قارجى سالاسىنىڭ ساراپشىسى ايبار ولجاەۆ پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ كەزٸندە قانشا ينۆەستيتسييا كەلگەنٸن ەسەپتەدٸ, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ مەملەكەت باسقارعان كەزەڭٸندەگٸ سىرتقى ساياساتتىڭ كٶزگە تٷسە بەرمەيتٸن, بٸراق ەكونوميكا ٷشٸن اسا ماڭىزدى بٸر ەرەكشەلٸگٸ بار. كٶبٸمٸز ونى بٸلمەيمٸز. مەملەكەت باسشىسىنىڭ شەتەلدٸك ساپارلارىنىڭ ەدەۋٸر بٶلٸگٸ ساياسي كەلٸسسٶزدەرمەن اياقتالمايدى. پرەزيدەنت بارعان ەلدە ٸرٸ بيزنەس ٶكٸلدەرٸمەن جەكە كەزدەسەدٸ, ينۆەستيتسييالىق دٶڭگەلەك ٷستەل ٶتكٸزەدٸ, ناقتى كومپانييالاردى قازاقستانعا شاقىرادى. كەيٸن سول كەلٸسسٶزدەردٸڭ كٶبٸسٸ ينۆەستيتسييالىق كەلٸسٸمگە, زاۋىتقا, ەلەكتر ستانتسيياسىنا, لوگيستيكالىق ورتالىققا نەمەسە ناقتى كاپيتال اعىنىنا اينالعان.
ەندٸ وسى كوررەلياتسييانى تسيفرمەن تەكسەرٸپ شىعايىق. ۇلتتىق بانكتٸڭ 2026 جىلعى 30 ماۋسىمدا جاڭارتىلعان ستاتيستيكاسى بويىنشا, قازاقستانعا شەتەلدٸك تٸكەلەي ينۆەستورلاردان تٷسكەن جالپى ينۆەستيتسييا اعىنى 2019–2025 جىلدارى شامامەن 155,8 ملرد دوللار بولدى. ال 2026 جىلدىڭ العاشقى توقسانىندا تاعى 6,3 ملرد تٷستٸ. قاسىم-جومارت كەمەلۇلى 2019 جىلدىڭ ناۋرىز ايىنان مەملەكەت باسقارعانىن ەسكەرسەك, 2026 جىلدىڭ بٸرٸنشٸ توقسانىندا ونىڭ پرەزيدەنتتٸگٸنە تولىق 7 جىل تولدى. سوندا جەتٸ جىلدا ەلٸمٸزگە 162,1 ميلليارد دوللار ينۆەستيتسييا كەلگەن. ەر جىلدا ورتا ەسەپپەن 23 ميلليارد دوللار كەلٸپ وتىرعان.
تٸپتٸ جىلدار بويىنشا ديناميكانى قاراپ شىعا الامىز. 2019 جىلى 24,4 ميلليارد, 2020 جىلى – 17,2 ملرد, 2021 – 23,8 ملرد, 2022 – 28,2 ملرد, 2023 – 23,9 ملرد, 2024 – 17,9 ملرد, 2025 – 20,5 ملرد, ال 2026 جىلدىڭ بٸرٸنشٸ توقسانىندا 6,3 ملرد دوللار ينۆەستيتسييا تارتىلعان. رەكورد 2022 جىلى قويىلعان. دەل سول جىلى پرەزيدەنت توقاەۆتىڭ بٸر كٷن دامىلداماي ساپارلاعانى ەسٸمدە. سوندا ەر ساپار ەكونوميكامىز ٷشٸن ناقتى ەسەپتەلەتٸن دوللار بولىپ ەففەكتٸسٸن بەرگەن. بۇل ينۆەستيتسييالىق ديپلوماتييانىڭ كٶزبەن كٶرٸپ, قولمەن ۇستاي الاتىن جەمٸسٸ.
ەلدەر بويىنشا ايتساق. پرەزيدەنتتٸڭ وڭتٷستٸك كورەياعا, گەرمانيياعا, تٷركيياعا, ساۋد ارابيياسىنا, سينگاپۋر, بٸرٸككەن اراب ەمٸرلٸكتەرٸنە جاسالعان ساپارلارىنان كەيٸن سول ەلدەردەن اققان ينۆەستيتسييا كٶلەمٸ ەكٸ ەسەگە ٶسكەن. ال كاتار جەنە قىتايمەن بايلانىس تٸپتٸ فەنومەنالدى كٶرسەتكٸشكە الىپ كەلدٸ. 2023 جىلى دەيٸن كاتاردىڭ قازاقستانعا ينۆەستيتسيياسى نەبارى 9 ميلليون دوللار بولسا, 2025 جىلى بۇل كٶلەم 1,26 ميلليارد دوللارعا دەيٸن, ياعني 14 ەسە ٶسكەن. قىتايدى الاتىن بولساق, ول تٸپتٸ ستراتەگييالىق ينۆەستيتسييالىق ەرٸپتەس دەڭگەيٸنە كٶتەرٸلدٸ. 2019 جىلى قىتاي بٸزگە 1,69 ميلليارد دوللار ينۆەستيتسييا بەرسە, 2025 جىلى كٶرشٸ ەلدەن 2,83 ميلليارد دوللار تارتىلدى. بيىل بۇل رەكورد تاعى جاڭارۋى مٷمكٸن.
بٸر نەرسەنٸ تٷسٸنۋ كەرەك. قاسىم-جومارت كەمەلۇلى قازاق ەلٸنٸڭ باسشىلىعىنا ەلەمدٸك ەكونوميكا اۋىر جاعدايدا تۇرعان كەزدە, پاندەمييادا ٶندٸرٸس پەن ساۋدا تولىق توقتاعان كەزدە, ينفلياتسييانىڭ ٶرشٸپ, كاپيتال نارىعىنىڭ داعدارىسقا ۇشىراعان ۋاقىتىندا, سوعىس باستالىپ رەسەيگە سانكتسييالار سالىنعان قيىن كەزدە كەلدٸ. ول ەل باسقارعان بٸر دە بٸر جىل مامىراجاي بولعان جوق. مۇنايدىڭ باعاسى باررەلٸنە 60-65 دوللاردان كٶتەرٸلمەي قويدى. بٷكٸل ەلەم, تٸپتٸ دامىعان ەلدەردٸڭ ٶزٸ ارتىق كاپيتال ٷشٸن, ينۆەستيتسييالار ٷشٸن قاتتى تالاستى. بۇل ۋاقىتتا جىلىنا 23 ميلليارد دوللار ينۆەستتسييا تارتىپ وتىرۋ قازاقستان ٷشٸن ەرلٸكپەن پاراپار ەدٸ. ول ٷشٸن ەر ەلدٸڭ بيزنەسٸمەن, ناقتى بٸر كەسٸپورىن ديرەكتورىمەن جەكە-جەكە كەزدەسۋ قاجەت بولدى. توقاەۆ بەرٸنٸڭ كٶڭٸلٸن تاپتى. قازاقستاننىڭ پەرسپەكتيۆاسى مەن بولاشاعىنا سەندٸرە بٸلدٸ. قۇرعاق ۋەدە بەرگەن جوق, ناقتى ساندار مەن جول كارتاسىن ۇسىندى. گارانتييا بەردٸ. سول كەزدە ينۆەستور سەندٸ. جەنە قازاقستانعا كەلگەنٸنە قازٸر ەشبٸر ينۆەستور ٶكٸنبەيدٸ. ولار ٷشٸن ەلٸمٸز جەمٸستٸ بولدى, ناقتى ديۆيدەندتەرٸن جىل سايىن الىپ جاتىر.
باستىسى, مەملەكەت باسشىسى قازاقستاننىڭ جاڭا ينۆەستيتسييالىق كارتاسىن جاسادى. ينۆەستورلار باياعىداي اقش پەن نيدەرلاندى عانا ەمەس, كورەيا, سينگاپۋر, كاتار سىندى جاڭا ويىنشىلارمەن تولىقتى. ينۆەستورلار گەوگرافيياسى كەڭەيدٸ. وسىنىڭ ارتىندا جەتٸ جىل تالماي جٷگٸرگەن ەڭبەك جاتىر.
