Qazaqstannyń Eýraziialyq odaq pen UQShU qatarynan shyqsam degen umtylysy Kremldiń kóńiline kirbiń uialatýy múmkin. Resei muny «aiyrylsar dos erdiń artqy qasyn suraidyǵa» balap, kelesi kezekte Qazaqstanǵa shúiligýi ǵajap emes.
Bul týraly saiasattanýshy Dosym Sátpaev aitty dep habarlaidy Dalanews.kz.
Sarapshynyń pikirinshe, Aqorda osydan qorqady. Reseimen arazdyqtyń sońy urys-keris pen aiǵai-shýǵa ulasýynan qaýiptenedi.
Toqaevtyń kúni keshegi suhbaty da osy stsenariidiń aldyn-alý úshin, sońǵy kezderi kórshisine qatysty kúdigi qoiýlana túsken Kremldiń kóńilin aýlaý úshin jasalǵan amal-aila.
«Resei-24» arnasyna kólemdi suhbat bergen Memleket basshysy «Qazaqstannyń Eýraziialyq odaq pen UQShU qatarynan shyǵýǵa talpynbaitynyn» málimdegen edi.
«Eks-prezident Nazarbaev eldi Reseidiń qaqpanyna túsirip ketti. Qui batpaqqa batyryp, tyǵyryqqa tirep ketti. Qazaqstan «orys álemi» deitin aiýdyń apanyna ózi baryp tústi. Toqaev osy tuzaqtan qutylar jol taba almai áýrelenip júr. Reseidiń ýysynan shyǵýǵa talpynar bolsa, Kremlmen bet jyrtysýǵa týra keledi. Aqorda ashyq ketisýge ázir emes.
Qazir qoldan keleri Máskeýmen kelissóz júrgizetin qazaqstandyq diplomattardyń sapalyq quramyn shyńdaý. Antireseilik sanktsiialardyń shalyǵy bizge de tiip ketpeitindei, eldiń ulttyq múddesin jata-jastana qorǵaityn «kelissózshiler» komandasyn jasaqtar bolsaq, munyń ózi jarym-jartylai jeńis», – deidi Sátpaev.
Biraq, munda da barynsha saqtyq kerek. Ár qadamyńdy jeti ret ólshep, bir ret kesken jón. Odaqtasynyń árbir áreketinen astar izdeitin Kremldiń kúdigin kúsheitpeý úshin tizgin tartatyn, toqtaityn jerińdi bilýge tiissiń. Qazaqstan «eki túieniń ortasynda shybyn ólediniń» kebin kimeýi qajet.
Kreml kósemi Qazaqstannyń Batystyń qundylyqtaryn qabyldap, demokratiiaǵa bet burǵanyn kórip, bilip otyr. Sanktsiialar búgin, erteń alynbaidy. Kerisinshe, kúsheie túsedi. «Orys áleminiń» órisi tarylǵan saiyn, Pýtinniń paranoiasy asqynyp, Aq ordaǵa beitarap pozitsiia ustaný qiyndai túsedi.
Sói degen Sátpaev:
«Toqaev keshegi suhbatynda Stsilla men Haribdany mysalǵa keltirdi. Grektiń ejelgi ańyzyn eske túsirgen bolsańyz, Stsillamen shaiqasta Odissei jasaǵynyń teń jartysynan aiyrylǵan edi. Teńiz qubyjyǵy Odissei sarbazdaryn shainamai jutqan edi...
Qazaqstan prezidenti arnaiy qatysqan Peterbor ekonomikalyq forýmynyń ataýy da («Jańa álem – jańa múmkindikter») Resei agressiiasynyń Ýkrainamen tolastamaitynyn ańǵartyp turǵandai. «Orys álemi» betperdesin sypyryp tastady. Otyz jyl boiy ishten tynyp kelgen orys shovinizmi Pýtinniń tusynda qaitadan bas kóterdi.
Máskeý Kievpen shektelmeidi. Pýtinniń arany ashylyp ketti. Qyzyl imperiiany tiriltýdi kókseitin Resei bir kezderi Sovet úkimetiniń quramynda bolǵan kez-kelgen elge tutqiyldan basyp kirýi, shapqynshylyq jasaýy múmkin.
Kreml muny «tarihi turǵydan orys halqyna tiesili aýmaqty keri qaitarý» dep atap, astamshyl, suǵanaq saiasatyn aqtap alýdyń úgit-nasihatyn júrgizedi. Bógde elge tumsyq tyǵý Resei úshin, orys halqy úshin tańsyq emes. Orta ǵasyrdyń ólshemimen oilaityn aýditoriianyń aiyzyn qandyrý úshin Pýtin áli nebir sumdyqqa barady.
Aldymen Grýziia, keiin Ýkraina, Moldova... Osy otyz jylda tóńiregindegi kórshi-qolańǵa qyrǵidai tidi. «Orys áleminiń» buǵaýynan bosaǵysy kelgen elder Resei agressiiasyna ushyrady», – deidi.
Sarapshynyń aitýynsha Qazaqstan biligi bul jaǵdaidan sabaq alǵan, sol sebepti de Kremlmen qyrǵi-qabaq bolǵandy qalamaidy. Dese de, Pýtinniń basqynshy saiasatyn tejep, betin qaitaratyn keńistik, kúsh bar. Ol – túrki álemi, túrki órkenieti.
Aimaqtaǵy geosaiasi balansty saqtaýǵa Aqorda túrki elderin, sonyń ishinde Ankaraǵa arqa súieýi kerek. Túrki elderimen aradaǵy ekonomikalyq hám áskeri-saiasi áriptestikti jedeldetip jetildirý qajet.
«Orta Aziia elderi bir judyryqqa jumylǵanda ǵana Reseidiń agressiiasyna tótep beretin immýnitet qalyptasady», – deidi Sátpaev.
Ázirlegen, Dýman BYQAI
