AQSh prezidenti Donald Tramp pen Ýkraina basshysy Vladimir Zelenskii taiaýda taǵy kezdesip, sóilesti. Ár kezdesýde eki el arasyndaǵy qaqtyǵys sheshilerdei kúi bolady. Saiasattanýshy Qazybek Maigeldinov Tramptyń Resei-Ýkraina qaqtyǵysyn sheshýdegi róli týraly oiyn ashyp aitty, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Saiasattanýshynyń sózinshe, Donald Tramp Ýkraina men Reseige qatysty óz ustanymyn áleýmettik jelide, BAQ-ta ashyq bildirip kele jatyr.
"Ol bul qaqtyǵysty óte qysqa merzimde toqtatýǵa bolatynyn, tipti prezident bolǵan ýaqytta 24 saǵattyń ishinde beibit kelisim ornata alatynyn birneshe ret aitty. Tramp soǵysty toqtatý úshin naqty qandai qadamdar usynatynyn tolyq ashyp aitpasa da, naqty áreketter kórsetilmese de onyń ritorikasynan baiqalatyn nárseler bar. Osy tusta bes negizgi faktordy atap ótkim keledi. Birinshiden Tramp Resei men Ýkrainany tikelei kelissózge shaqyrýda jáne tez ymyraǵa kelýdi talap etip otyr. Ol bul ritorikasyn aitqan kezde: "Eger Máskeý ne Kiev beibit kelisimge kelýdi qiyndatsa, AQSh bul kelissózden bas tartyp, tys qalatynyn eskertti. Iaǵni bul arqyly Tramp eki tarapqa da qysym jasap, jyldam nátijege qol jetkizgisi kelip otyrǵanyn ańǵartty. Mysaly mundai taktikany ol Izrail-Palestina qaqtyǵysy kezinde qoldandy", - deidi Qazybek Maigeldinov.
Ekinshiden, Tramp Ýkraina tarapyn synap sóileidi. Keide qaqtyǵystyń bastalýyna Kievti kinalap, málimdemeler jasady.
"Mysaly Zelenskii úkimetin soǵysty diplomatiialyq jolmen sheshpedi dep aiyptady. "Bul soǵysty sender bastamaýlaryń kerek edi, kelisimge kelý kerek edi" degen sekildi málimdemeler aitty. Sonymen qatar, Ýkrainada áskeri jaǵdaiǵa bailanysty sailaý ótkizilmei jatqanyn synap, "sailaýsyz diktator, Zelenskii sailaý ótkizbese qolynda eli de qalmaidy" dedi. Iaǵni Tramp Ýkrainany synaý arqyly olar kelisimge kónbei otyr deidi. Shyn máninde soǵysty bastaǵan Resei. Zelenskii soǵys jaǵdaiynda sailaý ótkize almaýy áskeri jaǵdaiǵa bailanysty bolyp otyr dep aitqan bolatyn. Demek Tramptyń sózderi Reseige qaraǵanda Ýkrainaǵa qatańyraq pozitsiiada ekenin kórsetti", - deidi saiasattanýshy.
Úshinshiden, Tramp ustanymynyń mańyzdy qyry - Ýkrainany belgili bir máselede ymyraǵa kelýge shaqyrýy. Tramp qandai usynystar aitty?
"Tramp Reseidiń keibir talaptaryn qoldaǵandai syńai tanytty. Sebebi AQSh prezidentiniń ymyraǵa kelý josparyna sáikes, Ýkrainanyń NATO-ǵ qosylýyna qarsy. Tramp komandasy Ýkrainanyń beitarap mártebesin saqtap, NATO-ǵa múshe bolmaýyn beibit kelisimniń alǵysharty retinde kóretinin ańǵarýǵa bolady.
Tramp Reseidiń jaýlap alǵan aýmaqtaryna qatysty da ymyraǵa kelýge daiyn ekenin baiqatty. Mysaly AQSh prezidenti usynǵan beibit jospardyń ishinde Qyrymdy Reseidiń bir bóligi dep taný, 22 jyldan beri Resei baqylaýyna ótken Ýkrainanyń shyǵys jáne ońtústigindegi jerlerdi Reseige qaldyrý sekildi máseleler bar. Basqasha aitqanda soǵys bastalǵaly Resei jaýlap alǵan 20 paiyz jerdi Reseige berý sharty qaralyp otyr. Sosyn Ýkrainanyń NATO-ǵa múshe bolmaýy jáne batys sanktsiialaryn alyp tastaý bar. Munyń bári Máskeýge tiimdi tarmaqtar. Bul Ýkrainanyń egemendigine aýyr soqqy bolǵanymen, Tramp osylai soǵysty toqtata alamyz degen syńai tanytyp otyr", - deidi sarapshy.
Besinshiden Tramp kózqarasynda AQSh odaqtastarymen qarym-qatynasyn qaita qaraý máselesi tur. Iaǵni Eýropa elderiniń Ýkrainaǵa kóbirek kómektesýi kerek deidi. AQSh-tyń dástúrli qaýipsizdik mindettemeleri azaiýy kerek, sebebi biz basqa baǵyttarǵa kóńil bólemiz deidi.
"Bul Vashingtonnyń Eýropadaǵy qaýipsizdikke qatysýyn qysqartyp, osylaisha Eýropa Ýkrainaǵa kómektesýde kóbirek yqpal etýi kerek dep esepteidi. Tramp úshin basymdyq - AQSh múddesi. Qoryta aitqanda Tramptyń ustynymy - Ýkraina Resei qaqtyǵysyn tez aiaqtaý. Ol ózin bitimger retinde usynyp otyr", - deidi maman.
Tramp málimdemeleriniń soǵysqa yqpaly qandai?
"Tramp "men prezident bolǵanda, bul soǵys bolmas edi" deidi. Tramp ákimshiligi Pýtinniń strategiiasyn qoldaitynyn kórip otyrmyz. Ony Tramptyń málimdemelerinen baiqap otyrmyz. Sonymen qatar, Ýkrainaǵa psihologiialyq, saiasi yqpal jasalyp otyr. Ýkraina Vashington biligine kim kelse de halyqaralyq quqyq printsipinen taimaý keregin kórsetti", - deidi saiasattanýshy.
Tramptyń Ýkrainaǵa tym kóp kómek bermeý ideiasy AQSh saiasatkerlerine áser etip, ol óz kezeginde soǵys dinamikasyna yqpal etip otyr.
"AQSh ákimshiligi Reseidiń yǵyna jyǵylyp otyr. Mysaly eki el Er-riiadta Ýkrainasyz kezdesti. Bul - nonsens. Eger AQSh bitimger bolsa, eki tarap ta bolýy kerek. Eýropa oǵan alańdap, bólek kezdesti. Nátijesinde Eýropa men AQSh arasyndaǵy alaýyzdyqty kórdik.
Tramp ákimshiligi qantógisti toqtatýǵa yntasy bar dese, ekinshi jaǵynan Ýkraina múddesi eskeriletin ádiletti beibitshilik bolýy kerek dep jatyr. Budan baiqaitynymyz Eýropa Ýkraina jaǵynda, Tramp Ýkrainany soǵysty aiaqtaýǵa úgitteý arqyly Reseidi qoldap otyrǵanyn kórip otyrmyz. Tramptyń málimdemeleri eki eldiń baǵytynda áser etip jatyr dep aita alamyz", deidi Qazybek Maigeldinov.
Tramptyń áý basta kózdegeni taraptardy jyldam ymyraǵa keltirý, soǵysty toqtatý boldy. Alaida sońǵy 2-3 aida baiqap otyrǵanymyz ol tek Ýkrainaǵa tikelei aýyrtpalyq bolmaq.
"Túiindei aitqanda Tramp ýáde etken tez sheshim Ýkrainany óz jeriniń bir bóliginen bas tartý arqyly soǵysty toqtatý degenge saiyp otyr. Mundai sheshim qalai júzege asýy múmkin? Meniń oiymsha ol óte qiyn. Ýkrainanyń buǵan kelisýi ekitalai. Ýkraina eshqashan óz jerin Reseige bermeidi", - deidi maman.
