Freedom Inside '26

Senator Jumaǵulovtyń ieliginde ne bar?

Senator Jumaǵulovtyń ieliginde ne bar?
Jýyrda Adyrna.kz redaktsiiasy arnaiy zertteý júrgizip, burynǵy Bilim jáne ǵylym ministri, qazirgi Senat depýtaty Baqytjan Jumaǵulov pen onyń otbasyna tiesili birqatar «jasyryn biznesterin» áshkere etti.

Keńes odaǵy qulaǵan soń, joǵarǵy oqý oryndaryn jekeshelendirip, biznes kózine ainaldyrǵan shendilerdiń qatarynda Baqytjan Jumaǵulov pen onyń otbasy bar. Eńbek jolyn orta mektepte muǵalimdikten bastaǵan Baqytjan Jumaǵulov Qazaqstannyń eks-prezidenti Nursultan Nazarbaevtyń jaqyn serigi bolǵan. QR Bilim jáne ǵylym birinshi vitse-ministri, QR Prezidenti Ákimshiliginiń Ishki saiasat bóliminiń meńgerýshisi, QR Úkimetiniń Áleýmettik-mádeni damý bóliminiń meńgerýshisi boldy (2001–2005 jj.). 2005 jyly «Otan» RKP Tóraǵasy N.Á.Nazarbaev partiia tóraǵasynyń mindetin atqardy, N.Á. Nazarbaevtyń respýblikalyq qoǵamdyq shtabyn basqardy, 2007 jyly «Nur Otan» HDP tóraǵasynyń birinshi orynbasary bolyp taǵaiyndaldy. Jumaǵulov elimizdegi eń iri oqý orny – Ál-Farabi atyndaǵy Qazaq ulttyq ýniversitetiniń rektory qyzmetin atqardy, QR Parlamenti Májilisi tóraǵasynyń orynbasary, «Nur Otan» fraktsiiasynyń jetekshisi qyzmetin atqardy. Ol 2010-2013 jyldary QR Bilim jáne ǵylym ministri bolyp turǵan tusta elimizdegi birqatar bilim ordalaryn óz áýletiniń qaramaǵyna ótkizdi. 2017 jyldan bastap QR Parlamenti Senatynyń depýtaty bolyp otyrǵan Baqytjan Jumaǵulov pen onyń otbasynyń ieliginde búginde ne bar? Birge qyzyqtap oqyp, kórelik.

BIRNEShE OQÝ ORNYN BASYP ALǴAN OTBASY



ÁIELI QAZAQSTAN INJENERLIK-TEHNOLOGIIaLYQ ÝNIVERSITETINE IELIK ETEDI

Baqytjan Jumaǵulovtyń áieli Valentina Jumaǵulova Qazaqstan injenerlik-tehnologiialyq ýniversitetine ielik etetin jalǵyz quryltaishy. Bilim ordasy 2010-2022 jyldar aralyǵynda biýdjetke - 360 million teńgege jýyq salyq quiǵan.



2010 jyly - 8 million teńge salyq tólese, 12 jyldan keiin bul kórsetkish 7 ese artyp, ýniversitet biylǵy jyldyń ózinde el qazynasyna - 55 million teńgege jýyq salyq tólep úlgergen. 20% kóleminde salyq salynsa, demek ýniversitettiń 2010-2022 jj. taza tabysy - 1 milliard 800 million teńgeni quraidy.



Joǵarydaǵy grafikten Jumaǵulovtyń áieline tiesili Qazaqstan injenerlik-tehnologiialyq ýniversiteti men memleket arasynda jasalǵan kelisim-shart dinamikasynyń jyldan jylǵa ósip otyrǵanyn baiqaýǵa bolady. Búginde kelisim-shart somasy - 1 milliard 152 million teńgeni qurap otyr.

ULY BIRQATAR ALPAÝYT KOMPANIIaLARDY IEMDENIP OTYR

Bárinen de senatordyń uly - Rýslan Baqytjanulyna tiesili «alpaýyt kompaniialar» kópshiliktiń qyzyǵýshylyǵyn týdyrary sózsiz.



2015 jylǵy 2 naýryzdan bastap Rýslan Baqytjanuly basqaratyn Kókpekti aýylynan 25 shaqyrym jerde ornalasqan «TOLAǴAI-KEN» JShS memleket biýdjetine qomaqty salyq tólep otyrǵan irgeli kásiporyn ekeni anyqtaldy.



Baǵaly metaldar men sirek kezdesetin metall kenderin óndirý ónerkásibi 2015-2022 jyldar aralyǵynda el qazynasyna 89 million teńgeden astam salyq quiǵan. 2015 jyly biýdjetke bar bolǵany 350 myń teńge salyq tólese, 2022 jyly bul kórsetkish 66 ese artyp, biylǵy jyldyń ózinde 23 million teńge salyq tólegen. 20% kóleminde salyq salynsa, demek alpaýyt kompaniianyń 2015-2022 jj. taza tabysy - 445 million teńgeni quraidy.

«SKARC LTD»  JEKE KOMPANIIaSY

«Tolaǵai KEN» JShS-niń jalǵyz quryltaishysy - «SKARC LTD» jeke kompaniiasy dep kórsetilgen. Bul kompaniianyń da basshysy – Rýslan Jumaǵulov.



Ashyq derekkózderge sáikes 2019  jyldyń 25 jeltoqsanynda qurylǵan «SKARC LTD» jeke kompaniiasy  - Shveitsariia qarjy qorymen birlesip eldiń geologiialyq barlaýyna iri sheteldik investorlardy tartý boiynsha qurylǵan Halyqaralyq investitsiialyq kompaniia. 2020-2022 jyldar aralyǵynda memleket qazynasyna 32 million teńgeden astam salyq quiǵan. 20% kóleminde salyq salynsa, demek kompaniianyń 2020-2022 jj. taza tabysy - 160 million teńgeni quraidy.

«EMIRATES KAZAKHSTAN EDUCATION INVESTMENT GROUP» JShS

Senatordyń uly sheteldik investorlardy tartýdy kózdeitin taǵy bir alpaýyt kompaniiaǵa ielik etetini anyqtaldy. Rýslan Baqytjanuly basqaratyn «Emirates Kazakhstan Education Investment Group» JShS 2017 jyldyń 5 mamyrynan bastap jumys isteidi. Ashyq derekkózderge súiensek, atalmysh kompaniia elimizde aǵylshyn tilinde bilim berýdi qamtamasyz etetin joǵary sapaly jeke mektepterge degen suranystyń artýyna bailanysty Qazaqstanǵa sheteldik investorlardy tartyp, zaman talabyna sai halyqaralyq mektepter salýdy kózdeidi.



Esterińizge sala keteiik, jýyrda elorda ákimi Altai Kólginov te óziniń instagram paraqshasynda "Ata-analar tarapynan da jeke mektepterge degen suranys bar. Mysaly, "Emirates Global Education Group" kompaniiasynyń ókilderimen kezdestik. Olar óz qarajaty esebinen elordada "Sabis" halyqaralyq mektebi men balabaqsha salyp jatyr. Jalpy sany 3 200 oqýshyǵa arnalady. Bul mektepti kelesi jyly ashýdy josparlap otyrmyz" degen jazba qaldyrǵan.

Kompaniia 2017-2022 jyldar aralyǵynda biýdjetke 96 million teńgeden astam salyq quiǵan. 2017 jyly el qazynasyna bar bolǵany 252 myń teńge salyq tólese, 2022 jyly – 16 million teńgeden astam salyq tólep otyr. 20% kóleminde salyq salynsa, demek kompaniianyń 2017-2022 jj. taza tabysy - 480 million teńgeni quraidy.

QAZAQSTAN INJENERLIK-TEHNOLOGIIaLYQ ÝNIVERSITETINIŃ JANYNDAǴKOLLEDJ

Senatordyń áieli joǵaryda atap ótkenimizdei, Qazaqstan injenerlik-tehnologiialyq ýniversitetiniń quryltaishysy bolsa, uly - Rýslan  Jumaǵulov 2020 jyldyń 30 sáýirinde tirkeýden ótken Qazaqstan injenerlik-tehnologiialyq ýniversitetiniń janyndaǵy kolledjdiń basty quryltaishysy eken.



Kolledj 2021-2022 jyldar aralyǵynda memleket qazynasyna 31 million teńgege jýyq salyq quidy. 20% kóleminde salyq salynsa, demek kolledjdiń 2021-2022 jj. taza tabysy - 155 million teńgeni quraidy.

«MED KÓMEK» MEDITsINALYQ ORTALYǴY

Baqytjan Jumaǵulovtyń uly bunymen toqtaǵan joq.  Bilim berý salasymen qatar densaýlyq salasyn da qatar alyp júr eken. Rýslan Jumaǵulov 2009 jylǵy 24  sáýirden bastap  «MED KÓMEK» meditsinalyq ortalyǵyna ielik etip keledi.



2014-2021 jyldar aralyǵynda el qazynasyna 13 million teńgeden astam salyq tólepti. Eń qyzyǵy, meditsinalyq ortalyq 2015 jyly biýdjetke – 9 million teńgeden astam teńge quisa, 2018 jyly – 114 myń teńge ǵana quiǵan. Odan keiingi jyldary salyq kólemi tipten azaiyp, 2019 jyly - 36 myń, 2020 jyly – 0 teńge, 2021 jyly – 6100 teńge, 2022 jyly  taǵy da 0 teńge. Demek, búgingi kúni atalmysh meditsinalyq ortalyq óz jumysyn ýaqytsha toqtatsa kerek. Ol jaǵy bizge ázirge beimálim.

SENATORDYŃ QYZY AKKREDITTEÝ ORGANDARYNA BASShYLYQ ETEDI 

Jumaǵulovtar áýleti «bilim ordalaryn basyp alyp» qana qoimai, JOO-nyń bilim berý baǵdarlamalary qanshalyqty halyqaralyq standart talaptaryna sáikes keletinin arnaiy tekseretin «akkreditteý organdaryn» ashyp, odan da qyrýar aqsha jasaýǵa kóshken.



Búginde senatordyń qyzy Alina Jumaǵulova basqaratyn «Akkreditteý jáne reiting táýelsiz agenttigi» 2011 jyldyń 24 qarasha kúni qurylǵan. Qurylǵan sátinen bastap basty quryltaishysy - Valentina Jumaǵulova, al basshysy – Alina Jumaǵulovanyń ózi.



Ýniversitetterdiń bilim sapasyn baǵalaityn agenttik 2013-2022 jyldar aralyǵynda memleket qazynasyna 702 million teńge kóleminde salyq tólegen. 2013 jyly biýdjetke 4 million teńgeden astam salyq quisa, 8 jyldan keiin bul kórsetkish 25 ese artyp, 2022 jyly biýdjetke 111 million teńgeden astam salyq tólegen. 20% kóleminde salyq salynsa, demek akkreditteý agenttiginiń 2013-2022 jj. taza tabysy - 3 milliard 510 million teńgeni quraidy.

«AKKREDITTEÝ-REITINGT TÁÝELSIZ AGENTTIGI» JShS

Depýtattyń qyzy bunymen shektelmei, 2018 jyldyń 10 tamyzynda taǵy bir «Akkreditteý-reitingt táýelsiz agenttigi» JShS qurady.  Agenttik basshysy - Alina Jumaǵulovanyń ózi, al quryltaishysy retinde Baǵdat Medetov degen azamat kórsetilgen.



2018-2022 jyldar aralyǵynda memleket qazynasyna 15 million teńgeden astam salyq tólegen. 2018 jyly – 41 myń teńge ǵana salyq quisa, 2021 jyly – 6,3 million teńgeden astam, al biyl biýdjetke – 3,7 million teńgeden astam salyq quiǵan. 20% kóleminde salyq salynsa, demek akkreditteý agenttiginiń 2018-2022 jj. taza tabysy - 75 million teńgeni quraidy. Sonymen qosa Alina Jumaǵulovanyń «ALDATE» JShS, «INTER BEK» JShS quryltaishysy ekeni anyqtaldy.

Esterińizge sala keteiik, Halyqaralyq biznes basylymy FT (Financial Times) Qazaqstannyń 55 paiyz bailyǵy 162 adamǵa tiesili ekenin anyqtaǵan bolatyn. Olardyń kópshiligi Qazaqstannyń eks prezidenti Nursultan Nazarbaevpen bailanysty ekeni de belgili. "Jańa, Ádiletti Qazaqstan" quramyz dep ýáde etken Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev ta buryn Qazaqstannan zańsyz shyǵarylǵan aktivter men qarajatty elge qaitarý protsesteri júrip jatqanyn habarlaǵan edi. Osyǵan orai sheneýnikterdiń zańsyz jekeshelendirip alǵan múlikterin memleket menshigine qaitarýmen ainalysatyn arnaiy komissiia  qurǵanyn da málimdegen bolatyn. Alaida, 2022 jylǵy qańtar aiynan bastap biz tek Nazarbaev áýletine jaqyn adamdardyń ǵana aktivteriniń biraz bóligi elge qaityp jatqany jaily aqparat aldyq. Al qalǵan memlekettik qyzmetkerler she? Demek olarǵa zań júrmeidi me?

Osyǵan deiin Adyrna.kz ulttyq portalyna belgili saiasatker Dos Kóshim suhbat berip,  "Tek Nazarbaevtyń týǵan-týysqandary, jaqyndary, qyzdary, kúieý balalary Qazaqstandy tonady. Tek solar ǵana qylmysker. Basqa bárimiz sútten aq, sýdan tazamyz” degenge men eshqashan senbeimin. Tonaǵandardyń bári - memleket qyzmetkerleriniń, sot júiesiniń kómegine súiengeni aidan anyq. Júie buzylǵan joq. Sol júieniń bir top adamyn - Nazarbaevqa jaqyn adamdaryn memleket jáne bilik ustap berip, solarǵa qysym jasap, solar qaitaryp jatyr dep basqalarynyń bári qutylyp kete ma? degen qorqynysh bar… Osylardyń barlyǵyn nege teksermeidi?" dep pikir bildirgen edi. "Ekinshi Respýblika", "Ádiletti Qazaqstan" quramyz desek, Nazarbaev arqyly baiyp, qazir "eshnárse bolmaǵandai" kúi tanytyp júrgen memlekettik qyzmetkerlerdiń bárin tekseristen ótkizip, qyzmetten dereý bosatý kerek-aq.