«SOTsIS-A» Keshendi áleýmettik zertteýler institýty – Astana» Jeke qory KÁZI QQ 2024 jylǵy 11-12 qyrkúiek aralyǵynda halyq arasynda telefon arqyly saýalnama júrgizdi.
Sondai-aq, atalǵan saýalnama QR zańnamalyq normalaryn saqtai otyryp júrgizilgeni, atap aitqanda, referendým ótkizý merzimine qarsy qoǵamdyq pikir ólshemin júrgizý týraly QR OSK habardar etilip, oǵan QR OSK-sy 11.09.2024 j. №ZT- 2024-05252908 hatpen jaýap bergeni atap ótilgen.
17 oblystan jáne respýblikalyq mańyzy bar Astana, Almaty jáne Shymkent qalalarynan 18 jastan asqan azamattar qatysqan saýalnama aýqymy 1000 respondentti qamtydy.
Saýalnama anketasyna kelesi suraqtar engizildi:
1) Siz AES salý boiynsha referendýmǵa qatysasyz ba?
2) Qazaqstanda AES salý týraly qandai aqparat sizdi qyzyqtyrady?
3) Siz Qazaqstanda AES salýǵa kelisesiz be?
Saýalnama qorytyndysy kelesini kórsetti:
«Mindetti túrde baramyn» (35,6%) jáne «Múmkindiginshe barýǵa tyrysamyn» (20,2%) nusqalaryn tańdaǵan respondentterdiń úlesi jalpy iriktemeniń 55,8%-yn qurady. Osylaisha, saýalnamaǵa qatysqan árbir ekinshi adam referendýmǵa barýǵa daiyn ekendigin kórsetti.
Saýalǵa qatysqandardyń onnan bir bóliginen astamy «referendýmǵa qatyspaimyn» degen (12,2%).
Aldyn ala boljanǵandai referendýmǵa qatysý/qatyspaý týraly «áli bir sheshimge kelmegen» respondentterdiń úlesi joǵary boldy (16,6%).
Saýalnamaǵa qatysqandardyń 13,6%-y «bul jańalyqty birinshi ret estip otyr» (atom elektr stantsiiasyn salýy múmkin degen jańalyqty birinshi ret estip otyr).
Respondentterdiń az bóligi (1,8%) bul suraqqa «jaýap berýge qinalamyn» dep kórsetken.
«Qazaqstanda atom elektr stantsiiasyn salý týraly qandai aqparat sizdi qyzyqtyrady?» degen suraqta pikirler emotsionaldy ustanymnan bastap tolyǵymen pragmatikalyq dálelderge deiin qubylady.
Máselen, «azamattardyń densaýlyǵyna áser etýi yqtimal» jáne «ekologiiaǵa áser etýi yqtimal» degen emotsionaldy pikirleri bar jaýaptardy tańdaý tiisinshe 59,5% jáne 54,1% qurady. Bul, eń aldymen, jelide AES salý yqtimaldyǵy týraly alǵashqy aqparat paida bolǵan sátten bastap mundai jobalardyń qaýipteri týraly ártúrli paiymdar tarala bastaǵandyǵyna bailanysty bolýy múmkin.
Aita ketý kerek, saýalnamaǵa qatysqan halyq AES-te qaýipsizdikti qamtamasyz etýdiń naqty sharalary boiynsha pragmatikalyq oilar aitqan: «Apattardyń aldyn alý jónindegi qaýipsizdik sharalary» (43,1%); «Radioaktivti qaldyqtardy basqarý» (24,9%); «Kadrlyq áleýet» (16%)*
*(Eskertý: Qosyndysy 100% emes, óitkeni respondentter birneshe jaýap nusqalaryn tańdai aldy).
«Siz Qazaqstanda atom elektr stantsiiasyn salýǵa kelisesiz be?» degen suraqqa kelisetinderdiń úlesi 60,4% qurady.
Saýalnamaǵa qatysqandardyń 30,1%-y AES salý ideiasyn qoldamaidy.
Saýalnamaǵa qatysqan árbir onynshy adam (9,5%) atom elektr stantsiiasynyń qurylysyna qatysty suraqqa jaýap berýden bas tartqan.
Zertteýdiń jalpy qorytyndysy:
- Respondentterdiń 55,8%-y óz azamattyq ustanymyn kórsetýge jáne AES salý máselesine qatysty daýys berýge niet tanytty;
- AES qurylysyn qoldaýshylardyń úlesi 60,4%.
Júrgizilgen sotsiologiialyq saýalnama nátijesinde ári qarai jariia túsindirýdi talap etetin ekologiialyq jáne tehnikalyq qaýipsizdik kriteriileriniń kontýry mejelendi. Atap aitqanda, halyq densaýlyq qaýipsizdigi men qorshaǵan ortany qorǵaý, sondai-aq qurylystyń tehnikalyq jaǵy jáne atom stantsiiasynyń bolashaq jumysshylarynyń kadrlyq quramynyń kásibilik deńgeii týraly alańdaidy.
