اقش پرەزيدەنتٸ دونالد ترامپ پەن ۋكراينا باسشىسى ۆلاديمير زەلەنسكيي تاياۋدا تاعى كەزدەسٸپ, سٶيلەستٸ. ەر كەزدەسۋدە ەكٸ ەل اراسىنداعى قاقتىعىس شەشٸلەردەي كٷي بولادى. ساياساتتانۋشى قازىبەك مايگەلدينوۆ ترامپتىڭ رەسەي-ۋكراينا قاقتىعىسىن شەشۋدەگٸ رٶلٸ تۋرالى ويىن اشىپ ايتتى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
ساياساتتانۋشىنىڭ سٶزٸنشە, دونالد ترامپ ۋكراينا مەن رەسەيگە قاتىستى ٶز ۇستانىمىن ەلەۋمەتتٸك جەلٸدە, باق-تا اشىق بٸلدٸرٸپ كەلە جاتىر.
"ول بۇل قاقتىعىستى ٶتە قىسقا مەرزٸمدە توقتاتۋعا بولاتىنىن, تٸپتٸ پرەزيدەنت بولعان ۋاقىتتا 24 ساعاتتىڭ ٸشٸندە بەيبٸت كەلٸسٸم ورناتا الاتىنىن بٸرنەشە رەت ايتتى. ترامپ سوعىستى توقتاتۋ ٷشٸن ناقتى قانداي قادامدار ۇسىناتىنىن تولىق اشىپ ايتپاسا دا, ناقتى ەرەكەتتەر كٶرسەتٸلمەسە دە ونىڭ ريتوريكاسىنان بايقالاتىن نەرسەلەر بار. وسى تۇستا بەس نەگٸزگٸ فاكتوردى اتاپ ٶتكٸم كەلەدٸ. بٸرٸنشٸدەن ترامپ رەسەي مەن ۋكراينانى تٸكەلەي كەلٸسسٶزگە شاقىرۋدا جەنە تەز ىمىراعا كەلۋدٸ تالاپ ەتٸپ وتىر. ول بۇل ريتوريكاسىن ايتقان كەزدە: "ەگەر مەسكەۋ نە كيەۆ بەيبٸت كەلٸسٸمگە كەلۋدٸ قيىنداتسا, اقش بۇل كەلٸسسٶزدەن باس تارتىپ, تىس قالاتىنىن ەسكەرتتٸ. ياعني بۇل ارقىلى ترامپ ەكٸ تاراپقا دا قىسىم جاساپ, جىلدام نەتيجەگە قول جەتكٸزگٸسٸ كەلٸپ وتىرعانىن اڭعارتتى. مىسالى مۇنداي تاكتيكانى ول يزرايل-پالەستينا قاقتىعىسى كەزٸندە قولداندى", - دەيدٸ قازىبەك مايگەلدينوۆ.
ەكٸنشٸدەن, ترامپ ۋكراينا تاراپىن سىناپ سٶيلەيدٸ. كەيدە قاقتىعىستىڭ باستالۋىنا كيەۆتٸ كٸنالاپ, مەلٸمدەمەلەر جاسادى.
"مىسالى زەلەنسكيي ٷكٸمەتٸن سوعىستى ديپلوماتييالىق جولمەن شەشپەدٸ دەپ ايىپتادى. "بۇل سوعىستى سەندەر باستاماۋلارىڭ كەرەك ەدٸ, كەلٸسٸمگە كەلۋ كەرەك ەدٸ" دەگەن سەكٸلدٸ مەلٸمدەمەلەر ايتتى. سونىمەن قاتار, ۋكراينادا ەسكەري جاعدايعا بايلانىستى سايلاۋ ٶتكٸزٸلمەي جاتقانىن سىناپ, "سايلاۋسىز ديكتاتور, زەلەنسكيي سايلاۋ ٶتكٸزبەسە قولىندا ەلٸ دە قالمايدى" دەدٸ. ياعني ترامپ ۋكراينانى سىناۋ ارقىلى ولار كەلٸسٸمگە كٶنبەي وتىر دەيدٸ. شىن مەنٸندە سوعىستى باستاعان رەسەي. زەلەنسكيي سوعىس جاعدايىندا سايلاۋ ٶتكٸزە الماۋى ەسكەري جاعدايعا بايلانىستى بولىپ وتىر دەپ ايتقان بولاتىن. دەمەك ترامپتىڭ سٶزدەرٸ رەسەيگە قاراعاندا ۋكرايناعا قاتاڭىراق پوزيتسييادا ەكەنٸن كٶرسەتتٸ", - دەيدٸ ساياساتتانۋشى.
ٷشٸنشٸدەن, ترامپ ۇستانىمىنىڭ ماڭىزدى قىرى - ۋكراينانى بەلگٸلٸ بٸر مەسەلەدە ىمىراعا كەلۋگە شاقىرۋى. ترامپ قانداي ۇسىنىستار ايتتى?
"ترامپ رەسەيدٸڭ كەيبٸر تالاپتارىن قولداعانداي سىڭاي تانىتتى. سەبەبٸ اقش پرەزيدەنتٸنٸڭ ىمىراعا كەلۋ جوسپارىنا سەيكەس, ۋكراينانىڭ ناتو-ع قوسىلۋىنا قارسى. ترامپ كومانداسى ۋكراينانىڭ بەيتاراپ مەرتەبەسٸن ساقتاپ, ناتو-عا مٷشە بولماۋىن بەيبٸت كەلٸسٸمنٸڭ العىشارتى رەتٸندە كٶرەتٸنٸن اڭعارۋعا بولادى.
ترامپ رەسەيدٸڭ جاۋلاپ العان اۋماقتارىنا قاتىستى دا ىمىراعا كەلۋگە دايىن ەكەنٸن بايقاتتى. مىسالى اقش پرەزيدەنتٸ ۇسىنعان بەيبٸت جوسپاردىڭ ٸشٸندە قىرىمدى رەسەيدٸڭ بٸر بٶلٸگٸ دەپ تانۋ, 22 جىلدان بەرٸ رەسەي باقىلاۋىنا ٶتكەن ۋكراينانىڭ شىعىس جەنە وڭتٷستٸگٸندەگٸ جەرلەردٸ رەسەيگە قالدىرۋ سەكٸلدٸ مەسەلەلەر بار. باسقاشا ايتقاندا سوعىس باستالعالى رەسەي جاۋلاپ العان 20 پايىز جەردٸ رەسەيگە بەرۋ شارتى قارالىپ وتىر. سوسىن ۋكراينانىڭ ناتو-عا مٷشە بولماۋى جەنە باتىس سانكتسييالارىن الىپ تاستاۋ بار. مۇنىڭ بەرٸ مەسكەۋگە تيٸمدٸ تارماقتار. بۇل ۋكراينانىڭ ەگەمەندٸگٸنە اۋىر سوققى بولعانىمەن, ترامپ وسىلاي سوعىستى توقتاتا الامىز دەگەن سىڭاي تانىتىپ وتىر", - دەيدٸ ساراپشى.
بەسٸنشٸدەن ترامپ كٶزقاراسىندا اقش وداقتاستارىمەن قارىم-قاتىناسىن قايتا قاراۋ مەسەلەسٸ تۇر. ياعني ەۋروپا ەلدەرٸنٸڭ ۋكرايناعا كٶبٸرەك كٶمەكتەسۋٸ كەرەك دەيدٸ. اقش-تىڭ دەستٷرلٸ قاۋٸپسٸزدٸك مٸندەتتەمەلەرٸ ازايۋى كەرەك, سەبەبٸ بٸز باسقا باعىتتارعا كٶڭٸل بٶلەمٸز دەيدٸ.
"بۇل ۆاشينگتوننىڭ ەۋروپاداعى قاۋٸپسٸزدٸككە قاتىسۋىن قىسقارتىپ, وسىلايشا ەۋروپا ۋكرايناعا كٶمەكتەسۋدە كٶبٸرەك ىقپال ەتۋٸ كەرەك دەپ ەسەپتەيدٸ. ترامپ ٷشٸن باسىمدىق - اقش مٷددەسٸ. قورىتا ايتقاندا ترامپتىڭ ۇستىنىمى - ۋكراينا رەسەي قاقتىعىسىن تەز اياقتاۋ. ول ٶزٸن بٸتٸمگەر رەتٸندە ۇسىنىپ وتىر", - دەيدٸ مامان.
ترامپ مەلٸمدەمەلەرٸنٸڭ سوعىسقا ىقپالى قانداي?
"ترامپ "مەن پرەزيدەنت بولعاندا, بۇل سوعىس بولماس ەدٸ" دەيدٸ. ترامپ ەكٸمشٸلٸگٸ پۋتيننٸڭ ستراتەگيياسىن قولدايتىنىن كٶرٸپ وتىرمىز. ونى ترامپتىڭ مەلٸمدەمەلەرٸنەن بايقاپ وتىرمىز. سونىمەن قاتار, ۋكرايناعا پسيحولوگييالىق, ساياسي ىقپال جاسالىپ وتىر. ۋكراينا ۆاشينگتون بيلٸگٸنە كٸم كەلسە دە حالىقارالىق قۇقىق پرينتسيپٸنەن تايماۋ كەرەگٸن كٶرسەتتٸ", - دەيدٸ ساياساتتانۋشى.
ترامپتىڭ ۋكرايناعا تىم كٶپ كٶمەك بەرمەۋ يدەياسى اقش ساياساتكەرلەرٸنە ەسەر ەتٸپ, ول ٶز كەزەگٸندە سوعىس ديناميكاسىنا ىقپال ەتٸپ وتىر.
"اقش ەكٸمشٸلٸگٸ رەسەيدٸڭ ىعىنا جىعىلىپ وتىر. مىسالى ەكٸ ەل ەر-رييادتا ۋكرايناسىز كەزدەستٸ. بۇل - نونسەنس. ەگەر اقش بٸتٸمگەر بولسا, ەكٸ تاراپ تا بولۋى كەرەك. ەۋروپا وعان الاڭداپ, بٶلەك كەزدەستٸ. نەتيجەسٸندە ەۋروپا مەن اقش اراسىنداعى الاۋىزدىقتى كٶردٸك.
ترامپ ەكٸمشٸلٸگٸ قانتٶگٸستٸ توقتاتۋعا ىنتاسى بار دەسە, ەكٸنشٸ جاعىنان ۋكراينا مٷددەسٸ ەسكەرٸلەتٸن ەدٸلەتتٸ بەيبٸتشٸلٸك بولۋى كەرەك دەپ جاتىر. بۇدان بايقايتىنىمىز ەۋروپا ۋكراينا جاعىندا, ترامپ ۋكراينانى سوعىستى اياقتاۋعا ٷگٸتتەۋ ارقىلى رەسەيدٸ قولداپ وتىرعانىن كٶرٸپ وتىرمىز. ترامپتىڭ مەلٸمدەمەلەرٸ ەكٸ ەلدٸڭ باعىتىندا ەسەر ەتٸپ جاتىر دەپ ايتا الامىز", دەيدٸ قازىبەك مايگەلدينوۆ.
ترامپتىڭ ەۋ باستا كٶزدەگەنٸ تاراپتاردى جىلدام ىمىراعا كەلتٸرۋ, سوعىستى توقتاتۋ بولدى. الايدا سوڭعى 2-3 ايدا بايقاپ وتىرعانىمىز ول تەك ۋكرايناعا تٸكەلەي اۋىرتپالىق بولماق.
"تٷيٸندەي ايتقاندا ترامپ ۋەدە ەتكەن تەز شەشٸم ۋكراينانى ٶز جەرٸنٸڭ بٸر بٶلٸگٸنەن باس تارتۋ ارقىلى سوعىستى توقتاتۋ دەگەنگە سايىپ وتىر. مۇنداي شەشٸم قالاي جٷزەگە اسۋى مٷمكٸن? مەنٸڭ ويىمشا ول ٶتە قيىن. ۋكراينانىڭ بۇعان كەلٸسۋٸ ەكٸتالاي. ۋكراينا ەشقاشان ٶز جەرٸن رەسەيگە بەرمەيدٸ", - دەيدٸ مامان.
