Qarjy salasynyń sarapshysy Aibar Oljaev prezident Qasym-Jomart Toqaevtyń kezinde qansha investitsiia kelgenin eseptedi, dep habarlaidy dalanews.kz.
Qasym-Jomart Toqaevtyń memleket basqarǵan kezeńindegi syrtqy saiasattyń kózge túse bermeitin, biraq ekonomika úshin asa mańyzdy bir ereksheligi bar. Kóbimiz ony bilmeimiz. Memleket basshysynyń sheteldik saparlarynyń edáýir bóligi saiasi kelissózdermen aiaqtalmaidy. Prezident barǵan elde iri biznes ókilderimen jeke kezdesedi, investitsiialyq dóńgelek ústel ótkizedi, naqty kompaniialardy Qazaqstanǵa shaqyrady. Keiin sol kelissózderdiń kóbisi investitsiialyq kelisimge, zaýytqa, elektr stantsiiasyna, logistikalyq ortalyqqa nemese naqty kapital aǵynyna ainalǵan.
Endi osy korreliatsiiany tsifrmen tekserip shyǵaiyq. Ulttyq banktiń 2026 jylǵy 30 maýsymda jańartylǵan statistikasy boiynsha, Qazaqstanǵa sheteldik tikelei investorlardan túsken jalpy investitsiia aǵyny 2019–2025 jyldary shamamen 155,8 mlrd dollar boldy. Al 2026 jyldyń alǵashqy toqsanynda taǵy 6,3 mlrd tústi. Qasym-Jomart Kemeluly 2019 jyldyń naýryz aiynan memleket basqarǵanyn eskersek, 2026 jyldyń birinshi toqsanynda onyń prezidenttigine tolyq 7 jyl toldy. Sonda jeti jylda elimizge 162,1 milliard dollar investitsiia kelgen. Ár jylda orta eseppen 23 milliard dollar kelip otyrǵan.
Tipti jyldar boiynsha dinamikany qarap shyǵa alamyz. 2019 jyly 24,4 milliard, 2020 jyly – 17,2 mlrd, 2021 – 23,8 mlrd, 2022 – 28,2 mlrd, 2023 – 23,9 mlrd, 2024 – 17,9 mlrd, 2025 – 20,5 mlrd, al 2026 jyldyń birinshi toqsanynda 6,3 mlrd dollar investitsiia tartylǵan. Rekord 2022 jyly qoiylǵan. Dál sol jyly Prezident Toqaevtyń bir kún damyldamai saparlaǵany esimde. Sonda ár sapar ekonomikamyz úshin naqty esepteletin dollar bolyp effektisin bergen. Bul investitsiialyq diplomatiianyń kózben kórip, qolmen ustai alatyn jemisi.
Elder boiynsha aitsaq. Prezidenttiń Ońtústik Koreiaǵa, Germaniiaǵa, Túrkiiaǵa, Saýd Arabiiasyna, Singapýr, Birikken Arab Ámirlikterine jasalǵan saparlarynan keiin sol elderden aqqan investitsiia kólemi eki esege ósken. Al Katar jáne Qytaimen bailanys tipti fenomenaldy kórsetkishke alyp keldi. 2023 jyly deiin Katardyń Qazaqstanǵa investitsiiasy nebary 9 million dollar bolsa, 2025 jyly bul kólem 1,26 milliard dollarǵa deiin, iaǵni 14 ese ósken. Qytaidy alatyn bolsaq, ol tipti strategiialyq investitsiialyq áriptes deńgeiine kóterildi. 2019 jyly Qytai bizge 1,69 milliard dollar investitsiia berse, 2025 jyly kórshi elden 2,83 milliard dollar tartyldy. Biyl bul rekord taǵy jańarýy múmkin.
Bir nárseni túsiný kerek. Qasym-Jomart Kemeluly qazaq eliniń basshylyǵyna álemdik ekonomika aýyr jaǵdaida turǵan kezde, pandemiiada óndiris pen saýda tolyq toqtaǵan kezde, infliatsiianyń órship, kapital naryǵynyń daǵdarysqa ushyraǵan ýaqytynda, soǵys bastalyp Reseige sanktsiialar salynǵan qiyn kezde keldi. Ol el basqarǵan bir de bir jyl mamyrajai bolǵan joq. Munaidyń baǵasy barreline 60-65 dollardan kóterilmei qoidy. Búkil álem, tipti damyǵan elderdiń ózi artyq kapital úshin, investitsiialar úshin qatty talasty. Bul ýaqytta jylyna 23 milliard dollar investtsiia tartyp otyrý Qazaqstan úshin erlikpen parapar edi. Ol úshin ár eldiń biznesimen, naqty bir kásiporyn direktorymen jeke-jeke kezdesý qajet boldy. Toqaev báriniń kóńilin tapty. Qazaqstannyń perspektivasy men bolashaǵyna sendire bildi. Qurǵaq ýáde bergen joq, naqty sandar men jol kartasyn usyndy. Garantiia berdi. Sol kezde investor sendi. Jáne Qazaqstanǵa kelgenine qazir eshbir investor ókinbeidi. Olar úshin elimiz jemisti boldy, naqty dividendterin jyl saiyn alyp jatyr.
Bastysy, memleket basshysy Qazaqstannyń jańa investitsiialyq kartasyn jasady. Investorlar baiaǵydai AQSh pen Niderlandy ǵana emes, Koreia, Singapýr, Katar syndy jańa oiynshylarmen tolyqty. Investorlar geografiiasy keńeidi. Osynyń artynda jeti jyl talmai júgirgen eńbek jatyr.
