýani luǵat at-túrktiń» 950 jyldyǵyna arnalǵan kórme ashylyp, «Myń zaman – bir Túrkistan» mýzykalyq qoiylymy sahnalanady. Kúnniń ekinshi bóliginde «Túrki órkenietiniń tarihi-mádeni mańyzy jáne eskertkishterin zertteý» jáne «Sáýlet eskertkishterin saqtaý jáne qalpyna keltirý» dep atty taqyryptarda eki sektsiiada ǵylymi baiandamalar oqylady, pikirtalastar men tájiribe almasýlar ótkiziledi. Bul túrki órkenietiniń sáýlet eskertkishteri men tarihi-mádeni eskertkishterin zertteý, saqtaý jáne qalpyna keltirý baǵytynda uiymdastyrylyp otyr.
