Ál-Farabi atyndaǵy Qazaq ulttyq ýniversitetinde «Til qazynasy – birlik negizi» taqyrybynda dóńgelek ústel otyrysy ótip, túrkologiiaǵa qatysty birqatar kitaptyń tusaýy kesildi.
Atap aitqanda QazUÝ rektory, filologiia ǵylymynyń doktory, professor Janseiit Túimebaevtyń «Túrki-mońǵol leksikalyq parallelderin tarihi-genetikalyq turǵydan ajyratýdyń teoriialyq qaǵidalary men kriteriileri» atty monografiialyq eńbegi, aqyn, ǵalym Bekir Chobanzadeniń «Tiltutqa» jinaǵy, sondai-aq «Túrki tilderiniń terminologiialyq sózdikteri». Atalǵan kitaptar QazUÝ men Túrki akademiiasynyń yntymaqtastyǵy aiasynda basylyp shyqty.
Aýqymdy sharaǵa Túrki akademiiasynyń vitse-prezidenti Ashat Kesikbaev, Túrkiia Respýblikasynyń Almatydaǵy bas konsýly Evren Miýderrisoglý, QazUÝ Basqarma Tóraǵasynyń orynbasary – birinshi prorektor Erkin Dúisenov, A.Baitursynuly atyndaǵy Til bilimi institýtynyń direktory Anar Fazyljan, filologiia ǵylymynyń doktory, professor Eleonora Súleimenova, sheteldik ǵalymdar, túrkolog mamandar, ýniversitettiń oqytýshy-professorlar quramy men bilim alýshy jastar qatysty.
Dóńgelek ústel otyrysynda Túrki akademiiasynyń vitse-prezidenti Ashat Kesikbaev sóz sóilep, kitaptardyń mańyzdylyǵyna toqtaldy. «Búgingi jańadan basylyp shyqqan kitaptar biz ben baýyrlas memlekettiń ǵylymi bailanysyn odan ári arttyrýǵa úlken múmkindik beredi. 2024 jyly Túrki akademiiasy 64 kitapty jaryqqa shyǵarýdy josparlady. Akademiianyń bastamasymen aqyn, ǵalym Bekir Chobanzadeniń birqatar eńbekteri alǵash ret qazaq tiline aýdarylyp, jaqyn arada oqyrmanǵa «Tiltutqa» degen jalpy ataýmen usynylady. Biz osy basylymǵa 2007 jyly Baký qalasynda arhivtik materialdar negizinde daiyndalǵan bes tomdyqty paidalandyq.
Janseiit Túimebaevtyń kitabynda túrki jáne mońǵol tilderiniń leksikasy semantikalyq jáne morfologiialyq deńgeide jan-jaqty qaralǵan. Kitapta avtor buryn zerttelmegen qazaq tiliniń tarihi leksikologiiasynyń birqatar aspektilerin ashqan. Bul basylym túrkologiia jáne altaitanýǵa qyzyǵýshylyq tanytqan barsha oqyrmanǵa arnalǵan. Sońǵy eki jylda Túrki akademiiasy «Túrki tilderiniń terminologiialyq sózdikteri» jobasyn júzege asyrdy. Osy sózdikterdi daiyndaý bastamasy túrli salalardaǵy terminologiiany standarttaýǵa, ortaq terminderdi anyqtaýǵa jáne túrki memleketteriniń ǵylymi tilderin damytýǵa baǵyttaldy.
«Túrki tilderiniń terminologiialyq sózdikteri» seriiasy ekonomika, meditsina, áskeri is, aýyl sharýashylyǵy, qorshaǵan orta, mádeniet pen óner, saiasat, quqyq, kólik jáne t.b. kóptegen salalardy qamtidy», – dedi Ashat Kesikbaev.
Óz kezeginde QazUÝ Basqarma Tóraǵasynyń orynbasary – birinshi prorektor Erkin Dúisenov sóz sóiledi.
«Bul jańa basylymdar ǵylymnyń, mádeniettiń jáne halyqaralyq yntymaqtastyqtyń odan ári jandanýyna yqpal etedi. Bul eńbekter akademiialyq qoǵamdastyqtyń damýyna jáne jas ǵalymdar men stýdentter úshin paidaly bolady dep senemin. Bizdiń JOO-nyń oqytýshy-professorlar quramy bilim berýde úzdik tásilderge súiene otyryp, jastardy oqytady. Búgingi kitaptar túrkolog jáne til mamandaryn daiarlaýda taptyrmas qural bolary sózsiz», – dedi prorektor.
Sondai-aq jiynda A.Baitursynuly atyndaǵy Til bilimi institýtynyń direktory Anar Fazyljan, filologiia ǵylymynyń doktory, professor Eleonora Súleimenova, Túrkitaný jáne til teoriiasy kafedrasynyń meńgerýshisi, professor Raýshan Avakova baiandama jasady.
