«Bizdiń balalarymyz beibit ómirde ómir súrýleri kerek. Biz árdaiym poligon qurbandaryn eske alamyz!» degen edi Nursultan Nazarbaev.
Búginde Qazaqstan – álemdik antiiadrolyq qozǵalystyń moiyndalǵan kóshbasshysy, al iadrolyq synaqtardan zardap shekken jerdegi Atom energiiasy beibitshilik pen progress maqsatynda paidalanylady.
Álemdik qoǵamdastyqqa beibit atomnyń damýy týraly bizdiń habarymyz álemdik tarihta iadrolyq synaqtarǵa qarsy is-qimyldyń dúniejúzilik kúni bolyp belgilendi.
Budan basqa, Qazaqstan álemdegi qýaty boiynsha tórtinshi raketalyq-iadrolyq áleýetten (AQSh, RF jáne Ýkrainadan keiin) bas tartty. 1994 jyly Qazaqstan Atom energiiasy jónindegi halyqaralyq agenttiktiń (AEHA) múshesi boldy. 1995 jyldyń mamyryna qarai iadrolyq qarý Qazaqstan aýmaǵynan shyǵarylyp, zymyran qondyrǵylary joiyldy. Sol kezde Qazaqstan aýmaǵynda 1400 iadrolyq oqtumsyq ornatylǵan 104 qurlyqaralyq ballistikalyq zymyran ornalastyryldy. Aerodromdarda 370 qanatty iadrolyq zymyrandary bar TÝ-95 MS 40 strategiialyq bombalaýshy boldy. Bul áleýet Frantsiia, Ulybritaniia jáne Qytaidyń jalpy iadrolyq kúshterinen asyp tústi.
1996 jyldyń 30 qyrkúieginde Qazaqstan iadrolyq synaqtarǵa jan-jaqty tyiym salý týraly shartqa qatysty.
Kezinde Semei poligonynyń qajettilikteri úshin qurylǵan Kýrchatov qalasy qaitadan ǵalymdardyń zertteý ortalyǵyna ainalady. Búgingi tańda Ulttyq iadrolyq ortalyq ornalasqan Kýrchatov qalasy innovatsiialyq tehnologiialardyń ortalyǵy bolyp otyr.
Aita keteiik, Ortalyq Aziiany iadrolyq qarýdan azat aimaq dep jariialaý (2006 j.); 29 tamyzdy Iadrolyq synaqtarǵa qarsy is-qimyldyń halyqaralyq kúni dep jariialaý (2011 j.) siiaqty halyqaralyq aýqymdaǵy aitýly tarihi oqiǵalar Shyǵys óńirmen tyǵyz bailanysty.
