«Qazaq Eline oralǵysy keletin shette júrgen qandastaryńyzdyń «Nursultan salǵan Nurly Joly» máńgi ashyq bolsyn desek, Qazaqstan Respýblikasynyń Konstitýtsiianyń 10-babyn «Respýblika sheginen tys jerlerde turatyn etnikalyq qazaqtar Qazaqstan Respýblikasyna kedergizsiz oralady jáne turý merzimine qaramastan, Qazaqstan Respýblikasynyń azamattyǵyn jeńildetilgen tártippen (tirkeý tártibimen) alady» - degen jańa bir tarmaqpen tolyqtyrý kerek» deidi arnaiy konstitýtsiialyq keńeske jazǵan usynysynda Aýyt Muqibekuly.
Biz osy usynys jaily qoǵamdyq orta qandai pikir bildirýi múmkin degen oimen arnaiy saýalnama júrgizip kórdik. Saýalnamaǵa ártúrli jastaǵy, ártúrli qyzmet atqaratyn QR azamattary qatysty. 120 adamnyń 80 paiyzy bul usynysty qoldaitynyn bildirse, 12 paiyzy mundai máselege bas aýyrtpaitynyn jetkizdi. Qalǵan 8 paiyzy Ata zańǵa sheteldegi qazaqtardyń múddesin kirgizýdiń qajettigi joǵyn alǵa tartty.
Tómende osy saýalnamaǵa qatysqandardyń ishinen birer pikirdi yqshamdap, usynyp otyrmyz.
[caption id="attachment_23973" align="alignleft" width="227"]
Ázimbai Ǵali[/caption]
Ázimbai ǴALI, saiasattanýshy, tarih ǵylymdarynyń kandidaty:
Mundai tájiribe Germaniiada bar
– Men bul usynysty qoldaimyn. Sebebi, Qazaqstanǵa qazaq kerek. Qazaq qansha kóp bolsa, bizdiń el sonshalyqty nyǵaia túsedi. Meniń boljamym boiynsha, keler jyly QR jan-sany 18 millionǵa, qazaqtardyń úlesi 12 millionǵa jetedi. Qazir Qazaqstannyń halqynyń bir bóligi shetelge qonys aýdaryp jatyr. Negizinen, orys, ýkrain, nemis, jáne basqa da ulys ókilderi shetelge iaki ózderiniń tarihi otandaryna ketýde. Olardyń ornyn shetelden kelgen qazaqtar toltyryp keledi. 25 jylda 1 million qazaq keldi. Bul az da emes, kóp te emes.
Qazaqstannyń jan-sanyn arttyrý óte mańyzdy. Sebebi, qazir Úndistan halqy tez ósýde. Olar biraz jyldan keiin óz territoriiasynan syrtqa aǵylýdy bastaidy. Sol kezde biz amalsyz olardy qabyldaýǵa májbúr bolamyz. Halyqaralyq qaýymdastyq jeriń keń, halqyń az ekenin alǵa tartyp, adam óte kóp ornalasqan elderden bosqyndardy, eńbek kúshin, jaǵdaiy tómen turǵyndaryn ornalastyrýdy mindetteidi. Sol kúnge qalmaý úshin jan-sanymyzdy qazaq arqyly arttyrýymyz kerek.
Al konstitýtsiialyq ózgeriske keler bolsaq, shettegi 5 million qazaqtyń taǵdyryn oilaityn arnaiy baptyń bolǵany durys. Biz olardy bir on jylda tolyq ákele almaimyz. Bul protsess áli talai onjyldarǵa sozylady. Sondyqtan, osy bastan biz Ata zańymyzǵa joǵarydaǵy ózgeristerdi engizýimiz kerek.
Ekinshiden, bul jaǵńalyq emes. Germaniianyń Ata zańynda bar. Olarǵa ózderiniń nemis ekenin dáleldese, memlekettik jeńildik bolatyny Ata zańdarynda jazylǵan. Álemde bar tájiribeni biz nege qoldanbaimyz.
Sondai-aq, basqa qaýly, jarǵy, zańdardan Ata zańnyń orny bólek. Qaita-qaita ózgerte beretin kúnnen tezirek ótkenimiz durys. Osy joly Ata zańǵa jasalar ózgeristeri jiti pysyqtap, barynsha talqyǵa salyp, qoǵamdyq ortanyń usynysyn sabyrlyqpen qaraý kerek. Shetelden 1 million qazaq kelgenin eskersek, bul talapty eskerer degen úmit bar. Bul bir adamnyń nemese birer adamynń talaby emes, millionnan astam halyqtyń arman-tilegi dep oilaǵan jón.
[caption id="attachment_23972" align="alignright" width="236"]
Dos Kóshim[/caption]
Dos KÓShIM, saiasattanýshy:
Oryndy usynys. Men qoldaimyn
– Bul usynysty oqydym. Qoldaimyn!
Bizge ár qazaqtyń múddesi qymbat. Sheteldegi 5 million qazaq – bizdiń bailyǵymyz. Qazaq kóshi-qony toqtamaidy. Prezident Nazarbaev óz otandastaryn jinap jatqan úsh memlekettiń birimiz dep talai ret aitqan bolatyn. Konstitýtsiialyq ózgeristýler men tolyqtyrý engizýdi qaraityn komissiia músheleri bul usynysqa beijai qaramaidy degen úmitim zor.
Eger osy usynys qosylyp, Ata zańda bekitilse, ulttyq kóshi-qon týraly talai jyldan beri aitylyp kele jatqan daý-damai toqtar edi. Kóshimiz kólikti bolar edi. Memleket shettegi qandastaryn tezirek kóshirse, mejelegen 20 millionǵa birer jyldyń ishinde jetýge bolady.
Baqserik BABAHAN, kásipker:
Ata zańymyzdan attap óte almaidy
– Telearnalardan Konstitýtsiiaǵa ózgertýler men tolyqtyrýlar bolatynyn estip jatyrmyz. Ata zańymyzda ulttyq kóshi-qon týraly arnaiy bap bolsa degen oidy qoldaimyn. Shetelde 5 million qazaq bar. Qazir birtindep kelip jatyr. Kúni erteń zaman qalai ózgererin, bilik basyna kimniń kelerin bir Qudai biledi. Sheteldegi qazaqtyń endi bizge keregi joq dep oilaityn bireý kelip jatsa, tańǵalmaimyn. Al Ata zańymyzda sondai naqty bap bolsa, budan attap óte almaidy. Sol úshin qazaq múddesin qorǵaityn kez kelgen usynys halyq tarapynan qoldaý tabady.
