كەڭەس وداعى قۇلاعان سوڭ, جوعارعى وقۋ ورىندارىن جەكەشەلەندٸرٸپ, بيزنەس كٶزٸنە اينالدىرعان شەندٸلەردٸڭ قاتارىندا باقىتجان جۇماعۇلوۆ پەن ونىڭ وتباسى بار. ەڭبەك جولىن ورتا مەكتەپتە مۇعالٸمدٸكتەن باستاعان باقىتجان جۇماعۇلوۆ قازاقستاننىڭ ەكس-پرەزيدەنتٸ نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جاقىن سەرٸگٸ بولعان. قر بٸلٸم جەنە عىلىم بٸرٸنشٸ ۆيتسە-مينيسترٸ, قر پرەزيدەنتٸ ەكٸمشٸلٸگٸنٸڭ ٸشكٸ ساياسات بٶلٸمٸنٸڭ مەڭگەرۋشٸسٸ, قر ٷكٸمەتٸنٸڭ ەلەۋمەتتٸك-مەدەني دامۋ بٶلٸمٸنٸڭ مەڭگەرۋشٸسٸ بولدى (2001–2005 جج.). 2005 جىلى «وتان» ركپ تٶراعاسى ن.ە.نازارباەۆ پارتييا تٶراعاسىنىڭ مٸندەتٸن اتقاردى, ن.ە. نازارباەۆتىڭ رەسپۋبليكالىق قوعامدىق شتابىن باسقاردى, 2007 جىلى «نۇر وتان» حدپ تٶراعاسىنىڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى بولىپ تاعايىندالدى. جۇماعۇلوۆ ەلٸمٸزدەگٸ ەڭ ٸرٸ وقۋ ورنى – ەل-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ رەكتورى قىزمەتٸن اتقاردى, قر پارلامەنتٸ مەجٸلٸسٸ تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى, «نۇر وتان» فراكتسيياسىنىڭ جەتەكشٸسٸ قىزمەتٸن اتقاردى. ول 2010-2013 جىلدارى قر بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترٸ بولىپ تۇرعان تۇستا ەلٸمٸزدەگٸ بٸرقاتار بٸلٸم وردالارىن ٶز ەۋلەتٸنٸڭ قاراماعىنا ٶتكٸزدٸ. 2017 جىلدان باستاپ قر پارلامەنتٸ سەناتىنىڭ دەپۋتاتى بولىپ وتىرعان باقىتجان جۇماعۇلوۆ پەن ونىڭ وتباسىنىڭ يەلٸگٸندە بٷگٸندە نە بار? بٸرگە قىزىقتاپ وقىپ, كٶرەلٸك.
بٸرنەشە وقۋ ورنىن باسىپ العان وتباسى
ەيەلٸ قازاقستان ينجەنەرلٸك-تەحنولوگييالىق ۋنيۆەرسيتەتٸنە يەلٸك ەتەدٸ
باقىتجان جۇماعۇلوۆتىڭ ەيەلٸ ۆالەنتينا جۇماعۇلوۆا قازاقستان ينجەنەرلٸك-تەحنولوگييالىق ۋنيۆەرسيتەتٸنە يەلٸك ەتەتٸن جالعىز قۇرىلتايشى. بٸلٸم ورداسى 2010-2022 جىلدار ارالىعىندا بيۋدجەتكە - 360 ميلليون تەڭگەگە جۋىق سالىق قۇيعان.
2010 جىلى - 8 ميلليون تەڭگە سالىق تٶلەسە, 12 جىلدان كەيٸن بۇل كٶرسەتكٸش 7 ەسە ارتىپ, ۋنيۆەرسيتەت بيىلعى جىلدىڭ ٶزٸندە ەل قازىناسىنا - 55 ميلليون تەڭگەگە جۋىق سالىق تٶلەپ ٷلگەرگەن. 20% كٶلەمٸندە سالىق سالىنسا, دەمەك ۋنيۆەرسيتەتتٸڭ 2010-2022 جج. تازا تابىسى - 1 ميلليارد 800 ميلليون تەڭگەنٸ قۇرايدى.
جوعارىداعى گرافيكتەن جۇماعۇلوۆتىڭ ەيەلٸنە تيەسٸلٸ قازاقستان ينجەنەرلٸك-تەحنولوگييالىق ۋنيۆەرسيتەتٸ مەن مەملەكەت اراسىندا جاسالعان كەلٸسٸم-شارت ديناميكاسىنىڭ جىلدان جىلعا ٶسٸپ وتىرعانىن بايقاۋعا بولادى. بٷگٸندە كەلٸسٸم-شارت سوماسى - 1 ميلليارد 152 ميلليون تەڭگەنٸ قۇراپ وتىر.
ۇلى بٸرقاتار الپاۋىت كومپانييالاردى يەمدەنٸپ وتىر
بەرٸنەن دە سەناتوردىڭ ۇلى - رۋسلان باقىتجانۇلىنا تيەسٸلٸ «الپاۋىت كومپانييالار» كٶپشٸلٸكتٸڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋدىرارى سٶزسٸز.
2015 جىلعى 2 ناۋرىزدان باستاپ رۋسلان باقىتجانۇلى باسقاراتىن كٶكپەكتٸ اۋىلىنان 25 شاقىرىم جەردە ورنالاسقان «تولاعاي-كەن» جشس مەملەكەت بيۋدجەتٸنە قوماقتى سالىق تٶلەپ وتىرعان ٸرگەلٸ كەسٸپورىن ەكەنٸ انىقتالدى.
باعالى مەتالدار مەن سيرەك كەزدەسەتٸن مەتالل كەندەرٸن ٶندٸرۋ ٶنەركەسٸبٸ 2015-2022 جىلدار ارالىعىندا ەل قازىناسىنا 89 ميلليون تەڭگەدەن استام سالىق قۇيعان. 2015 جىلى بيۋدجەتكە بار بولعانى 350 مىڭ تەڭگە سالىق تٶلەسە, 2022 جىلى بۇل كٶرسەتكٸش 66 ەسە ارتىپ, بيىلعى جىلدىڭ ٶزٸندە 23 ميلليون تەڭگە سالىق تٶلەگەن. 20% كٶلەمٸندە سالىق سالىنسا, دەمەك الپاۋىت كومپانييانىڭ 2015-2022 جج. تازا تابىسى - 445 ميلليون تەڭگەنٸ قۇرايدى.
«SKARC LTD» جەكە كومپانيياسى
«تولاعاي كەن» جشس-نٸڭ جالعىز قۇرىلتايشىسى - «SKARC LTD» جەكە كومپانيياسى دەپ كٶرسەتٸلگەن. بۇل كومپانييانىڭ دا باسشىسى – رۋسلان جۇماعۇلوۆ.
اشىق دەرەككٶزدەرگە سەيكەس 2019 جىلدىڭ 25 جەلتوقسانىندا قۇرىلعان «SKARC LTD» جەكە كومپانيياسى - شۆەيتسارييا قارجى قورىمەن بٸرلەسٸپ ەلدٸڭ گەولوگييالىق بارلاۋىنا ٸرٸ شەتەلدٸك ينۆەستورلاردى تارتۋ بويىنشا قۇرىلعان حالىقارالىق ينۆەستيتسييالىق كومپانييا. 2020-2022 جىلدار ارالىعىندا مەملەكەت قازىناسىنا 32 ميلليون تەڭگەدەن استام سالىق قۇيعان. 20% كٶلەمٸندە سالىق سالىنسا, دەمەك كومپانييانىڭ 2020-2022 جج. تازا تابىسى - 160 ميلليون تەڭگەنٸ قۇرايدى.
«EMIRATES KAZAKHSTAN EDUCATION INVESTMENT GROUP» جشس
سەناتوردىڭ ۇلى شەتەلدٸك ينۆەستورلاردى تارتۋدى كٶزدەيتٸن تاعى بٸر الپاۋىت كومپانيياعا يەلٸك ەتەتٸنٸ انىقتالدى. رۋسلان باقىتجانۇلى باسقاراتىن «Emirates Kazakhstan Education Investment Group» جشس 2017 جىلدىڭ 5 مامىرىنان باستاپ جۇمىس ٸستەيدٸ. اشىق دەرەككٶزدەرگە سٷيەنسەك, اتالمىش كومپانييا ەلٸمٸزدە اعىلشىن تٸلٸندە بٸلٸم بەرۋدٸ قامتاماسىز ەتەتٸن جوعارى ساپالى جەكە مەكتەپتەرگە دەگەن سۇرانىستىڭ ارتۋىنا بايلانىستى قازاقستانعا شەتەلدٸك ينۆەستورلاردى تارتىپ, زامان تالابىنا ساي حالىقارالىق مەكتەپتەر سالۋدى كٶزدەيدٸ.
ەستەرٸڭٸزگە سالا كەتەيٸك, جۋىردا ەلوردا ەكٸمٸ التاي كٶلگٸنوۆ تە ٶزٸنٸڭ ينستاگرام پاراقشاسىندا "اتا-انالار تاراپىنان دا جەكە مەكتەپتەرگە دەگەن سۇرانىس بار. مىسالى, "Emirates Global Education Group" كومپانيياسىنىڭ ٶكٸلدەرٸمەن كەزدەستٸك. ولار ٶز قاراجاتى ەسەبٸنەن ەلوردادا "Sabis" حالىقارالىق مەكتەبٸ مەن بالاباقشا سالىپ جاتىر. جالپى سانى 3 200 وقۋشىعا ارنالادى. بۇل مەكتەپتٸ كەلەسٸ جىلى اشۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز" دەگەن جازبا قالدىرعان.
كومپانييا 2017-2022 جىلدار ارالىعىندا بيۋدجەتكە 96 ميلليون تەڭگەدەن استام سالىق قۇيعان. 2017 جىلى ەل قازىناسىنا بار بولعانى 252 مىڭ تەڭگە سالىق تٶلەسە, 2022 جىلى – 16 ميلليون تەڭگەدەن استام سالىق تٶلەپ وتىر. 20% كٶلەمٸندە سالىق سالىنسا, دەمەك كومپانييانىڭ 2017-2022 جج. تازا تابىسى - 480 ميلليون تەڭگەنٸ قۇرايدى.
قازاقستان ينجەنەرلٸك-تەحنولوگييالىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ جانىنداعى كوللەدج
سەناتوردىڭ ەيەلٸ جوعارىدا اتاپ ٶتكەنٸمٸزدەي, قازاقستان ينجەنەرلٸك-تەحنولوگييالىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ قۇرىلتايشىسى بولسا, ۇلى - رۋسلان جۇماعۇلوۆ 2020 جىلدىڭ 30 سەۋٸرٸندە تٸركەۋدەن ٶتكەن قازاقستان ينجەنەرلٸك-تەحنولوگييالىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ جانىنداعى كوللەدجدٸڭ باستى قۇرىلتايشىسى ەكەن.
كوللەدج 2021-2022 جىلدار ارالىعىندا مەملەكەت قازىناسىنا 31 ميلليون تەڭگەگە جۋىق سالىق قۇيدى. 20% كٶلەمٸندە سالىق سالىنسا, دەمەك كوللەدجدٸڭ 2021-2022 جج. تازا تابىسى - 155 ميلليون تەڭگەنٸ قۇرايدى.
«مەد كٶمەك» مەديتسينالىق ورتالىعى
باقىتجان جۇماعۇلوۆتىڭ ۇلى بۇنىمەن توقتاعان جوق. بٸلٸم بەرۋ سالاسىمەن قاتار دەنساۋلىق سالاسىن دا قاتار الىپ جٷر ەكەن. رۋسلان جۇماعۇلوۆ 2009 جىلعى 24 سەۋٸردەن باستاپ «مەد كٶمەك» مەديتسينالىق ورتالىعىنا يەلٸك ەتٸپ كەلەدٸ.
2014-2021 جىلدار ارالىعىندا ەل قازىناسىنا 13 ميلليون تەڭگەدەن استام سالىق تٶلەپتٸ. ەڭ قىزىعى, مەديتسينالىق ورتالىق 2015 جىلى بيۋدجەتكە – 9 ميلليون تەڭگەدەن استام تەڭگە قۇيسا, 2018 جىلى – 114 مىڭ تەڭگە عانا قۇيعان. ودان كەيٸنگٸ جىلدارى سالىق كٶلەمٸ تٸپتەن ازايىپ, 2019 جىلى - 36 مىڭ, 2020 جىلى – 0 تەڭگە, 2021 جىلى – 6100 تەڭگە, 2022 جىلى تاعى دا 0 تەڭگە. دەمەك, بٷگٸنگٸ كٷنٸ اتالمىش مەديتسينالىق ورتالىق ٶز جۇمىسىن ۋاقىتشا توقتاتسا كەرەك. ول جاعى بٸزگە ەزٸرگە بەيمەلٸم.
سەناتوردىڭ قىزى اككرەديتتەۋ ورگاندارىنا باسشىلىق ەتەدٸ
جۇماعۇلوۆتار ەۋلەتٸ «بٸلٸم وردالارىن باسىپ الىپ» قانا قويماي, جوو-نىڭ بٸلٸم بەرۋ باعدارلامالارى قانشالىقتى حالىقارالىق ستاندارت تالاپتارىنا سەيكەس كەلەتٸنٸن ارنايى تەكسەرەتٸن «اككرەديتتەۋ ورگاندارىن» اشىپ, ودان دا قىرۋار اقشا جاساۋعا كٶشكەن.
بٷگٸندە سەناتوردىڭ قىزى الينا جۇماعۇلوۆا باسقاراتىن «اككرەديتتەۋ جەنە رەيتينگ تەۋەلسٸز اگەنتتٸگٸ» 2011 جىلدىڭ 24 قاراشا كٷنٸ قۇرىلعان. قۇرىلعان سەتٸنەن باستاپ باستى قۇرىلتايشىسى - ۆالەنتينا جۇماعۇلوۆا, ال باسشىسى – الينا جۇماعۇلوۆانىڭ ٶزٸ.
ۋنيۆەرسيتەتتەردٸڭ بٸلٸم ساپاسىن باعالايتىن اگەنتتٸك 2013-2022 جىلدار ارالىعىندا مەملەكەت قازىناسىنا 702 ميلليون تەڭگە كٶلەمٸندە سالىق تٶلەگەن. 2013 جىلى بيۋدجەتكە 4 ميلليون تەڭگەدەن استام سالىق قۇيسا, 8 جىلدان كەيٸن بۇل كٶرسەتكٸش 25 ەسە ارتىپ, 2022 جىلى بيۋدجەتكە 111 ميلليون تەڭگەدەن استام سالىق تٶلەگەن. 20% كٶلەمٸندە سالىق سالىنسا, دەمەك اككرەديتتەۋ اگەنتتٸگٸنٸڭ 2013-2022 جج. تازا تابىسى - 3 ميلليارد 510 ميلليون تەڭگەنٸ قۇرايدى.
«اككرەديتتەۋ-رەيتينگت تەۋەلسٸز اگەنتتٸگٸ» جشس
دەپۋتاتتىڭ قىزى بۇنىمەن شەكتەلمەي, 2018 جىلدىڭ 10 تامىزىندا تاعى بٸر «اككرەديتتەۋ-رەيتينگت تەۋەلسٸز اگەنتتٸگٸ» جشس قۇرادى. اگەنتتٸك باسشىسى - الينا جۇماعۇلوۆانىڭ ٶزٸ, ال قۇرىلتايشىسى رەتٸندە باعدات مەدەتوۆ دەگەن ازامات كٶرسەتٸلگەن.
2018-2022 جىلدار ارالىعىندا مەملەكەت قازىناسىنا 15 ميلليون تەڭگەدەن استام سالىق تٶلەگەن. 2018 جىلى – 41 مىڭ تەڭگە عانا سالىق قۇيسا, 2021 جىلى – 6,3 ميلليون تەڭگەدەن استام, ال بيىل بيۋدجەتكە – 3,7 ميلليون تەڭگەدەن استام سالىق قۇيعان. 20% كٶلەمٸندە سالىق سالىنسا, دەمەك اككرەديتتەۋ اگەنتتٸگٸنٸڭ 2018-2022 جج. تازا تابىسى - 75 ميلليون تەڭگەنٸ قۇرايدى. سونىمەن قوسا الينا جۇماعۇلوۆانىڭ «ALDATE» جشس, «ينتەر بەك» جشس قۇرىلتايشىسى ەكەنٸ انىقتالدى.
ەستەرٸڭٸزگە سالا كەتەيٸك, حالىقارالىق بيزنەس باسىلىمى FT (Financial Times) قازاقستاننىڭ 55 پايىز بايلىعى 162 ادامعا تيەسٸلٸ ەكەنٸن انىقتاعان بولاتىن. ولاردىڭ كٶپشٸلٸگٸ قازاقستاننىڭ ەكس پرەزيدەنتٸ نۇرسۇلتان نازارباەۆپەن بايلانىستى ەكەنٸ دە بەلگٸلٸ. "جاڭا, ەدٸلەتتٸ قازاقستان" قۇرامىز دەپ ۋەدە ەتكەن مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ تا بۇرىن قازاقستاننان زاڭسىز شىعارىلعان اكتيۆتەر مەن قاراجاتتى ەلگە قايتارۋ پروتسەستەرٸ جٷرٸپ جاتقانىن حابارلاعان ەدٸ. وسىعان وراي شەنەۋنٸكتەردٸڭ زاڭسىز جەكەشەلەندٸرٸپ العان مٷلٸكتەرٸن مەملەكەت مەنشٸگٸنە قايتارۋمەن اينالىساتىن ارنايى كوميسسييا قۇرعانىن دا مەلٸمدەگەن بولاتىن. الايدا, 2022 جىلعى قاڭتار ايىنان باستاپ بٸز تەك نازارباەۆ ەۋلەتٸنە جاقىن ادامداردىڭ عانا اكتيۆتەرٸنٸڭ بٸراز بٶلٸگٸ ەلگە قايتىپ جاتقانى جايلى اقپارات الدىق. ال قالعان مەملەكەتتٸك قىزمەتكەرلەر شە? دەمەك ولارعا زاڭ جٷرمەيدٸ مە?
وسىعان دەيٸن Adyrna.kz ۇلتتىق پورتالىنا بەلگٸلٸ ساياساتكەر دوس كٶشٸم سۇحبات بەرٸپ, "تەك نازارباەۆتىڭ تۋعان-تۋىسقاندارى, جاقىندارى, قىزدارى, كٷيەۋ بالالارى قازاقستاندى تونادى. تەك سولار عانا قىلمىسكەر. باسقا بەرٸمٸز سٷتتەن اق, سۋدان تازامىز” دەگەنگە مەن ەشقاشان سەنبەيمٸن. توناعانداردىڭ بەرٸ - مەملەكەت قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ, سوت جٷيەسٸنٸڭ كٶمەگٸنە سٷيەنگەنٸ ايدان انىق. جٷيە بۇزىلعان جوق. سول جٷيەنٸڭ بٸر توپ ادامىن - نازارباەۆقا جاقىن ادامدارىن مەملەكەت جەنە بيلٸك ۇستاپ بەرٸپ, سولارعا قىسىم جاساپ, سولار قايتارىپ جاتىر دەپ باسقالارىنىڭ بەرٸ قۇتىلىپ كەتە ما? دەگەن قورقىنىش بار… وسىلاردىڭ بارلىعىن نەگە تەكسەرمەيدٸ?" دەپ پٸكٸر بٸلدٸرگەن ەدٸ. "ەكٸنشٸ رەسپۋبليكا", "ەدٸلەتتٸ قازاقستان" قۇرامىز دەسەك, نازارباەۆ ارقىلى بايىپ, قازٸر "ەشنەرسە بولماعانداي" كٷي تانىتىپ جٷرگەن مەملەكەتتٸك قىزمەتكەرلەردٸڭ بەرٸن تەكسەرٸستەن ٶتكٸزٸپ, قىزمەتتەن دەرەۋ بوساتۋ كەرەك-اق.
