Kórme materialdary saiasi qýǵyn-súrgin qurbany bolǵan shyǵysqazaqstandyqtardyń qaiǵyly taǵdyryn baiandaidy. Qujattar men fotosýretter sol ýaqytta adamdardyń qalai zańsyz sottalyp, atylǵanyn kýálandyrady.
Tarihi derekterge súiensek, 1927-1953 jyldar aralyǵynda qazaq jerinde 125 myńnan astam adam qýǵyn-súrginge ushyrady, onyń 25 myńy atý jazasyna kesildi.
Olardyń ishinde Álihan Bókeihanuly, Ahmet Baitursynuly, Maǵjan Jumabaev, Sáken Seifýllin, Mirjaqyp Dýlatuly, Beiimbet Mailin syndy Alash arystary bar. Jalpy «Alash-Orda» isi boiynsha barlyǵy 4297 adam qýǵyn-súrginge, onyń 2062 atý jazasyna ushyraǵan.
Mýzeidegi ekspozitsiianyń ortalyq bóligi sheit bolǵan Alash kóshbasshylaryn eske alýǵa arnalǵan.
Munda Alashtyń uly tulǵalaryna qatysty fotosýretter men qujat kóshirmeleri qoiyldy. Olar Á. Bókeihanov, A. Baitursynov, M. Dýlatov, J. Aimaýytov, Á. Ermekov, R. Mársekov, M. Tynyshbaev syndy Alash qairatkerleriniń ómirinen aqpar beredi.
Sonymen qatar ekspozitsiiada 1921-1922 jyldardaǵy asharshylyqqa, konfeskeleýge bailanysty qujattar qoiylǵan.
– Qýǵyn-súrgin qoǵamnyń mádeni jáne bilim berý damýyna yqpal etkenderdiń eń jaqsysyn joidy. Shyǵys Qazaqstanda 1350 adam qýǵynǵa ushyrap, 300 adam atylǵan, – dedi Saiasi qýǵyn-súrgin qurbandaryn eske alý mýzeiiniń meńgerýshisi Alfiia Baqbaeva.
Sondai-aq ekspozitsiiada Qazaqstanǵa poliaktardy, koreilerdi, nemisterdi, Soltústik Kavkaz halyqtaryn jer aýdarylýlary jaily baiandalady.
Sondai-aq, búgin Shyǵys Qazaqstannyń oblysynyń ortalyǵy Óskemen qalasyndaǵy oblystyq «Halifa Altai» meshitinde saiasi qýǵyn-súrgin jáne asharshylyq qurbandaryn eske alyp, solaqai saiasattyń qurbany bolǵan aǵa urpaqtyń rýhyna Quran baǵyshtaldy. Qulshylyq úiine jinalǵandar endi elimizde mundai qiynshylyq bolmasyn, keiingi urpaq beibit zamanda ómir súrsin degen aq jarma tilekterin bildirip, duǵa etti.
