Moiyndaiyqshy, oppozitsiianyń «bezýprechnyi» bolǵanynan ne paida? Ashyǵyn aitsaq, halyqqa olardyń «bezýprechnyi» (keide mundai saf-tazalyqqa kúdik kelitiretin kezderimde bolady, bul endi úlken daýǵa tuzdyq bolatyn bólek áńgime) bolǵanyna eshqandai paida joq? Tazalyq árkimniń jeke máselesi.
Al bilikpen kúresýshiler iilip, búgiletin, kerek kezinde alǵa eki qadam jasap, dál ýaqytynda bir qadam artqa sheginýge de daiyn bolýy kerek. Al bizdiń «erteden» kele jatqan oppozitsionerler býyny qatyp qalǵan. Tek qana alǵa júredi (olardyń áreketi «zadnii hody» joq «Ýral» mototsikilin eriksiz eske túsiredi).
Jasyryp qaitemiz, bizdiń bul áńgimemizge belgili oppozitsiialyq jýrnalist Ermurat Bapi men saiasattanýshy (negizi qoǵam qairatkeri desek jarasar edi) Muhtar Taijannyń arasyndaǵy daý sebepshi boldy. Jýrnalist aǵamyz óziniń Feisbýktaǵy jazbasynda Muhtar Taijandy Aqordanyń saiasi qaqpanyna túsip, el aldynda «saiasi kontsert» berip júrgen «tapsyrma oryndaýshy» ekenin ashyna jazyp, ókinish bildiripti. Taijannyń bar aiyby bilik ókilderimen kezdesip, máseleni konstrýktivti baǵytta sheshýge umtylýy sebepshi bolypty.
Sonda oppozitsiialyq kúshterdiń bilik ókilderimen kezdesýine bolmai ma? Saiasi kúresti oppozitsiialyq ar-ojdanyna daq túsirmeý dep oilaityn aǵalarymyz bilikpen bir ústeldiń basyna jinalyp, áńgime aitpasa saiasi dialog qalai órbidi? Osy jaǵyn oilaǵan adam bar ma?
Oppozitsiialyq kúshterdiń serkesi sanalatyn Bolat Ábilovter kúndiz bilikti synasa, keshke jiyn-toilarda bilik ókilderimen bir dastarhan basynda basqosatynyn ara-tura estip, kórdik qoi. Bul úshin Ábilovti aiyptap, sógip jatqan adamdy kórmedik. Álde bilikte júrgen azamattarǵa jaqyndasań, juǵyp ketetin qotyry bar ma?
Bilik oppozitsiiany ózine qarsylas sanasyn desek, mundai oidan arylýymyz kerek. Sondyqtan Muhtar Taijan prokýrormen, ministrmen kezdesip máseleni talqylasa, ony «satqyn», biliktiń «tapsyrmasyn oryndaýshy», úsh áriptiń jobasy dep qara kúie jaǵý, saiasi mádeniteke jatpaidy.
Ermurat aǵamyz «Prezident ákimshiligindegi shendiler, ministrler men prokýror másele sheshpeidi, olarmen kezdesýdiń qajeti joq» dep tike ketipti. Erekeń tek qana Nazarbaevpen kelissóz júrgizýdi jón sanaidy eken. Biraq bizdiń saiasi júiede bul múmkin emes qoi.
Aitpaqshy, Ermurat aǵamyz jer daýy ushyqqan kezde Almaty qalasynyń ákimi Baýyrjan Baibekpen kezdesip, másele talqylaǵan azamattardyń qatarynda boldy emes pe? Sol kezde ony bilikpen aýyz jalasty dep eshkim aiyptaǵan joq. Qaita halyqtyń oi-pikirin joǵaryǵa jetkizetin boldy dep qýandyq. Al Muhtar Taijannyń prokýror, ministrlermen kezdesýi aǵamyzdyń arqasyna nege aiazdai batady?
Búginde bilik halyqpen sanasa bastady. Jerdi jalǵa berý men satýdyń toqtaýy, 26 baptyń ózgerissiz qalýy biliktiń halyq aldynda tizi búgýi dep moiyndaýymyz kerek. Osy máseleler memlekettiń múddesine sai sheshilýine Muhtar Taijan da, Ermurat Bapi da óz úlesterin qosty. Bul talassyz shyndyq. Taijan óziniń mámilegerliginiń arqasynda bul iske qozǵaý salsa, Bapi birbetkeiligimen tabandylyq tanytty.
Sondyqtan bilikke tize batyryp, memleket múddesin qorǵap júrgen azamttardyń birin-biri «tapsyrma oryndaýshy» dep aiyptaǵanyn quptamaimyz.
Ár zamanda saiasatpen ainalysqan adam konstrýktivti baǵyt ustanýy kerek. Qazir qatyp qalǵan qaǵida joq. Bilikti baǵytynan 180 gradýsqa burý múmkin emes. Olardyń baǵytyna «korrektirovka» jasaý mańyzdy.
Sondyqtan Muhtar Taijannyń tańdaǵan joly zamanǵa sai dep esepteimin. Ol bilik ókilderimen kezdeskende kez kelgen ortaq kelisimge memleket turǵysynan korrektirovka jasaýǵa umtylatyn azamat. Bul úshin Taijan biliktiń «kontsertin qoiyp» júr dep aiyptaýdyń esh jóni joq.
Nurlan JUMAHAN
(jazba avtordyń Feisbýktaǵy paraqshasynan alyndy)
