قاشاعان تٶڭٸرەگٸندەگٸ ميللياردتاعان دوللارلىق داۋ ەندٸ حالىقارالىق اربيتراج شەڭبەرٸنەن شىعىپ, ۆاشينگتونداعى ساياسي دەڭگەيگە كٶتەرٸلٸپ بارادى. DALA INSIDE دەرەككٶزٸ NCOC-دٸڭ امەريكالىق اكتسيونەرٸ ExxonMobil كورپوراتسيياسىنىڭ قازاقستان بيلٸگٸنٸڭ ٷستٸنەن اق ٷيگە شاعىمدانىپ, ٶزٸنٸڭ ىقپال ارنالارىن ٸسكە قوسا باستاعانىن ەسكەرتەدٸ, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
وعان سەبەپ جەتكٸلٸكتٸ. ICIJ جارييالاعان جاڭا تەرگەۋدە قازاقستان قاشاعاندى يگەرۋ كەزٸندە جاسالعان جالپى سوماسى 10,7 ملرد دوللار بولاتىن كەلٸسٸمشارتتارعا كٷمەن كەلتٸرٸپ وتىرعانى ايتىلدى. استانا كەيبٸر كونتراكتٸلەردە باعا قولدان كٶتەرٸلگەن, مٷددەلەر قاقتىعىسى بولعان جەنە جەمقورلىق تەۋەكەلٸ بار دەپ ەسەپتەيدٸ. بۇل تالاپ قاشاعان بويىنشا قازاقستان قويىپ وتىرعان شامامەن 160 ملرد دوللار كٶلەمٸندەگٸ ٷلكەن اربيتراجدىق داۋدىڭ بٸر بٶلٸگٸ.
مەسەلەنٸڭ ٶزەگٸ قاراپايىم. قاشاعانداعى PSA مودەلٸ بويىنشا ينۆەستورلار ەۋەلٸ جۇمساعان شىعىنىن مۇناي ەسەبٸنەن قايتارىپ الادى. شىعىن نەعۇرلىم كٶپ بولسا, قازاقستاننىڭ تولىققاندى تابىسقا شىعۋى سوعۇرلىم كەشٸگەدٸ. سوندىقتان استانا قازٸر ونداعان جىل بۇرىن جازىلعان ميللياردتاعان دوللارلىق شىعىننىڭ قانشاسى شىن مەنٸندە نەگٸزدٸ بولعانىن قايتا تەكسەرٸپ جاتىر.
"ExxonMobil ٷشٸن بۇل ٶتە اۋىر پرەتسەدەنت. ونىڭ ٷستٸنە امەريكالىق كومپانييا قاشاعاندى ودان ەرٸ كەڭەيتۋگە ونداعان ميلليارد دوللار ينۆەستيتسييا سالۋعا دايىن ەكەنٸن بٸلدٸرگەن, بٸراق مۇنى قازٸرگٸ داۋلاردىڭ شەشٸلۋٸمەن بايلانىستىرىپ وتىر. ياعني بٸر جاعىنان قازاقستان ٶتكەن شىعىندار ٷشٸن ەسەپ سۇرايدى, ەكٸنشٸ جاعىنان ExxonMobil بولاشاق ينۆەستيتسييانى كەلٸسسٶز قۇرالى رەتٸندە ۇستاپ وتىر", - دەيدٸ, دەرەككٶز.
Chevron مەن ExxonMobil بۇعان دەيٸن كتك مەسەلەسٸندە اقش بيلٸگٸنٸڭ ساياسي رەسۋرسىمەن جۇمىس ٸستەي الاتىنىن كٶرسەتتٸ. ەندٸ دەل سونداي مەحانيزم قاشاعان بويىنشا دا ٸسكە قوسىلىپ جاتقانعا ۇقسايدى. الايدا قازاقستان بۇل جولى پوزيتسيياسىن قاتايتىپ وتىر. NCOC-قا ەكولوگييالىق تالاپتار بويىنشا بٸرنەشە ميلليارد دوللارلىق سانكتسييالار قويىلدى, اكتيۆتەرٸنە شەكتەۋ سالىندى, ال نەگٸزگٸ داۋ حالىقارالىق اربيتراجدا جالعاسۋدا.
استانا ەندٸ بۇرىنعى ويىن ەرەجەسٸن تٷگەل قايتا قاراۋدا. ەگەر قازاقستان قاشاعانداعى ميللياردتاعان دوللارلىق شىعىنداردىڭ بٸر بٶلٸگٸن زاڭسىز نەمەسە نەگٸزسٸز دەپ دەلەلدەي السا, بۇل تەك ٶتەماقى مەسەلەسٸ بولمايدى. بۇل قاشاعاننان تٷسەتٸن بولاشاق تابىستىڭ بٶلٸنۋ مودەلٸن دە ٶزگەرتۋٸ مٷمكٸن. سوندىقتان ExxonMobil-دىڭ ۆاشينگتوندى ٸسكە قوسۋى بەكەر ەمەس.
قاشاعان ٷشٸن نەگٸزگٸ شايقاس ەندٸ اتىراۋ وبلىسىنان ۆاشينگتون وكرۋگىنا اۋىستى. DALA INSIDE بۇل تارتىستىڭ قالاي ٶربيتٸنٸن باقىلاماق.
