Amerika halqy qymbatshylyqqa urynyp, Tramp engizgen tarifterdiń teris saldaryn sezine bastady. AQSh-ta import taýarlardyń quny birinen keiin biri ósýde, dep habarlaidy Dalanews.kz.
"Importtyq ónimder baǵasy buǵan deiin jetkizilip alǵan eldegi qor túgesilgen saiyn ósý ústinde. Bul tizimde ártúrli sanattaǵy ónimder bar: konservilengen sorpalar, kiim-keshekterden bastap avtomobil bólshekterine deiin", dep jazady The Financial Times kompaniialardyń resmi derekteri men málimdemelerine silteme jasap.
AQSh-tyń eńbek statistikasy biýrosynyń málimeti boiynsha, 2025 jyldyń naýryzynan tamyz aralyǵyna deiin elde aýdio jabdyqtar (+14%), kóilekter (+8%) jáne úige arnalǵan taýarlar (5%) qymbattady.
"Bul taýarlardyń kópshiligin memleket syrttan importtaidy. Elde basqa taýarlar, sonyń ishinde konservilengen sorpalar da qymbattaǵan, amerikalyq taýar óndirýshiler qańyltyrdyń, avtomobil bólshekteriniń tapshylyǵyna shaǵymdanýda" dep naqtylaidy FT.
Dúkenderdegi baǵalardy baqylaityn Telsey Advisory Group iri saýda oryndary jeideler, aiaq-kiim sekildi jumsaq taýar sanatyndaǵy 29 ónimniń 11-in, sondai-aq velosipedter, ydys jýǵysh mashinalar syndy qatty taýarlar sanatyndaǵy 18 ónimniń 12-sin, sport taýarlary jelisindegi 16 ónimniń beseýin qymbattaǵanyn atap ótti.
Tasymaldy basqarý institýty (Institute for Supply Management (ISM) 3 qazanda amerikandyq tamaqtaný, qurylys jáne kommýnaldyq qyzmet salalary ókilderiniń tarifterdiń óz qyzmetterine áserine qatysty alańdaitynyn tirkegen zertteýdi jariialady.
Ótken aptada FRJ basshysy Djerom Paýell Tramp ákimshiligi tarifteriniń negizgi júktemesi sońǵy tutynýshylarǵa emes, amerikalyq importtaýshylar men bólshek saýda jelileriniń moinyna túsip jatqanyn aitqan bolatyn, dep eske saldy FT. Citigroup-tyń bas ekonomisi Natan Shist qazir úi sharýashylyǵyndaǵylar jańa bajdardyń jiyntyq shyǵyndarynyń 30-40% ǵana tóleitinin, qalǵanynyń bári bizneske artylǵanyn aitady. Alaida, sarapshynyń boljamy boiynsha, aldaǵy ailarda tutynýshylarǵa tiesili shyǵystardyń úlesi 60%-ǵa deiin ósýi múmkin, óitkeni azamattar úshin tarifterdiń saldary áli tolyqtai ózin kórsetip úlgermegen.
2025 jyldyń sáýir aiynyń basynda Tramp álemniń 180-nen astam eline qatysty AQSh-qa ákeletin import taýarlarǵa tarifter engizilgenin jariialady. Osy másele boiynsha saýda kelissózderin júrgizý úshin bul shara keiinge qaldyryldy, nátijesinde kóptegen el úshin stavkalar ózgerdi. Tamyz aiynda AQSh prezidenti chipterdi importtaýǵa 100% baj salyǵyn engizetinin jariialady, odan shtattarda zaýyt salyp jatqan kompaniialar ǵana bosatyldy. Qyrkúiek aiynyń sońynda Tramp 1 qazannan bastap elde ártúrli sanattaǵy taýarlarǵa, sonyń ishinde júk kólikterine, jihazdarǵa jáne dári-dármekterge 25-100% aralyǵyn qamtityn importtyq tarifter engizilip jatqanyn málimdedi.
Aita ketsek, AQSh prezidenti Donald Tramp 7 shildede Qazaqstan Prezidenti Qasym-Jomart Toqaevqa arnaiy hat joldap, 2025 jylǵy 1 tamyzdan bastap Qazaqstannan keletin barlyq ónimge 25 paiyz kóleminde baj salyǵy salynatynyn málimdedi. Saýda ministrligi aqparatyna súiensek, engizilgen tarif AQSh-qa Qazaqstannan jetkiziletin jalpy eksport kóleminiń nebári 4,8%-yna áser etedi, al qalǵan 95,2%-y jańa kedendik bajdan tys qalady. Qazir Qazaqstan AQSh-qa munai, ýran, kúmis, ferroqorytpalar, tantal, titan, berillii jáne ózge de ónim túrlerin eksporttaidy. Bul ónimderdiń basym bóligi tarifsiz, shekteýsiz eksporttalyp jatyr.
